Otwórz menu główne

Izolda Kowalska-Kiryluk

polska działaczka PPR, a następnie PZPR

Izolda Zofia Kowalska-Kiryluk z domu Lerska pseudonim Krystyna (ur. 20 stycznia 1916 w Warszawie[1], zm. 20 września 1984 tamże[2]) – polska działaczka KZMP, MOPR, KPP, PPR, a następnie PZPR, podpułkownik WP, sekretarz generalna Ligi Kobiet (1945–1950).

Izolda Kowalska-Kiryluk
Data i miejsce urodzenia 20 stycznia 1916
Warszawa
Data śmierci 20 września 1984
Pierwsza sekretarz Komitetu Warszawskiego PPR
Okres od maja 1944
do sierpnia 1944
Przynależność polityczna Polska Partia Robotnicza
Poprzednik Aleksander Kowalski
Pierwsza sekretarz Komitetu Warszawskiego PPR na Pradze
Okres od 30 września 1944
do 20 stycznia 1945
Przynależność polityczna Polska Partia Robotnicza
Następca Aleksander Kowalski
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy I klasy Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Partyzancki Medal za Warszawę 1939–1945

ŻyciorysEdytuj

Skończyła gimnazjum i kurs pielęgniarski, po którym pracowała w szpitalu dziecięcym. Podczas nauki w gimnazjum związała się z ruchem rewolucyjnym. Działała w Związku Młodzieży Socjalistycznej Szkół Średnich, potem w KZMP, MOPR i KPP. 23 marca 1933 została zatrzymana przez policję za naklejanie plakatów komunistycznych, zwolniona pod dozór policji.

Jesienią 1939 przeniosła się do Białegostoku zajętego przez Armię Czerwoną, gdzie była pielęgniarką. Latem 1941 wróciła do Warszawy. Utrzymywała kontakt z organizacją Rewolucyjne Rady Robotniczo-Chłopskie „Młot i Sierp”, od stycznia 1942 w PPR. Od sierpnia 1942 w Komitecie Warszawskim PPR, z ramienia którego utrzymywała łączność z organizacją PPR w getcie warszawskim i brała udział w akcji pomocy dla getta. W końcu marca 1943 przeniosła się do Krakowa, gdzie została sekretarzem Komitetu Obwodowego PPR. Wkrótce potem została aresztowana i uwięziona w Nowym Sączu, a potem w obozie w Szebniach k. Jasła, skąd zbiegła, po czym wróciła do Warszawy. Współorganizowała konspiracyjną Warszawską Radę Narodową i 19 lutego 1944 reprezentowała Komitet Warszawski PPR na jej pierwszym posiedzeniu. Od maja 1944 do sierpnia 1944 była Pierwszą sekretarz Komitetu Warszawskiego PPR[3]. Podczas powstania warszawskiego brała udział w organizowaniu oddziałów AL i walce na Starym Mieście, gdzie zginął jej mąż Bolesław. W okresie od 30 września 1944 do 20 stycznia 1945 była Pierwszą sekretarz Komitetu Warszawskiego PPR na Pradze[3]. Od 31 grudnia 1944 była posłanka do KRN.

Od stycznia 1945 instruktor Wydziału Organizacyjnego KC PPR. Od maja 1945 do maja 1950 sekretarz generalna Ligi Kobiet. Zastępca kierownika Wydziału Kobiecego KC PPR. W 1948 poślubiła działacza komunistycznego Stanisława Kiryluka, który później został ambasadorem Polski w Chinach. Brała udział w Zjeździe Zjednoczeniowym PZPR w grudniu 1948. Od 1 sierpnia 1950 do 31 maja 1952 była dyrektorem Departamentu Kadr w Ministerstwie Przemysłu Rolnego i Spożywczego. W latach 1952–1959 wraz z mężem przebywała w Pekinie, po powrocie była redaktorką miesięcznika „Chiny”, potem „Miesięcznika Polskiego”. Od 1 listopada 1973 na rencie dla zasłużonych.

Była odznaczona m.in. Orderem Sztandaru Pracy I klasy, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy, Medalem za Warszawę 1939-1945[4] i Krzyżem Partyzanckim.

Zmarła w 1984 i została pochowana na wojskowych Powązkach.

PrzypisyEdytuj

  1. Katalog kierowniczych stanowisk partyjnych i państwowych PRL, bip.ipn.gov.pl [dostęp 2009-06-30].
  2. Zmarli, Stolica, nr 3 (1922), rok XL, Warszawa, 20 stycznia 1985, s. 16
  3. a b Encyklopedia Warszawy, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1975, s. 495.
  4. Uchwała Prezydium Krajowej Rady Narodowej z dnia - Monitor Polski, monitorpolski.gov.pl [dostęp 2017-11-24] (pol.).

BibliografiaEdytuj

  • Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego t. 3, Warszawa 1992.