Otwórz menu główne

Jan Falkowski (pilot)

polski pilot myśliwski

Jan Falkowski (ur. 26 czerwca 1912 w Pohulance na Litwie, zm. 27 lipca 2001 w Peterborough w Kanadzie) – major lotnictwa Wojska Polskiego, podpułkownik (ang. Wing Commander) Królewskich Sił Powietrznych, as myśliwski w II wojnie światowej.

Jan Falkowski
9 zwycięstw
major pilot major pilot
Data i miejsce urodzenia 26 czerwca 1912
Pohulanka
Data i miejsce śmierci 27 lipca 2001
Peterborough
Przebieg służby
Siły zbrojne Roundel of Poland (1921-1993).svglotnictwo Wojska Polskiego
French-roundel.svgAéronautique Militaire
RAF roundel.svgRAF
Jednostki 114 Eskadra Myśliwska,
X Klucz Kominowy (Fa),
Dywizjony: 315, 316, 303
Stanowiska dowódca X Klucza Kominowego (Fa),
3. Skrzydła Myśliwskiego
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Późniejsza praca farmer
Odznaczenia
Odznaka honorowa za Rany i Kontuzje - dwukrotnie ranny
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941, czterokrotnie) Medal Lotniczy (trzykrotnie) Distinguished Flying Cross (Wielka Brytania)

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

W 1914 wraz z rodzicami wyjechał na Syberię, gdzie w czasie rewolucji zginęli oboje jego rodzice. Przy pomocy repatriantów po ponad rocznej podróży dotarł we wrześniu 1922 do Warszawy. W Polsce zaopiekowała się nim rodzina. Ukończył prywatne gimnazjum, a później Wydział Rolniczy na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie[1].

Po ukończeniu studiów w 1934 dostał się do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie, którą w stopniu podporucznika ukończył w październiku 1936 (IX promocja, 18 lokata). Został przydzielony do III/4 dyonu myśliwskiego w Toruniu. W 1938 został skierowany Szkoły w Dęblinie jako instruktor.

W kampanii wrześniowej nie brał udziału. Razem z grupą pilotów z Dęblina ewakuował się przez Rumunię do Francji. 3 września 1939 roku, w trakcie przelotu ewakuacyjnego samolotem PWS-26 z Dęblina do Sokala, został w okolicach Lublina zaatakowany przez trzy lub osiem niemieckich myśliwców. Falkowski obniżył wysokość lotu prawie do ziemi i wykorzystując zwrotność samolotu spowodował, że jeden niemiecki myśliwiec rozbił się o ziemię, a pozostałe przerwały atak i zawróciły, najprawdopodobniej z powodu małej ilości paliwa[2].

We Francji został instruktorem w polskiej szkole w Lyon-Bron[1]. Od 31 maja 1940 był dowódcą X Klucza Kominowego (Fa). Po ataku Niemców na Francję na pokładzie Batorego 27 czerwca 1940 przybył do Anglii.

Po krótkim kursie został przydzielony do jednostki pomocniczej Royal Air Force jako pilot rozprowadzający nowe lub wyremontowane samoloty na lotniska w całej Wielkiej Brytanii.

W Anglii został przydzielony do 302 dywizjonu, w którym na samolocie Hawker Hurricane odniósł swoje pierwsze zwycięstwo nad He 111 – 16 stycznia 1941. W czasie walki jego samolot został ciężko uszkodzony, Jan Falkowski musiał z niego wyskoczyć i przy lądowaniu złamał nogę[1]. Po leczeniu z końcem lipca 1941 został skierowany do polskiego 315 dywizjonu myśliwskiego w Northolt. Już w sierpniu w walkach nad terytorium Francji zestrzelił trzy Messerschmitty Bf 109. We wrześniu odniósł kolejne dwa zwycięstwa. Od 22 września został dowódcą eskadry A.

Przez krótki czas był skierowany do 316 dywizjonu myśliwskiego, z którym brał udział w kilku operacjach nad Francją. Z końcem czerwca 1943 został przeniesiony do 303 dywizjonu, gdzie odniósł dwa pewne zwycięstwa i jedno prawdopodobne nad Fw 190.

22 listopada 1944 r. został mianowany polskim oficerem łącznikowym w 11 Grupie Myśliwskiej RAF (11 Group), 15 lutego 1944 r. sprawował to samo stanowisko w 84 Grupie Myśliwskiej RAF (84 Group)[1].

30 stycznia 1945 został mianowany dowódcą 3 Skrzydła Myśliwskiego i powrócił do lotów bojowych. W czasie jednego z nich 9 marca 1945 nad Holandią, został trafiony przez obronę przeciwlotniczą. Z powodu awarii samolotu musiał wyskoczyć na spadochronie, w czasie lotu był ostrzeliwany przez Niemców i jedna z kul zraniła go w nogę. Po wylądowaniu dostał się do niewoli. 9 maja 1945 powrócił do Anglii.

Po demobilizacji w 1947 wyjechał do Kanady, gdzie miał farmę oddaloną 20 mil od Toronto.

W latach sześćdziesiątych wydał książkę autobiograficzną, która w 1990 r. została wydana w Polsce pod tytułem Z wiatrem w twarz.

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Jan Falkowski. polishairforce.pl. [dostęp 2019-02-24].
  2. PWS-26 (pol.). Wielka Encyklopedia Uzbrojenia M.S.Wojsk. 1918 - 1939. [dostęp 2012-08-04].
  3. Falkowski Jan Paweł. listakrzystka.pl. [dostęp 2019-02-24].

BibliografiaEdytuj

  • Józef Zieliński: 303 Dywizjon Myśliwski Warszawski im. Tadeusza Kościuszki. Warszawa: Bellona, 2003. ISBN 83-11096-30-9.
  • Wojciech Zmyślony Jan Falkowski w portalu Polskie Siły Powietrzne w II wojnie światowej [1]
  • Olgierd Cumft, Hubert Kazimierz Kujawa: Księga lotników polskich poległych, zmarłych i zaginionych 1939-1946. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1989. ISBN 83-11-07329-5.
  • Grzegorz Śliżewski: Polskie "kominy" we Francji w 1940 roku (pol.). [dostęp 10 października 2009].
  • Biografia w polishairforce.pl
  • Wacław Król: Myśliwcy. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej, 1980, s. 336-371. ISBN 83-11-06396-6.