Otwórz menu główne

Województwo siedleckie

Województwo siedleckiewojewództwo ze stolicą w Siedlcach, jedno z 49 województw istniejących w latach 1975–1998. Zajmowało powierzchnię 8499 km², administracyjnie dzieliło się na 13 miast i 66 gmin. Graniczyło z województwami: ostrołęckim, łomżyńskim, białostockim od północy; z bialskopodlaskim od wschodu; z lubelskim i radomskim od południa i stołecznym warszawskim z zachodu.

Województwo siedleckie
województwo
1975–1998
Państwo  Polska
Data powstania 1 czerwca 1975
Data likwidacji 31 grudnia 1998
Siedziba wojewody i sejmiku Siedlce
Powierzchnia 8499 km²
Populacja (1998)
• liczba ludności

661 400
• gęstość 77,8 os./km²
Tablice rejestracyjne SE, SD, ST
Położenie na mapie Polski
POL województwo siedleckie 1975.svg
Portal Portal Polska
Dawny Urząd Wojewódzki w Siedlcach (obecnie siedlecka delegatura Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego)
Pałac Ogińskich w Siedlcach

Ziemie dawnego województwa siedleckiego wchodzą obecnie w skład województwa mazowieckiego oraz lubelskiego.

Spis treści

Dane statystyczneEdytuj

(Stan na 1.01.1998)

  • Gęstość zaludnienia: 70 os./km²
  • Ludność: 661 700
  • Powierzchnia: 8499 km²
  • Stolica/największe miasto: Siedlce 75 613
  • Ludność miejska: 203 142
  • Ludność wiejska: 458 558
  • Powierzchnia lasów: 1870 km²
  • Użytki rolne: 5941 km²

DemografiaEdytuj

rok 1975 1980 1985 1990 1995 1998
Ludność 601 200 616 300 636 400 651 400 661 700 661 400


 
Ratusz w Siedlcach
 
Katedra w Siedlcach
 
Kościół pw. Narodzenia NMP w Mińsku Mazowieckim
 
Pałac Dernałowiczów w Mińsku Mazowieckim
 
Dawne Starostwo Powiatowe w Mińsku Mazowieckim (obecnie Sanepid)
 
