Iwan Erdeli

rosyjski generał

Iwan Gieorgijewicz Erdeli (ros. Иван Георгиевич Эрдели) (ur. 15 października 1870 we wsi Gajewka (gubernia chersońska), zm. 3 lipca 1939[1] w Paryżu) – rosyjski wojskowy, generał kawalerii, dowódca 11 i Specjalnej Armii w czasie I wojny światowej.

Iwan Gieorgijewicz Erdeli
Иван Георгиевич Эрдели
Ilustracja
generał kawalerii generał kawalerii
Data i miejsce urodzenia 15 października 1870
Gajewka (gubernia chersońska), Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 3 lipca 1939
Paryż, Francja
Przebieg służby
Lata służby 1888 – 1920
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego
Siły Zbrojne Południa Rosji
Stanowiska Dowódca 18 Korpusu Armijnego, 11 Armii i Specjalnej Armii
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna domowa w Rosji
Odznaczenia
Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława I klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny II klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza II klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza III klasy (Imperium Rosyjskie)Order Świętego Włodzimierza IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order Lwa i Słońca (Persja) dla obcokrajowców

ŻyciorysEdytuj

Urodził się we wsi Gajewka (gubernia chersońska) w rodzinie szlacheckiej pochodzącej z Węgier. W 1887 roku ukończył Mikołajewski Korpus Kadetów.

W 1888 roku wstąpił do wojska, gdzie ukończył w 1890 Mikołajewską Szkołę Kawalerii. Po ukończeniu szkoły został wcielony do Lejb-Gwardyjskiego Pułku Huzarów Jego Wysokości, gdzie był oficerem. W 1895 został skierowany do Mikołajewskiej Akademii Sztabu Generalnego, którą ukończył w 1897 roku, po czym odbył praktykę dowódczą w 26 pułku dragonów w latach 1897–1899.

Po ukończeniu praktyki dowódczej był oficerem do zleceń sztabu Kaukaskiego Okręgu Wojskowego[2]. W latach 1900 – 1905 był st. adiutantem w sztabie generała–inspektora kawalerii Wielkiego Księcia Mikołaja Mikołajewicza. W latach 1905 – 1907 był naczelnikiem kancelarii Rady Obrony Państwa.

W 1907 przechodzi do służby liniowej i zostaje dowódcą 8 Astrachańskiego Pułku Dragonów, a od 1910 dowódcą Lejb-Gwardyjskiego Pułku Dragonów, funkcję tę pełni do 1912 roku.

W 1912 został generałem-kwatermistrzem sztabu wojsk gwardii i jednocześnie pełnił taką samą funkcję w sztabie Petersburskiego Okręgu Wojskowego i funkcję tę pełnił do wybuchu I wojny światowej.

W momencie wybuchu I wojny światowej na bazie sztabu Petersburskiego Okręgu Wojskowego, zorganizowano dowództwo i sztab 6 Armii, w dniu 19 lipca 1914 został jej generałem-kwatermistrzem, funkcję tę pełnił 9 sierpnia 1914, a potem przeszedł na identyczne stanowisko w 9 Armii.

W dniu 18 października 1914 roku został dowódcą 14 Dywizji Kawalerii dowodząc ją do maja 1915 roku. W dniu 13 maja 1915 roku został dowódcą 2 Dywizji Kawalerii Gwardii, a w dniu 23 listopada 1916 roku dowódcą 64 Dywizji Piechoty i funkcję tę pełnił do 6 kwietnia 1917 roku.

W dniu 6 kwietnia 1917 roku został dowódcą 18 Korpusu Armijnego i funkcję tę pełnił do 30 maja 1917 roku, kiedy został mianowany dowódcą 11 Armii, choć faktycznie objął to stanowisko w dniu 4 czerwca i pełnił je do 9 lipca 1917 roku, dowodząc nią wziął udział w ostatniej ofensywie rosyjskiej przeciwko wojskom niemieckim. Następnie 12 lipca 1917 roku został dowódcą Armii Specjalnej. W dniu 29 sierpnia 1917 roku za uczestnictwo w puczu gen. Korniłowa odsunięty od dowodzenia armią i aresztowany. Przebywał w więzieniu w twierdzy w Bychowie do wybuchu rewolucji październikowej, kiedy wraz z innymi aresztowanymi zbiegł z więzienia i udał się na południe Rosji.

