Otwórz menu główne

Jeruzal (powiat miński)

wieś w województwie mazowieckim, powiecie mińskim
Zobacz też: Jeruzal w innych znaczeniach tej nazwy.

Jeruzal – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce, położona w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Mrozy[4][5].

Jeruzal
Rynek
Rynek
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat miński
Gmina Mrozy
Liczba ludności (2011) 330[1][2]
Strefa numeracyjna 25
Kod pocztowy 05-317[3]
Tablice rejestracyjne WM
SIMC 0682790[4]
Położenie na mapie gminy Mrozy
Mapa lokalizacyjna gminy Mrozy
Jeruzal
Jeruzal
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jeruzal
Jeruzal
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Jeruzal
Jeruzal
Położenie na mapie powiatu mińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu mińskiego
Jeruzal
Jeruzal
Ziemia52°03′57″N 21°50′53″E/52,065833 21,848056

Jeruzal uzyskał lokację miejską w 1533 roku, zdegradowany około 1820 roku[6]. Do 1954 roku siedziba wiejskiej gminy Jeruzal. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Miejscowość jest siedzibą parafii św. Wojciecha należącej do dekanatu siennickiego diecezji warszawsko-praskiej.

HistoriaEdytuj

Wieś po raz pierwszy wzmiankowana w 1426 pod nazwą Żeliszew. Od XVI do XVIII wieku własność różnych rodzin szlacheckich: Oborskich, Głogowskich, Rudzińskich, Cieszkowskich. W 1533 Oborscy otrzymali przywilej na założenie tu miasta prywatnego; erygowano także parafię. Początkowo miasto funkcjonowało pod nazwami Żeliszew oraz Łukowiec. Pozbawiona podstaw gospodarczego rozwoju lokacja, położona w odległości zaledwie kilku kilometrów od 4 innych miast - Latowicza, Kuflewa, Seroczyna i Wodyń - nigdy się nie rozwinęła. W XVII w. miasto liczyło zaledwie 150 mieszkańców. Sytuacji nie zmieniło nadanie miejscowości nazwy Jeruzalem, która ostatecznie przekształciła się w dzisiejszą formę. W okresie kontrreformacji i po potopie szwedzkim miasto stanowiło lokalny ośrodek pielgrzymkowy. W 1810 Jeruzalem liczył jednak wciąż tylko 198 mieszkańców i około 1820 utracił ostatecznie prawa miejskie.

23 marca 1948 roku oddział Narodowych Sił Zbrojnych Zygmunta Jezierskiego przeprowadził akcję na miejscowy posterunek Milicji Obywatelskiej[7].

ZabytkiEdytuj

 
Kościół w Jeruzalu: brama, fasada i dzwonnica
 
W roku 2008 kościół obchodził 250-lecie

KościółEdytuj

Wraz z założeniem parafii w XVI wieku wybudowano pierwszy kościół drewniany, który uległ zniszczeniu. Na jego miejscu, w latach 1757-1758 wzniesiono nowy kościół, który z małymi zmianami w trakcie przebudowy w XIX wieku, przetrwał do dnia dzisiejszego.

Kościół jest drewniany, rozmieszczony na planie krzyża z dobudowaną zakrystią. Dach dwuspadowy, kryty gontem. Między nawą a prezbiterium znajduje się charakterystyczny dla tego typu budownictwa łuk tęczowy a na nim krucyfiks oraz rzeźby Matki Boskiej i św. Jana z XVI wieku. Całe wnętrze bogato zdobione w stylu barokowym z elementami średniowiecznymi.

PozostałeEdytuj

  • drewniana dzwonnica z XVIII wieku
  • klasycystyczny łuk triumfalny - mauzoleum Floriana Cieszkowskiego zbudowane ok.1798
  • budynek z ok. 1920 mieści się obecnie filia Gminnej Biblioteki Publicznej w Mrozach. Dawniej był siedzibą Urzędu Gminy
  • relikt miejskiego układu przestrzennego w postaci prostokątnego rynku z zachowanym do dziś średniowiecznym, prostokątnym układzie o wymiarach 100 na 120 m, usytuowanym na przecięciu głównych dróg

CiekawostkiEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2019-09-14].
  3. Poczta Polska. Wyszukiwarka kodów pocztowych
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 36-37.
  7. Tadeusz Swat, „...Przed Bogiem i historią”. Księga ofiar komunistycznego reżimu w Polsce lat 1944-1956. Mazowsze. Warszawa 2003, s. 67.

Linki zewnętrzneEdytuj