Otwórz menu główne

Język ujgurski (zwany też językiem nowo ujgurskim) – język z rodziny języków tureckich używany przez 11 303 610 Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach, a także w północno-wschodnim Kazachstanie. W Regionie Autonomicznym Xinjiang ma status języka urzędowego. Do zapisu języka ujgurskiego używa się obecnie pisma arabskiego w redakcji perskiej, przy czym samogłoski obowiązkowo oznacza się specjalnymi znakami diakrytycznymi.

ئۇيغۇرچە uyghurche
Obszar Kazachstan, Chiny (Sinciang)
Liczba mówiących 11,303,610
Pismo/alfabet zmodyfikowane arabskie
Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
język urzędowy Sinciang (Chiny)
Ethnologue 2 prowincjonalny
Kody języka
Kod ISO 639-1, ISO 639-1 ug
Kod ISO 639-2, ISO 639-2 uig
Kod ISO 639-3 uig
IETF ug
Glottolog uigh1240
Ethnologue uig
GOST 7.75–97 уйг 715
WALS uyg
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Wikipedia w języku ujgurskim
Słownik języka ujgurskiego
w Wikisłowniku
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Do XVIII w. zapisywany był pismem ujgurskim, abdżadem zapisywanym z góry na dół.

Jak w wielu innych językach tureckich, w języku ujgurskim występuje harmonia wokaliczna. Jest to też język aglutynacyjny, nie ma w nim klas rzeczownika ani rodzaju gramatycznego i występuje porządek SOV.

AlfabetEdytuj

Alfabet używany w Azji ŚrodkowejEdytuj

Projekt alfabetu ujgurskiego opartego na cyrylicy sporządził A. Sz. Szamiewoj w 1946 r., a 4 lutego 1947 r. projekt ten zatwierdziło Prezydium Rady Najwyższej Kazachskiej SRR. W skład alfabetu weszły 33 litery rosyjskiego alfabetu, a także 8 dodatkowych (Қ қ, Ң ң, Ғ ғ, Ү ү, Җ җ, Ө ө, Ә ә, Һ һ), które umiejscowiono na końcu alfabetu po literze Я я. W 1960 r. kolejność liter w alfabecie została zmieniona i przyjął on następującą postać[1]:

А а Б б В в Г г Ғ ғ Д д Е е Һ һ Ә ә Ж ж
Җ җ З з И и Й й К к Қ қ Л л М м Н н Ң ң
О о Ө ө П п Р р С с Т т У у Ү ү Ф ф Х х
Ц ц Ч ч Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь Э э Ю ю Я я

Alfabet używany w ChinachEdytuj

Ujgurzy zamieszkujący w Chinach do zapisu języka ujgurskiego wykorzystują następujący alfabet oparty na arabskim[2]:

ئا ئه ب پ ت ج چ خ د ر ز ژ س ش غ ف
ق ك گ ڭ ل م ن ۋ ئو ئۇ ئۆ ئۈ ه ئې ئى ي

PrzypisyEdytuj

  1. G. S. Sadwakasow. Ałfawit litieraturnogo jazyka sowietskich ujgurow. „Woprosy sowierszenstwowanija ałfawitow tiurkskich jazykow SSSR”, 1972. Nauka (ros.). 
  2. Uighur romanization (ang.). Institute of the Estonian Language, 23.09.2012.