Dworzec kolejowy w Łukowie
 
Kościół pw. Niepokalanego Serca NMP w Sokołowie Podlaskim
 
Kościół pw. św. Siostry Faustyny w Sokołowie Podlaskim
 
Pałac w Sokołowie Podlaskim
 
Cmentarz żołnierzy radzieckich w Garwolinie
 
Zabytkowa plebania w Garwolinie
 
Bazylika w Węgrowie
 
Kościół pw. św. Antoniego i św. Piotra w Węgrowie
 
Drewniany kościół luterański w Węgrowie
 
Dom Gdański w Węgrowie
 
Kościół pw. św. Trójcy w Kołbieli
 
Kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Kałuszynie
 
Kościół pw. Zwiastowania NMP w Żelechowie
 
Kościół pw. św. Stanisława w Żelechowie
 
Pałac w Żelechowie
 
Zamek w Liwie
 
Zamek w Liwie
 
Kościół pw. św. Walentego i św. Trójcy w Latowiczu
 
Kościół w Wyszkowie koło Węgrowa
 
Pałac Radziwiłłów w Starejwsi
 
Pałac Łubieńskich w Mińsku Mazowieckim
 
Kościół Mariawicki w Mińsku Mazowieckim
 
Zabytkowa kamienica w Mińsku Mazowieckim
 
Kościół pw. św. Stanisława w Siedlcach
 
Kaplica św. Krzyża w Siedlcach
 
Dawny teatr w Siedlcach
 
Odwach w Siedlcach
 
Kuria biskupia w Siedlcach
 
Dawny budynek NBP w Siedlcach
 
Poczta Polska w Siedlcach
 
Krzna Południowa w Łukowie
 
Dworzec kolejowy w Mordach
 
Pałac w Mordach
 
Zabytkowy ratusz w Maciejowicach
 
Zabytkowy drewniany kościół pw. śś. Piotra i Pawła w Sobolewie
 
Kościół i klasztor poreformacki w Siennicy
 
Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Sadownem
 
Pałac w Korczewie
 
Zabytkowa studnia w Korczewie
 
Dawna oranżeria, obecnie kaplica w Korczewie
 
Drewniany kościół pw. św. Bartłomieja w Paprotni
 
Przykościelna dzwonnica w Paprotni
 
Dwór w Dąbrowie w gminie Przesmyki
 
Pałac w Janowie w gminie Mińsk Mazowieckim
 
Pałac w Sufczynie w gminie Kołbiel
 
Kościół Mariawitów w Cegłowie
 
Kościół pw. św. Trójcy w Borowiu
 
Świder w Stoczku Łukowskim
 
Kościół parafialny w Adamowie
 
Kościół parafialny w Parysowie
 
Zabytkowy kościół drewniany w Jeruzalu
 
Kościół drewniany pw. św. Anny w Zwoli Poduchownej
 
Kościół pw. św. Jadwigi w Mokobodach

Urzędy rejonoweEdytuj

  • Urząd Rejonowy w Garwolinie dla gmin: Borowie, Garwolin, Górzno, Kłoczew, Łaskarzew, Maciejowice, Miastków Kościelny, Osieck, Parysów, Pilawa, Sobienie-Jeziory, Sobolew, Trojanów, Wilga i Żelechów oraz miast Garwolin i Łaskarzew
  • Urząd Rejonowy w Łukowie dla gmin: Adamów, Krzywda, Łuków, Serokomla, Stanin, Stoczek Łukowski, Trzebieszów, Wojcieszków i Wola Mysłowska oraz miasta Łuków
  • Urząd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim dla gmin: Cegłów, Dębe Wielkie, Dobre, Jakubów, Kałuszyn, Kołbiel, Latowicz, Mińsk Mazowiecki, Mrozy, Poświętne, Siennica, Stanisławów i Strachówka oraz miasta Mińsk Mazowiecki
  • Urząd Rejonowy w Siedlcach dla gmin: Domanice, Korczew, Kotuń, Mokobody, Mordy, Paprotnia, Przesmyki, Siedlce, Skórzec, Suchożebry, Wiśniew, Wodynie i Zbuczyn Poduchowny oraz miasta Siedlce
  • Urząd Rejonowy w Sokołowie Podlaskim dla gmin: Bielany, Ceranów, Jabłonna Lacka, Kosów Lacki, Repki, Sabnie, Sokołów Podlaski i Sterdyń oraz miasta Sokołów Podlaski
  • Urząd Rejonowy w Węgrowie dla gmin: Grębków, Jadów, Korytnica, Liw, Łochów, Miedzna, Sadowne, Stoczek i Wierzbno oraz miasta Węgrów

MiastaEdytuj

Ludność na 31 grudnia 1998:

GminyEdytuj

Najstarsze miejscowościEdytuj

  Łuków

  • 1403

  Łaskarzew

  • 1418 (utracone w 1870), 1969 (przywrócone)

  Liw

  • przed 1421 (utracone w 1866, nigdy nie przywrócone)

  Zbuczyn

  • XV w. (utracone w 1730, nigdy nie przywrócone)

  Mińsk Mazowiecki

  • 1421

  Garwolin

  • 1423

  Latowicz

  • 1423 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Sokołów Podlaski

  • 1424

  Tuchowicz

  • 1430 (utracone w XVIII w., nigdy nie przywrócone)

  Węgrów

  • 1441

  Mokobody

  • 1446 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Żelechów

  • 1447

  Mordy

  • 1488 (utracone w 1869), 1919 (przywrócone)

  Drohiczyn Ruski

  • 1498 (utracone w 1813 z powodu wyludnienia miasta, nigdy nie przywrócone)

  Maciejowice

  • 1507 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Kuflew

  • 1521 (utracone w XIX w.)

