Otwórz menu główne

Józef Archutowski

polski duchowny katolicki, teolog

Józef Archutowski (ur. 1 listopada 1879, zm. 31 sierpnia 1944 w Warszawie) – polski ksiądz rzymskokatolicki, teolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu Warszawskiego.

Józef Archutowski
Ilustracja
Kraj działania Polska
Data urodzenia 1 listopada 1879
Data i miejsce śmierci 31 sierpnia 1944
Warszawa
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 1904
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Mogiła zbiorowa księży na Cmentarzu Powązkowskim

ŻyciorysEdytuj

Był długoletnim dziekanem Wydziału Teologicznego UJ. W latach trzydziestych był także kuratorem Młodzieży Wszechpolskiej na UJ. Przed wyborami do Rady Miasta Krakowa z 1938 został członkiem komitetu Polskiego Bloku Katolickiego[1].

Po wybuchu II wojny światowej, aresztowany 6 listopada 1939 roku w gronie profesorów krakowskich w ramach akcji Sonderaktion Krakau wymierzonej przeciw inteligencji polskiej, został wywieziony do obozu w Sachsenhausen. Uwolniony w 1940 m.in. dzięki interwencji Stolicy Apostolskiej.

Po zwolnieniu z obozu, był m.in. proboszczem parafii Nawiedzenia NMP w Warszawie i wykładał na tajnym Wydziale Teologii Katolickiej Uniwersytetu Warszawskiego.

Zginął podczas powstania warszawskiego 31 sierpnia 1944 w zbombardowanym kościele pp. Sakramentek na Rynku Nowego Miasta wraz z 35 zakonnicami i osobami cywilnymi.

Został pochowany w mogile zbiorowej księży emerytów Warszawskiej Kapituły Metropolitalnej na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 107–VI–23/30)[2][3].

Jego brat, bł. Roman Archutowski - rektor warszawskiego Seminarium Duchownego, zginął w 1944 w Majdanku.

OdznaczeniaEdytuj

Publikacje (wybór)Edytuj

  • Patrjarchat czy matrjarchat?[5], 1910
  • Podręczna encyklopedya kościelna, 1912
  • Historja święta Starego Testamentu, 1915
  • Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa wobec krytyki współczesnej, 1916
  • Co to jest Pismo Św.?[6], 1922
  • Sługa Jahwy w księdze Izajasza proroka, 1923
  • Monoteizm izraelski i jego geneza, 1924
  • Gramatyka języka hebrajskiego, 1925
  • Historyczność potopu[7], 1931
  • Protoewangelja[8], 1933
  • Historia i krytyka tekstu hebrajskiego Starego Testamentu, 1938

PrzypisyEdytuj

  1. Prezydium Polskiego Bloku Katolickiego. „Głos Narodu”, s. 9-10, Nr 314 z 15 listopada 1938. 
  2. Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.
  3. Cmentarz Stare Powązki. cmentarze.um.warszawa.pl. [dostęp 2017-01-03].
  4. 10 listopada 1938 „za zasługi na polu pracy naukowej” M.P. z 1938 r. nr 258, poz. 592
  5. Józef Archutowski, Patrjarchat czy matrjarchat?, wyd. 1910, polona.pl [dostęp 2018-06-01].
  6. Józef Archutowski, Co to jest Pismo Św. ?, wyd. 1922, polona.pl [dostęp 2018-06-01].
  7. Józef Archutowski, Historyczność potopu, wyd. 1931, polona.pl [dostęp 2018-06-01].
  8. Józef Archutowski, Protoewangelja, wyd. 1933, polona.pl [dostęp 2018-06-01].

BibliografiaEdytuj