Hanka Bielicka

polska artystka kabaretowa

Hanka Bielicka, właśc. Anna Weronika Bielicka (ur. 9 listopada 1915 w Konowce[1] lub Kononowce[2][3], zm. 9 marca 2006 w Warszawie) – polska aktorka, artystka kabaretowa i romanistka.

Hanka Bielicka
Ilustracja
Imię i nazwisko Anna Weronika Bielicka
Data i miejsce urodzenia 9 listopada 1915
Kononowka, Rejon łubieński
Data i miejsce śmierci 9 marca 2006
Warszawa
Zawód aktorka
Współmałżonek Jerzy Duszyński
(1940−1953; rozwód)
Lata aktywności 1939−2006
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal 40-lecia Polski Ludowej Medal 10-lecia Polski Ludowej Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego Złota Oznaka Honorowa Towarzystwa Polonia
Hanka Bielicka i Jan Kurnakowicz w filmie „Jasne łany”, 1947
Płaskorzeźba na ścianie Kina Praha w Warszawie
Tablica upamiętniająca miejsce zamieszkania Anny Weroniki Bielickiej i Antoniego Marianowicza.
Nagrobek Hanki Bielickiej na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, kw. 37

Wczesne lataEdytuj

Urodziła się w Konowce lub Kononowce, na Ukrainie, w czasie ucieczki rodziców przed ofensywą państw centralnych. Po I wojnie światowej zamieszkała w Łomży, gdzie skończyła gimnazjum żeńskie im. Marii Konopnickiej. Mieszkała w Łomży przez prawie cały okres dwudziestolecia międzywojennego, a przez całe życie była silnie związana z miastem i jego środowiskiem kulturalnym[4]. Miała starszą siostrę, Marię[5].

W 1939 ukończyła studia na Wydziale Filologii Romańskiej Uniwersytetu Warszawskiego (gdy zdobywała absolutorium, etap pisania pracy magisterskiej przerwał wybuch wojny) oraz Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej w Warszawie.

Kariera artystycznaEdytuj

W 1939 debiutowała jako aktorka. Wybuch wojny uniemożliwił jej też wyjazd do Francji na stypendium. Współpracowała z Teatrem Polskim „Pohulanka” w Wilnie w okresie wojennym. Po 1945 była związana z zespołami teatrów Dramatycznego w Białymstoku, Kameralnego w Łodzi, Współczesnego w Warszawie i Państwowego Teatru „Syrena” w Warszawie.

Pierwszy jej kabaretowy epizod w krakowskim Kabarecie Siedem kotów w 1947 okazał się dla niej szczęśliwy: poznała Bogdana Brzezińskiego, który obiecał napisać dla niej coś specjalnego. Kilka lat później stworzył postać Dziuni Pietrusińskiej, komentującej rzeczywistość sąsiedzką i ogólnospołeczną z pozycji „paniusi miejsko-wiejskiej z dość poważnie zmąconym poczuciem własnych korzeni” – jak scharakteryzował postać jej autor. Tę rolę Bielicka odgrywała przed publicznością i słuchaczami radiowego Podwieczorku przy mikrofonie przez 25 lat.

Zdzisław Gozdawa i Wacław Stępień z Teatru Syrena w Warszawie nazwali jej charakterystyczny głos „najpiękniejszą chrypką świata”[6] – aktorka była dzięki niemu łatwo rozpoznawalna nie tylko przez publiczność estrady, ale także przez słuchaczy radiowych. Hanka Bielicka wygłaszała monologi z ogromnym temperamentem, witalnością, sympatią dla publiczności, posługiwała się przy tym śmiechem i uśmiechem. W czasie występów używała gwary warszawskiej, nawiązując do przedwojennego stylu życia Warszawy. Preferowała żart obyczajowy, unikając polityki. Nieodłącznym rekwizytem na scenie i elementem jej stroju był kapelusz, najczęściej staromodny z ogromnym rondem, mimo zmieniających się trendów politycznych i trendów mody.

Wystąpiła też w ponad 20 filmach kinowych i telewizyjnych[7]. Nie powierzano jej jednak w nich nigdy ról pierwszoplanowych, głównie z powodu głosu, który – ceniony na estradzie – w filmie często był przeszkodą[8]. Zagrała m.in. w serialach: Wojna domowa, Palce lizać, Badziewiakowie, wcześniej także w filmach fabularnych: Zakazane piosenki, Celuloza, Cafe pod Minogą, Małżeństwo z rozsądku, Piekło i niebo i słynną ciotunię w Panu Wołodyjowskim (1969). Zagrała ciotkę Judyty w filmie Ja wam pokażę! z 2006.

W 1977 przeszła na emeryturę, ale kontynuowała występy, zarówno teatralne i estradowe, jak i telewizyjne. Występowała także poza Polską.

W 2002 nagrała debiutancki album studyjny pt. Kazali mi śpiewać[9].

1 marca 2006 wzięła udział w nagraniu programu Szymon Majewski Show, w którym żartobliwie powiedziała „Dzisiejszy wieczór będzie pod nazwą: Bawcie się dzieci, nim babcia odleci”. Był to jej ostatni telewizyjny występ[10]. Za pracę artystyczną otrzymała wiele odznaczeń i nagród.

