Hans Ulrich von Schaffgotsch

wojskowy śląski, współpracownik Albrechtavon Wallensteina

Hans Ulrich von Schaffgotsch, Jan Ulryk Schaffgotsch zwany Semperfrei "zawsze wolny" (ur. 1595 w Gryfowie Śląskim, zm. 23 lipca 1635 w Ratyzbonie) – dowódca wojsk habsburskich w wojnie trzydziestoletniej, generał cesarski w służbie Albrechta von Wallensteina.

Hans Ulrich von Schaffgotsch
Ilustracja
Herb
Herb Schaffgotschów jako baronów
Data i miejsce urodzenia

1595
Gryfów Śląski

Data i miejsce śmierci

23 lipca 1635
Ratyzbona

Żona

Barbara Agnieszka

Dzieci

Anna, Krzysztof Leopold, Hans, Jerzy, Adam, Gotard

Życiorys edytuj

 
Główne linie rodu Schaffgotsch

Pochodził ze znanego na Śląsku szlacheckiego rodu Schaffgotschów. W młodości studiował w Tybindze, Altdorf bei Nürnberg i Lipsku. Po zwyczajowej w owym czasie podróży kawalerskiej po zachodniej Europie powrócił na Śląsk, gdzie w 1614 przejął ojcowskie dobra i majątki ze żmigrodzkim państwem stanowym na czele. Rok później, jako przedstawiciel śląskich stanów, posłował do Pragi na dwór królewski. Jego żoną została Barbara Agnieszka, córka Joachima Fryderyka, piastowskiego księcia legnicko-brzeskiego.

19 października 1633 został mianowany na stopień generała kawalerii[1].

Podczas wojny trzydziestoletniej pozostał najwierniejszym przyjacielem Wallensteina. Gdy Wallenstein w 1634 nawiązał tajne rokowania z protestantami, aby z ich poparciem zdetronizować Habsburgów i objąć władzę w Czechach, Schaffgotsch stanął po jego stronie. Nie opuścił przyjaciela nawet wtedy, gdy sprawa była właściwie przegrana, bo spisek wykryto, a Wallensteina skrytobójczo zamordowano. Mimo iż większość oficerów z armii Wallensteina poddała się cesarzowi, Schaffgotsch podniósł w Opawie bunt i wznosił antycesarskie okrzyki. Bunt został szybko stłumiony, a Hansa Ulryka Schaffgotscha zatrzymano i uwięziono w twierdzy kłodzkiej. Później przewieziono go do Wiednia, torturowano i więziono w coraz cięższych warunkach. Skazano go na karę śmierci, a dobra Schaffgotschów zostały w dużej części skonfiskowane. Egzekucję wykonano 23 lipca 1635 w Ratyzbonie.

Ród Schaffgotschów zdołał w późniejszych latach odzyskać względy cesarskie i część swoich majątków (m.in. zamek Chojnik), jednak niektóre z nich przeszły już na stałe w ręce innych rodów (np. Żmigród, przejęty przez Melchiora von Hatzfeldta).

Genealogia edytuj

Jerzy II brzeski
ur. 18 VII 1523
zm. 7 V 1586
Barbara Hohenzollern 1)
ur. 10 VIII 1527
zm. 2 I 1595
Joachim Ernest ks. Anhaltu
ur. 21 X 1536
zm. 6 (16) XII 1586
Agnieszka hr. Barby
ur. 23 VI 1540
zm. 27 XI 1569
         
     
  Joachim Fryderyk legnicko-brzeski
ur. 29 IX 1550
zm. 25 III 1602
Anna Maria Anhalcka
ur. 13 VI 1561
zm. 11 XI 1605
     
   
Hans Ulrich von Schaffgotsch
ur. 28 VIII 1595
zm. 23 VII 1635
OO   18 X 1620
Barbara Agnieszka brzeska
ur. 24 II 1593
zm. 24 VII 1631
                   
                   
                   
Anna Elżbieta 2)
 ur. 11 II 1622
 zm. 11 IV 1650
 
Krzysztof Leopold
 ur. 8 IV 1623
 zm. 30 VI 1703
 
Hans Ulryk 3)
 ur. 19 VI 1624
 zm. 2 VI 1660
 
Jerzy Rudolf
 ur. 17 I 1626
 zm. 15 IV 1630
 
Adam Gotard
 ur. 7 X 1627
 zm. 1641
 
                   
Gotard Franciszek 4)
 ur. 7 VII 1629
 zm. 4 V 1668
 
  1. córka elektora brandenburskiego Joachima II Hektora i Magdaleny Wettyn
  2. żona wojewody malborskiego Jakuba Wejhera, założyciela Wejherowa
  3. otrzymał polski indygenat w 1652 r.
  4. genealog, badacz związków rodu Schaffgotschów z dynastiami europejskimi, kanonik wrocławski

Przypisy edytuj

Bibliografia edytuj

  • A. Kuzio-Podrucki, Schaffgotschowie. Dzieje wielkiego rodu z Europy Środkowej, Katowice 2024, ISBN 978-8367152-61-7
  • Arkadiusz Kuzio-Podrucki, Das Haus Schaffgotsch. Das wechselvolle Schicksal einer schlesischen Adelsdynastie, Tarnowskie Góry 2009, ISBN 978-83-61458-32-6
  • Arkadiusz Kuzio-Podrucki, Schaffgotschowie. Zmienne losy śląskiej arystokracji, Bytom 2007, ISBN 978-83-923733-1-5 – info o książce na stronie: Śląska szlachta i arystokracja
  • J. Krebs: Hans Ulrich Frhr. von Schaffgotsch. Ein Lebensbild aus der Zeit des 30-jähr. Krieges. Breslau 1890
  • J. Krebs: Hans Ulrich Frhr. von Schaffgotsch, w: Allgemeine Deutsche Biographie. Bd. 30, s. 541.
  • Antonio Schmidt-Brentano: Kaiserliche und k.k. Generale (1618-1815). Wiedeń: Austriackie Archiwum Państwowe, 2006.