  Stanisławów

  • 1523 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Siennica

  • 1526 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Zwola Poduchowna

  • 1526 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Kozłów

  • 1526 (utracone w 1576, nigdy nie przywrócone)

  Dobre

  • 1530 (utracone w 1852, nigdy nie przywrócone)

  Miedzna

  • 1531 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Kołbiel

  • 1532 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Jeruzal

  • 1533 (utracone w 1820, nigdy nie przywrócone)

  Wilga

  • 1534 (utracone w XVII w.)

  Parysów

  • 1538 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Adamów

  • 1539 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Serokomla

  • XVI w. (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Stoczek Łukowski

  • 1546 (utracone w 1869) 1919 (przywrócone)

  Siedlce

  • 1547

  Seroczyn

  • 1548 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Borowie

  • 1548 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Sendomierz

  • 1549 (utracone w 1695, wchłonięte przez Mińsk Mazowiecki)

  Oleksin

  • 1557 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Wodynie

  • 1575 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Cegłów

  • 1621 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Kałuszyn

  • 1718 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Kosów Lacki

  • 1723 (utracone w 1869), 2000 (przywrócone)

  Sterdyń

  • 1737 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Kamionna

  • 1766 (utracone w XVIII w., nigdy nie przywrócone)

  Jadów

  • 1823 (utracone w 1869, nigdy nie przywrócone)

  Łochów

  • 1969

  Pilawa

  • 1984

ZabytkiEdytuj

Zabytki miastEdytuj

  Siedlce

  Mińsk Mazowiecki

  Łuków

  • zespół klasztorny bernardynów przy ul. ks. kard. S. Wyszyńskiego 41-43, powstały w połowie XVIII wieku. W skład zespołu wchodzą: kościół pw. Podwyższenia Krzyża św., dzwonnica, zabudowania klasztorne (obecnie należące w większości do I Liceum Ogólnokształcącego im. T. Kościuszki) i cmentarz kościelny.
  • zespół klasztorny pijarów przy pl. G. Narutowicza 2 i ul. J. Piłsudskiego 14, powstały w XVIII i XIX wieku. W skład zespołu wchodzą: kościół pw. Przemienienia Pańskiego (obecnie parafialny), kolegium i zabudowania klasztorne (do 1996 r. Liceum Medyczne, obecnie Powiatowy Urząd Pracy); do rejestru wpisano też ogrodzenie z bramą i cmentarz kościelny.
  • Konwikt Szaniawskich przy ul. J. Piłsudskiego 19, powstały w latach 1728–1733. Obecnie w budynku mieści się Muzeum Regionalne.
  • budynek przy ul. Piłsudskiego 28 (róg Al. T. Kościuszki) z 1924 roku.
  • dworzec kolejowy z końca XIX wieku.
  • budynek dawnej Kasy Skarbowej przy pl. Narutowicza 3, z połowy XIX wieku.

  Sokołów Podlaski

  • kaplica wykonana z drewna św. Rocha – 1802 rok
  • pałac murowany z 1857 roku
  • klasycystyczna dzwonnica z XIX w.
  • dawna synagoga z 2 poł. XIX w. przebudowana po 1945 roku
  • pomnik księdza generała Stanisława Brzóski z 1925 roku
  • kościół Salezjanów św. Jana Bosco z lat 1935–1939
  • Synagoga w Sokołowie Podlaskim

  Garwolin

  • Neobarokowy kościół wybudowany na przełomie XIX i XX wieku. Znajdują się w nim obrazy: Przemienienia pańskiego z 1894, św. Stanisława Kostki, św. Józefa (XIX w.), św. Jana Chrzciciela (XVIII w.), Świętych Barbary, Rocha i Rozalii (1 połowa XIX w.), a także kielichy z 1762, 1760 i z pierwszej połowy XIX w.
  • Parterowa organistówka o konstrukcji zrębowej, oszalowana, pięcioosiowa, zbudowana na planie prostokąta o dwutraktowym układzie wnętrz, z początku XIX w.
  • Klasycystyczna kaplica cmentarna z 1839 roku.
  • Drewniane domy pochodzące z pierwszej połowy XIX wieku, o konstrukcji zrębowej, dwutraktowym układzie wnętrz i dwuspadowych dachach.

