Giaches de Wert

Giaches de Wert, także Jaches de Vuert[1] (ur. między 6 maja a 18 sierpnia 1535 przypuszczalnie w Weert[2] lub Gandawie[1], zm. 6 maja 1595 w Mantui[1][2]) – franko-flamandzki kompozytor.

Giaches de Wert
Data i miejsce urodzenia

1535
Gandawa lub Weert

Data i miejsce śmierci

6 maja 1595
Mantua

Gatunki

muzyka poważna, muzyka renesansu

Zawód

kompozytor

ŻyciorysEdytuj

Jako dziecko został sprowadzony w charakterze śpiewaka na dwór księżnej Marii di Cardona w Padwie[1][2]. W latach 50. XVI wieku trafił na dwór Gonzagów w Novellarze[1]. Odwiedzał Ferrarę, gdzie miał okazję poznać Cipriana de Rore[1]. W latach 1563–1565 pełnił służbę na dworze hiszpańskiego gubernatora Mediolanu[1]. Od 1565 roku przebywał na dworze księcia Wilhelma I Gonzagi w Mantui, był kapelmistrzem zespołu dworskiego i pałacowego kościoła św. Barbary[1]. W życiu rodzinnym i zawodowym doznał licznych porażek i niepowodzeń[1]. Popadł w konflikt z członkami mantuańskiej kapeli, a jeden z jej członków, Agostino Bonvicino, żył w cudzołożnym związku z jego żoną[2]. Sam Wert z kolei zaangażował się w nieodwzajemnione uczucie do śpiewaczki i poetki Tarquinii Molzy[1][2]. Przedłużające się wizyty w Ferrarze spowodowały napięcia z mantuańskim pracodawcą[1]. W 1592 roku ze względu na pogarszający się stan zdrowia zrezygnował z funkcji kapelmistrza, na której zastąpił go Giovanni Giacomo Gastoldi[1][2].

TwórczośćEdytuj

Wysoko ceniony jako kompozytor przez współczesnych, z uznaniem wypowiadał się o nim Palestrina[1][2]. Jego bogata spuścizna obejmuje przede wszystkim madrygały, zróżnicowane pod względem stylistycznym i wyrazowym[1]. Dojrzały styl Werta cechuje się śmiałymi zestawieniami współbrzmień i chromatyką, deklamacyjną fakturą i przeciwstawianiem głosów niższych wyższym na modłę koncertową[1]. Wywarł wpływ na twórczość madrygałową Marenzia i Monteverdiego[1].

KompozycjeEdytuj

(na podstawie materiałów źródłowych[2])

Utwory wokalne

Świeckie

  • Il primo libro de madrigali na 5 głosów (1558)
  • Il primo libro de madrigali na 4 głosy (1561)
  • Madrigali del fiore, libro primo na 5 głosów (1561)
  • Madrigali del fiore, libro secondo na 5 głosów (1561)
  • Il terzo libro de madrigali na 5 głosów (1563)
  • Il secondo libro de madrigali, nuovamente con nuova giunta ristampati na 5 głosów (1564)
  • Il quarto libro de madrigali na 5 głosów (1567)
  • Il quinto libro de madrigali na 5 głosów (1571)
  • Il sesto libro de madrigali na 5 głosów (1577)
  • Il settimo libro de madrigali na 5 głosów (1581)
  • L’ottavo libro de madrigali na 5 głosów (1586)
  • Il nono libro de madrigali na 5 głosów (1581)
  • Il primo libro delle canzonette, villanelle na 5 głosów (1589)
  • Il decimo libro de madrigali na 5 głosów (1591)
  • L’undecimo libro de madrigali na 5 głosów (1595)
  • Il duodecimo libro de madrigali na 4–7 głosów (1608)

Religijne

  • Motectorum liber primus na 5 głosów (1566)
  • Il secondo libro de motetti na 5 głosów (1581)
  • Modulationum liber primus na 6 głosów (1581)

Utwory instrumentalne

  • Fantasias a 4

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p Encyklopedia Muzyczna PWM. T. 12. Część biograficzna w–ż. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 2012, s. 138–139. ISBN 978-83-224-0935-0.
  2. a b c d e f g h Baker’s Biographical Dictionary of Musicians. T. Volume 6 Stre–Zyli. New York: Schirmer Books, 2001, s. 3902. ISBN 0-02-865571-0.