Szebnie

wieś w województwie podkarpackim

Szebnie – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Jasło[2][3]. Graniczy od północy z Nieplą i Bierówką, od zachodu z Zimną Wodą, od południa z Sądkową i Dobrucową, od wschodu z Moderówką. Przez miejscowość przebiega droga krajowa nr 28.

Artykuł 49°45′29″N 21°35′44″E
- błąd 39 m
WD 49°46'0.1"N, 21°36'0.0"E
- błąd 14 m
Odległość 1067 m
Szebnie
wieś
Ilustracja
Zabytkowy drewniany kościół z 1605
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat jasielski
Gmina Jasło
Liczba ludności (2014-12-31) 986[1]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 38-203
Tablice rejestracyjne RJS
SIMC 0353075
Położenie na mapie gminy wiejskiej Jasło
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Jasło
Szebnie
Szebnie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szebnie
Szebnie
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Szebnie
Szebnie
Położenie na mapie powiatu jasielskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu jasielskiego
Szebnie
Szebnie
Ziemia49°45′29″N 21°35′44″E/49,758056 21,595556
Strona internetowa

W latach 1975−1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

HistoriaEdytuj

Legat papieski Kaliksta II, przeprowadzający legację w Polsce Idzi z Tuskulum wystawiający w Krakowie od maja 1123 do stycznia 1125 za zgodą Bolesława Krzywoustego i syna Bolesława oraz biskupa krakowskiego Radosta dokumenty stwierdza, że do klasztoru w Tyńcu należy miejscowość Szebnie. Jest to najstarsza wzmianka o istnieniu miejscowości. Można sądzić, że osadźcą dla tej miejscowości byli benedyktyni z Tyńca. W XIII wieku następuje korzystniejsza dla rozwoju osady lokacja na prawie magdeburskim. Dokumenty wymieniają Szebnie w 1229.

W dokumencie Leszka Czarnego, w którym książę zezwala na osadzenie miejscowości na tym prawie, figuruje 30 wsi, w tym Szebnie. Ze sporu w 1319 między opactwem tynieckim a Jakubem, podkomorzym sandomierskim, o gród Golesz, wynika, że Szebnie podlegały wówczas pod zamek goleski. W 1330 sąd biskupa krakowskiego wydał wyrok w sporze o dziesięciny, wytoczonym przez plebana kościoła w Kazimierzy Małej plebanowi kościoła w Szebniach. Chodziło o dziesięciny z wsi Mikołajów, Stropieszyn i Zagajów, które to dobra w czasie procesu należały do rycerza imieniem Sąd (post araturas Sandonis, militis in Mikołajów, Stropeszyn et Zagaiow). W latach 1333–1334 wymieniony jest rycerz Sąd jako podkomorzy sandomierski. 13 grudnia 1397 Henryk Szebieński (Sebensky) sprzedał Klemensowi z Moskorzewa- podkanclerzowi królestwa polskiego, trzy wsi w powiecie krośnieńskim:Wojkówkę, Bratkówkę i Na Wysokiem z obu stron Wisłoki za 400 grzywien. Był to przypuszczalnie syn Tomisława z Szebni (z 1362). Potem wymieniany jest Nawoj z Szebień (czyli Szebni).

Henryk Szebieński zmarł przypuszczalnie przed rokiem 1420, bo wspomniany wyżej syn jego Indrzych, czyli Henryk, występuje samodzielnie już w 1415 jako Henryk z Moderówki lub Schebensky. Dokument z 1427 wskazuje, że trzej bracia – Spytek z Mikołajowa, Indrzych z Moderówki i Nawój z Szebień – podzielili się dawniej i musieli być opiekunami młodszych braci, którzy (doszedłszy do pełnoletniości) otrzymali swój dział. W 1536 dzierżawcą Szebni był szlachcic Baltazar Dąbrowski.

Miejscowość ta była niszczona przez najazdy Tatarów, Szwedów w 1655, Węgrów w 1657. W styczniu 1863 kilku mieszkańców wybrało się z właścicielem dworu, by walczyć w powstaniu o wolność Polski. We wrześniu 1939 pochowano na cmentarzu w Szebniach ofiary bombardowań lotniska w Moderówce[4].

Obóz koncentracyjny w SzebniachEdytuj

W okresie II wojny światowej na terenie miejscowości istniały koncentracyjne obozy hitlerowskie i obóz jeńców radzieckich (od 8 października 1941 do wiosny 1942), oraz obóz pracy przymusowej w Szebniach (od 11 marca 1943 do 8 września 1944). Z początku, od października 1941, był to obóz koncentracyjny z barakami zbudowanymi przez jeńców dla Polaków, Żydów, Rosjan i innych. Wiosną 1942 utworzono tu obóz dla jeńców radzieckich, w którym zginęło około 4000 ludzi. Więźniów rozstrzeliwano w lesie, na przykład w Warzycach. Było to około kilka tysięcy osób: Żydów, jeńców radzieckich, partyzantów i dzieci z Zakładu Wychowawczego Ojców Bonifratrów w Iwoniczu.

W pobliskiej Dobrucowej masowo rozstrzelano około 3,5 tysiąca Polaków i Węgrów pochodzenia żydowskiego oraz ludność polską przywożoną spoza powiatu jasielskiego. Zwłoki palono na stosie, a prochy wrzucano do rzeki Jasiołka.

O obozie w Szebniach Wisława Szymborska napisała wiersz, który był drukowany w podręcznikach szkolnych.

Zabytki i inne obiektyEdytuj

GaleriaEdytuj

TurystykaEdytuj

Ludzie związani z SzebniamiEdytuj

  • Stanisław Dobosz – polski nauczyciel i rzemieślnik, poseł na Sejm II RP III kadencji (1930–1935) z listy BBWR w okręgu Lida
  • August Gorayski (ur. 27 listopada 1832 w Szebniach, zm. 21 marca 1915 w Jaśle) – powstaniec styczniowy, polityk, marszałek powiatu, przemysłowiec i finansista, działacz polityczny, radny Krosna
  • Stanisław Kasztelowicz (ur. 15 września 1900 w Szebniach, zm. w 1956) – nauczyciel, historyk literatury, autor podręczników.
  • Władysław Wyderka (ur. 4 lipca 1891 w Szebniach, zm. w 1987) – duszpasterz wśród robotników polskich we Francji, Kanclerz Kurii Biskupiej w Przemyślu, kanonik kapituły przemyskiej, infułat.
  • ks. Józef Opioła (1907–1997) – proboszcz parafii w Szebniach, dziekan jasielski, w czasie okupacji niósł pomoc i otuchę ofiarom niemieckiego terroru., wspomagał więźniów obozu hitlerowskiego w Szebniach dostarczając im żywność i lekarstwa oraz przekazywał korespondencję , pomagał też żołnierzom AK jako powiernik wielu tajemnic polskiego podziemia. W pierwszych latach „władzy ludowej” był niejednokrotnie przesłuchiwany przez UB.

PrzypisyEdytuj

  1. BIP gminy - sołectwa. [dostęp 2014-10-17].
  2. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  3. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. Strona polishairforce.pl
  5. Szkoły pomniki tysiąclecia państwa polskiego na ziemi rzeszowskiej. Rzeszów: Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW „Prasa” w Krakowie.Wojewódzki Komitet Społecznego Funduszu Budowy Szkół i Internatów w Rzeszowie, 1966, s. 17.
  6. a b Parafia na stronie diecezji.

Linki zewnętrzneEdytuj