W grudniu 1917 roku wziął udział w organizowania Armii Ochotniczej. Wziął udział w marszu na Kubań, po czym był przedstawicielem Armii Ochotniczej przy władzach Kraju Kubańskiego. W marcu 1918 roku został dowódcą Samodzielnej Brygady Kawalerii Armii Ochotniczej, jedynej ówcześnie brygady kawalerii w Armii Ochotniczej[3]. W kwietniu 1918 r. dowodzona przez niego jednostka brała udział w nieudanym szturmie Jekaterynodaru. Kiedy w maju 1918 roku brygada została rozwinięta w 1 Dywizję Kawalerii został jej dowódcą i dowodził nią do sierpnia 1918 roku. W tym czasie wziął udział w tzw. drugim marszu kubańskim, walcząc z północnokaukaskimi oddziałami Armii Czerwonej pod dowództwem Iwana Sorokina i przyczyniając się do zdobycia Jekaterynodaru przez białych w sierpniu 1918[4].

Następnie był w dyspozycji dowództwa armii. W styczniu 1919 roku udał się na Zakaukazie w celu nawiązania łączności z dowództwem wojsk interwencyjnych Ententy. W maju 1919 roku został dowódcą wojsk na Północnym Kaukazie, którą pełnił do kwietnia 1920 roku, a w dniu 24 sierpnia 1920 roku został ewakuowany na Krym. Od dnia 25 kwietnia 1920 roku był w dyspozycji dowództwa Sił Zbrojnych Południa Rosji.

Po klęsce białych wyjechał do Francji. Będąc na emigracji był czynnym uczestnikiem Rosyjskiego Związku Ogólnowojskowego, w 1934 roku został przewodniczącym I oddziału tego związku. W 1937 roku był przewodniczącym specjalnej komisji do zbadania działalności agenta NKWD gen. Skoblina.

Zmarł w Paryżu i został pochowany tam na cmentarzu w Sainte-Geneviève-des-Bois.

AwanseEdytuj

  • kornet (Корнет) (10.08.1890)
  • porucznik (Поручик) (10.08.1894)
  • sztabs–rotmistrz (Штабс-ротмистр) (6.12.1895)
  • rotmistrz gwardii (Ротмистр гвардии) (6.12.1897)
  • podpułkownik Sztabu Generalnego (Подполковник) (27.11.1899 – ze starszeństwem od 6.12.1897)
  • pułkownik (Полковник) (6.12.1905)
  • generał major (Генерал-майор) (15.05.1910)
  • generał porucznik (Генерал-лейтенант) (15.05.1916)
  • generał kawalerii (Генерал от кавалерии) (18.06.1917)

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Według książki Siergieja Wołkowa Офицеры российской гвардии Опыт мартиролога zmarł 30 lipca 1939 r.
  2. Według książki Mikołaja Rutycza Биографический справочник высших чинов Добровольческой армии и Вооруженных Сил Юга России: Материалы к истории Белого движения str. 374 służbę pełnił w sztabie Kijowskiego Okręgu Wojskowego.
  3. P. Kenez, Red Attack, White Resistance: Civil War in South Russia 1918, New Academia Publishing, Washington DC, ISBN 09744493457, s. 111 i 150.
  4. P. Kenez, Red Attack, White Resistance: Civil War in South Russia 1918, New Academia Publishing, Washington DC, ISBN 09744493457, s. 111 i 171-172.

BibliografiaEdytuj

  • Константин Александрович Залесский: Кто был кто в Первой мировой войне. Moskwa: Астрель,, 2003, s. 710-712. ISBN 5-271-06895-1. (ros.)
  • Николай Рутыч: Биографический справочник высших чинов Добровольческой армии и Вооруженных Сил Юга России. Moskwa: Астрель, 2002, s. 373-375. ISBN 5-271-04653-2. (ros.)
  • Сергей Владимирович Волков: Офицеры российской гвардии. Moskwa: Издательство „Русский путь”, 2002, s. 554-555. ISBN 5-85887-122-4. (ros.)