Śmierć i pogrzebEdytuj

9 marca 2006 przed południem przeszła w szpitalu przy ul. Stefana Banacha w Warszawie operację tętniaka aorty, po której o godzinie 16:15 tego samego dnia zmarła. Nazajutrz, 10 marca, polski Sejm uczcił jej pamięć minutą ciszy. Pogrzeb artystki odbył się 16 marca. Została pochowana na warszawskich Starych Powązkach w grobowcu rodzinnym Bielickich (kwatera 37-1-1)[11].

Zgodnie z życzeniem artystki w ostatniej drodze towarzyszył jej przyjaciel ze Związku Artystów Scen Polskich, Zbigniew Korpolewski, który pisał dla Bielickiej satyryczne monologi. Wśród żegnających aktorkę byli też m.in. Krzysztof Kolberger, Emilia Krakowska, Roman Kłosowski i Tadeusz Ross oraz żona ówczesnego prezydenta Polski Maria Kaczyńska.

Życie prywatneEdytuj

Była pierwszą żoną Jerzego Duszyńskiego[12]. Małżeństwo było bezdzietne i zakończyło się rozwodem[13].

Była znana z działalności charytatywnej. Wspierała finansowo podopiecznych z domu dziecka w Łomży[14].

UpamiętnienieEdytuj

Od 2007 organizowany jest w Centrum Katolickim im. Jana Pawła II w Łomży coroczny Konkurs Krasomówczy im. Hanki Bielickiej pod hasłem: „Radość spod kapelusza”[15], którego najważniejszym celem jest szerzenie zamiłowania do języka ojczystego i dbałość o czystość mowy polskiej.

9 listopada to data urodzin Hanki Bielickiej oraz data powstania Telewizyjnego Kuriera Warszawskiego. W drugą rocznicę śmierci artystki została odsłonięta pamiątkowa tablica na ścianie domu przy ul. Śniadeckich 18, ufundowana przez redakcję Kuriera. W domu przy ul. Śniadeckich Hanka Bielicka mieszkała 37 lat[16].

FilmografiaEdytuj

Obsada aktorska
Polski dubbing

Odznaczenia i wyróżnieniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Hanka Bielicka (1915-2006), dzieje.pl [dostęp 2020-11-22] (pol.).
  2. Hanka Bielicka, www.encyklopediateatru.pl [dostęp 2020-11-22].
  3. Telewizja Polska S.A, Hanka Bielicka - legenda polskiej estrady, polonia.tvp.pl [dostęp 2020-11-22] (pol.).
  4. Tekst piosenki „My Z Łomży”, wyk. Hanka Bielicka, słowa: Janusz Odrowąż (pol.). emuzyka.pl. [dostęp 2008-12-16].
  5. Nina Terentiew: Zwierzenia kontrolowane. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2004, s. 98. ISBN 83-7337-452-3.
  6. Radiowa Agencja Fonograficzna: Wykonawca: Bielicka, Hanka (pol.). Polskie Radio Online. [dostęp 2008-12-16].
  7. FilmWeb.pl: Profil Hanki Bielickiej (pol.). [dostęp 2008-12-16].
  8. Ida Marszałek, Rozśmieszanie ludzi było jej powołaniem, Viva.pl, 9 marca 2020 [dostęp 2020-04-07] (pol.).
  9. Kazali mi śpiewać - Bielicka Hanna empik.com [dostępny 2011-02-15]
  10. Gazeta.pl: Wspomnienie Hanki Bielickiej (pol.). 2006-10-30. [dostęp 2008-12-16].
  11. Cmentarz Stare Powązki: ROMUALD JAN BIELICKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-10-31].
  12. PAP, Rzeczpospolita: Portrety: 30 lat temu zmarł Jerzy Duszyński (pol.). teatry.art.pl, 2008-07-23. [dostęp 2008-12-16].
  13. Hanka Bielicka. Wielka tajemnica zmarłej aktorki.
  14. Nina Terentiew: Zwierzenia kontrolowane. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2004, s. 102. ISBN 83-7337-452-3.
  15. PolskaLokalna.pl: Konkurs Krasomówczy im. Hanki Bielickiej (pol.). 2008-02-22. [dostęp 2008-12-16].
  16. Agata Sabała: Boże, odeślij nam panią Hankę z powrotem (pol.). Życie Warszawy online, 2008-11-09. [dostęp 2008-12-16].
  17. M.P. z 1995 r. nr 6, poz. 89.
  18. Spotkanie twórców i artystów polskiej estrady. „Nowiny”. 146, s. 2, 2 lipca 1979. 
  19. M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400.
  20. Encyklopedia Warszawy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 1994, ​ISBN 83-01-08836-2​, s. 929.

BibliografiaEdytuj

  • Zbigniew Korpolewski, Hanka Bielicka : umarłam ze śmiechu : wspomnienia, anegdoty, niepublikowane monologi, Warszawa: Prószyński Media, 2011, ISBN 978-83-7648-826-4, OCLC 802472699.
  • Hanka Bielicka, Uśmiech w kapeluszu, Maria Sondej (oprac.), Łódź: „Akapit Press”, 2000, ISBN 83-87463-46-9, OCLC 830289570.

Linki zewnętrzneEdytuj