Otwórz menu główne

Stefania Sempołowska[1] (ur. 1 października 1869 w Poloniszu, zm. 31 stycznia 1944 w Warszawie) – polska nauczycielka i działaczka oświatowa, bojowniczka o prawa dziecka, dziennikarka i pisarka.

Stefania Sempołowska
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1 października 1869
Polonisz, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 31 stycznia 1944
Warszawa, Polska pod okupacją III Rzeszy
Miejsce spoczynku cmentarz Powązkowski
Zawód nauczycielka, działacz oświatowy, pisarka
Narodowość polska
Partner Stanisław Patek
Grób działaczki oświatowej Stefanii Sempołowskiej na Starych Powązkach w Warszawie
Kamień upamiętniający Stefanię Sempołowską w Alejach Jerozolimskich w Warszawie

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Wychowywała się w majątku rodzinnym w Poloniszu. Na początku lat 80. XIX w. zamieszkała wraz z matką w Warszawie, gdzie była świadkiem pogromu ludności żydowskiej. To wydarzenie wykształciło w niej postawę sprzeciwu wobec szowinizmu i rasizmu[2].

W Warszawie Sempołowska uczęszczała do tajnej szkoły Jadwigi Teodozji Papi. Mając 17 lat zdała egzamin na Patent nauczycielki przed rządową komisją w Warszawie. Zaczęła pracę w zawodzie, a także zajmowała się publicystyką oświatową, postulując pełny dostęp do oświaty wszystkich warstw społecznych.

Na przełomie XIX i XX w. Sempołowska uczestniczyła w kursach Warszawskiego Towarzystwa Pszczelniczo–Ogrodniczego, m.in. wraz Jadwigą Jahołkowską i działaczem ludowym Teofilem Kurczakiem[3].

Była członkiem Towarzystwa Oświaty Demokratycznej Nowe Tory oraz współredaktorem czasopisma dla młodzieży Z bliska i z daleka, a później dwutygodnika dla dzieci i wychowawców W słońcu. W okresie międzywojennym udzielała się również w Towarzystwie Opieki nad Więźniami „Patronat”[4]. Mimo przeciwieństw losu, do śmierci pozostała wierna swoim ideałom.

W czasie rewolucji 1905 roku zainicjowała zjazd delegatów kół nauczycielskich Królestwa Polskiego, który miał miejsce 1 października w Pilaszkowie, w szkole Stanisława Najmoły. Na zjeździe nauczyciele zadeklarowali solidarność z protestującym ludem oraz wbrew zakazowi zaborcy postanowili prowadzić nauczanie w szkołach ludowych w języku polskim[3].

W trakcie rewolucji Sempołowska prowadziła także akcje pomocy więźniom politycznym. Razem ze swoim partnerem, adwokatem Stanisławem Patkiem, kierowała Kołem Obrońców Politycznych[5]. Za swoją działalność była kilkakrotnie aresztowana, wydalona do Galicji, szykanowana przez władze carskie. W 1898 była więziona w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej[6].

W czasie II wojny światowej ciężko chorą Sempołowską zaopiekowała się Aniela Steinsbergowa, wówczas członkini konspiracyjnej Polskiej Partii Socjalistycznej – Wolność, Równość, Niepodległość. Sempołowska na początku XX wieku była nauczycielką młodej Steinsbergowej[7].

Stefania Sempołowska została pochowana w rodzinnym grobowcu na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.

Główne prace pisarskieEdytuj

UpamiętnienieEdytuj

Stefania Sempołowska jest patronką wielu szkół, m.in.:

PrzypisyEdytuj

  1. Stefania Sempołowska | WikiTree: The FREE Family Tree, 8 kwietnia 2018 [dostęp 2018-04-08].
  2. Dziennik Ludowy, nr 297: „Rozmowa ze Stefanią Sempołowską o getcie ławkowym”, 1937.
  3. a b Teofil Kurczak, Wspomnienia, Wiesław Piątkowski, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2012, ISBN 978-83-7525-718-2, OCLC 812739940.
  4. Krystyna Mokrosińska, Jacek Moskwa: „W duchu i w prawdzie...” – film dokumentalny. Telewizja Polska – Dział Form Dokumentalnych, 1997.
  5. Sylwetka Stanisława Patka.
  6. Stefan Król: Cytadela warszawska. Warszawa: Książka i Wiedza, 1978, s. 223.
  7. Joanna Sokolińska: „Ostrygi i KOR w życiu Anieli Steinbergowej”. Wysokie Obcasy, 2006.
  8. Stefania Sempołowska, Z tajemnic ciemnogrodu : (walka o szkołę), wyd. 1924., polona.pl [dostęp 2018-07-16].
  9. Stefania Sempołowska, Z tajemnic ciemnogrodu. Cz. 2, Działalność Ministerstwa W. R. i O. P. w świetle własnych publikacyj), wyd. 1928., polona.pl [dostęp 2018-07-16].
  10. Szkoły pomniki tysiąclecia państwa polskiego na ziemi rzeszowskiej. Rzeszów: Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW „Prasa” w Krakowie.Wojewódzki Komitet Społecznego Funduszu Budowy Szkół i Internatów w Rzeszowie, 1966, s. 17.