  Węgrów

  Łochów

  • pałac neorenesansowy z 1830
  • budynek poczty konnej
  • parowozownia
  • przepompownia
  • fabryka w Łochowie Fabrycznym

  Łaskarzew

  • Kościół parafialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego z 1884
  • Kaplica cmentarna św. Onufrego z 1847

  Kałuszyn

  • klasycystyczny ratusz i poczta z pierwszej połowy XIX w.,
  • neogotycki kościół pw. Wniebowzięcia NMP z końca XIX wieku zbudowany według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego

  Żelechów

  Mordy

  • zespół pałacowo-parkowy z 1 połowy XIX wieku
  • barokowy kościół z 1738 r.

Zabytki wsiEdytuj

  Stanisławów

  • Zespół Kościoła Parafialnego pod wezwaniem Świętego Jana Chrzciciela i Świętego Stanisława Biskupa:
    • Kościół murowany z około 1530 r., restaurowany w 1620 r., przebudowany w 1826 r., odbudowany w latach 1958–1962 po zniszczeniach z 1944 r.
    • Dzwonnica drewniana z XVIII wieku.
    • Plebania murowana z około 1881 r.
  • Zajazd murowany w Stanisławowie zbudowany w latach 1813–1916, zniszczony w 1944 r., odbudowany w latach 1958–1962.
  • Dwór drewniany z I połowy XIX wieku wraz z parkiem, obiekt znacznie przebudowany.
  • Układ urbanistyczny miejscowości, elementy zabudowy Rynku.

  Dobre

  • neogotycki kościół parafialny św. Mikołaja. Wybudowany w latach 1873–1878 według projektu Bolesława Podczaszyńskiego na wzór kościoła św. Anny w Wilnie.
  • brama kościelna z XIX w.
  • dzwonnica z XIX w.
  • plebania z XIX w.
  • szkoła z pierwszej połowy XX w.
  • drewniane budynki mieszkalne z XIX i XX w.
  • kamienice wokół rynku z XIX i XX w.
  • cmentarz parafialny z XIX w.
  • budynek Gminnej Biblioteki Publicznej, dawniej Urząd Gminy z XX w.

  Mrozy

  • zespół dworca kolejowego PKP, w tym dworzec murowany z 1888 r. i wieża ciśnień murowana z końca XIX w.
  • jedno- i dwukondygnacyjne domy letniskowe, powstające w czasach rozkwitu tej miejscowości, głównie w dwudziestoleciu międzywojennym.
  • młyn wodny, murowano-drewniany., z pocz. XX w.
  • młyn wodny, murowany, z pocz. XX, w Mrozach (tzw. „Nożownia”, na początku XX w. mieściła się tam sławna fabryka noży „Gerlach”).
  • pozostałości młyna wodnego Dębkowizna, drewniany, z końca XIX w.

  Siennica

  • klasztor i kościół po reformacki
  • figura matki Boskiej Niepokalanej z pierwszej połowy XIX wieku
  • stary cmentarz grzebalny
  • gmach seminarium nauczycielskiego

  Cegłów

  • Kościół pw. św. Jana i św. Andrzeja
  • Mariawicki kościół pw. św. Jana Chrzciciela
  • Pomnik Niepodległości

  Latowicz

  • Neogotycki kościół pw. św. Walentego i św. Trójcy według projektu architekta Józefa Piusa Dziekońskiego; wybudowany w latach 1899–1911, otoczony murem z początków XX wieku.

  Borowie

  • zespół pałacowo-dworski z początku XIX w., obecnie siedziba urzędu gminy,
  • klasycystyczny kościół pw. św. Trójcy z 1831 r.
  • barokowa dzwonnica-brama z 1715 roku.

