Grunwald (wieś w województwie warmińsko-mazurskim)

wieś w województwie warmińsko-mazurskim
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie warmińsko-mazurskim. Zobacz też: Grunwald – strona ujednoznaczniająca.

Grunwald (lit. Griunvaldas, hist. Žalgiris; biał. Грунвальд, niem. Grünfelde) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Grunwald. Miejscowość nie jest siedzibą gminy Grunwald, która znajduje się w Gierzwałdzie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Grunwald
wieś
ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat ostródzki
Gmina Grunwald
Sołectwo Grunwald
Liczba ludności (2011) 417[1]
Strefa numeracyjna 89
Tablice rejestracyjne NOS
SIMC 0474790
Położenie na mapie gminy Grunwald
Mapa lokalizacyjna gminy Grunwald
Grunwald
Grunwald
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Grunwald
Grunwald
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Grunwald
Grunwald
Położenie na mapie powiatu ostródzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu ostródzkiego
Grunwald
Grunwald
Ziemia53°29′09″N 20°05′31″E/53,485833 20,091944

Położona na obszarze Garbu Lubawskiego, wśród wzgórz o wysokości do 230 m n.p.m., 19 km na południowy zachód od Olsztynka, 800 mieszkańców.W odległości 2 km na południowy wschód od wsi Grunwald, pomiędzy Stębarkiem, Łodwigowem i Ulnowem, leży historyczne pole bitwy, w której połączone wojska polsko-litewsko-ruskie (ok. 29 tys. zbrojnych) pod ogólnym dowództwem Władysława Jagiełły odniosły zwycięstwo 15 lipca 1410 nad wojskami krzyżackimi (ok. 21 tys. zbrojnych), dowodzonymi przez Ulricha von Jungingena. Około 1 km na południowy wschód od wsi znajdował się obóz krzyżacki.

Osobny artykuł: Grunwald – Pole Bitwy.

HistoriaEdytuj

Wieś wymieniana w dokumentach już na początku XIV wieku.

15 lipca 1410 r. na polach między Grunwaldem, Stębarkiem a Łodwigowem wojska krzyżackie i polsko-litewskie stoczyły bitwę. W okolicach wsi Grunwald znajdował się tabor krzyżacki.

Osobny artykuł: Bitwa pod Grunwaldem.

W roku 1514 Johan Auerswald sprzedał Pawłowi Samynskiemu 40 włók w Grunwaldzie. W 1540 r. oprócz majątku ziemskiego we wsi było 19 chłopów. W 1567 r. Jakub von Schwerin (ochmistrz książęcy) sprzedał za 7 tys. grzywien część swoich dóbr w Saminie i Grunwaldzie. Następnie w 1571 sprzedał łącznie 4 włóki w Grunwaldzie, Saminie i Lutkach staroście działdowskiemu (Feliksowi Finckowi). Księgi inwentarzowe odnotowały, że w 1619 r. dobra rycerskie w Grunwaldzie, Saminie, Rychnowie i Lutkach należały do trzech braci Fincków. W dokumentach z 1633 roku wymieniane są dwie włoki szkolne ale brak informacji o samej szkole w Grunwaldzie. Po śmierci Jakuba Fincka, w 1679 r. 100 mórg ziemi w Saminie i Grunwaldzie zgodnie z zapisem testamentowym przypadło Ernestowi Finckowi z Dąbrówna. W tym czasie 10 chłopów z Grunwaldu odrabiało szarwark w majątku ziemskim w Saminie, a gospodarzyli łącznie na 9 włókach. W 1705 r. na 40 włók we wsi tylko 28 było uprawianych (12 było zalesionych). W 1783 r. majątek szlachecki w Grunwaldzie, należący do hrabiego Fincka von Finckenstein. Było w nim 13 domów. W 1820 r. we wsi i majątki ziemskim łącznie mieszkało 61 osób. W 1831 r. majątek ziemski w Grunwaldzie był w dzierżawie u Jakuba Witkowskiego. W 1861 r. Grunwald obejmował 2731 mórg ziemi a mieszkało w nim 146 ludzi. W 1880 r. Grunwald miał 206 mieszkańców. W 1895 r. wieś obejmowała 309 ha ziemi i zamieszkany był przez 240 osób. W tym czasie do majątku należało 384 ha, i zamieszkiwało w nim 271 osób.

W dniach 14 sierpnia – 2 września 1914 miała miejsce II bitwa pod Grunwaldem, znana jako bitwa pod Tannenbergiem (Stębark, niem. Tannenberg) – starcie w ramach operacji wschodniopruskiej w 1914 r. między siłami Imperium Rosyjskiego a Cesarstwem Niemieckim, zakończona zwycięstwem Niemiec.

Osobny artykuł: Bitwa pod Tannenbergiem.

W 1939 r. we wsi mieszkało 241 osób.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Rafał M. Socha: Słownik Grunwaldzki. [w:] Barbara Bogdańska-Pawłowska (red.): Poradnik Drużynowego Drużyny Grunwaldzkiej, Komenda Chorągwi Warmińsko-Mazurskiej ZHP im. „Grunwaldu” w Olsztynie, Olsztyn 1996, s. 60-61
  • Ostróda. Z dziejów miasta i okolic. Pojezierze, Olsztyn, 1976, str. 448