  Górzno

  • barokowy kościół pw. św. Jana Chrzciciela z 1787 r. przebudowany w latach 1919–1920.
  • zespół dworski w skład którego wchodzą dwór i oficyna oraz unikatowy osiemnastowieczny spichlerz

  Maciejowice

  • brukowany rynek w Maciejowicach z ratuszem z halami targowymi, mieszczący muzeum oraz dawny szpital z 1796 r. w pierzei zachodniej rynku
  • kościół parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP 1772-1780 fundacji Ignacego Potockiego, w miejscu drewnianego przeniesionego z Kochowa w 1681 r., przebudowany w latach 1880–1881 według projektu Leonarda Marconiego
  • grobowiec Zamoyskich z 1908 na tyłach kościoła według projektu Ksawerego Makowskiego
  • pomnik Tadeuszowi Kościuszce przy szkole z dwoma armatami odsłonięty w 1984 projektu Stanisława Strzyżewskiego
  • pomnik Tadeuszowi Kościuszce na rynku odsłonięty w 1976 r. projektu Mieczysława Weltera
  • pomnik z kosami na sztorc przy drodze do Podzamcza projektu Macieja Krysiaka
  • zespół pałacowy w Podzamczu w miejscu zamku z XVI w. z ciekawymi stajniami w parku pałacowym

  Parysów

  Korytnica

  • neoklasycystyczny kościół parafialny św. Wawrzyńca Męczennika zbudowany w latach 1876–1880 według projektu Bolesława Pawła Podczaszyńskiego i Bronisława Brodzic-Żochowskiego. We wnętrzu epitafia, w tym jedno autorstwa Konstantego Laszczki.
  • murowany dwór Łuniewskich z końca XIX wieku, przed nim figura wotywna fundacji Holder-Eggerów z początku XX wieku.
  • organistówka z początku XX wieku.
  • dawny dom parafialny i ochronka tzw. Watykan z początku XX wieku.
  • figura na grobie Karola Karolka Łuniewskiego z końca XIX wieku
  • figura Anioła Śmierci na grobie Aleksandry Olusi Holder-Eggerowej z początku XX wieku.

  Liw

  • wczesnośredniowieczne grodzisko z XI w. w miejscowości Grodzisk
  • ruiny gotyckiego zamku obronnego książąt mazowieckich wzniesionego przed 1429 r. Później gruntownie przebudowanego w XVI i XVII w., zniszczonego podczas potopu i wojny północnej. Zachowała się jedynie wieża bramna, część murów okalających i fundamenty Domu Dużego.
  • dwór kancelarii starostwa z 1782 r. wzniesiony na miejscu zamkowego Domu Mniejszego. Obecnie siedziba muzeum.
  • kościół parafialny św. Leonarda wzniesiony w stylu neogotyckim w latach 1905–1907 według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego
  • kilka drewnianych domów i gospodarczych zabudowań wiejskich z XIX i pocz. XX w.

  Ceranów

  • Pałac z 1877 zbudowany według projektu Bolesława Podczaszyńskiego
  • Kościół neogotycki z 1875 według projektu Bolesława Podczaszyńskiego i Zygmunta Kiślańskiego
  • Plebania z 1927 roku, murowana, wybudowana staraniem ks. Jana Kłopotka na miejscu poprzedniej zbudowanej z bali drewnianych

  Miedzna

  • Kościół parafialny w Miedznie pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny wzniesiony w latach 1887–1889 w stylu neogotyckim,
  • zajazd z 2 połowy XVIII wieku, przebudowany w XIX i XX wieku,
  • ruiny dworu obronnego otoczonego fosą z przełomu XVI/XVII wieku, w miejscu starszego grodziska.
  • Kaplica Objawienia w Miedznie – późnobarokowa, zbudowana na początku XIX w.

  Sterdyń

  • kościół parafialny pod wezwaniem św. Anny wzniesiony w latach 1779–1783 w stylu późnego baroku
  • zespół pałacowo-parkowy
    • rezydencja barokowa (XVI – XVII w.) rozbudowana i przekształcona w początkach XIX wiek
    • zabytkowa kapliczka z końca XVIII wieku z rzeźbą św. Floriana.

  Jabłonna Lacka

  • Kościół parafialny zbudowany w latach 1824–1834 według projektu Andrzeja Gołońskiego
  • Barokowa kapliczka przydrożna z drugiej połowy XVIII wieku z nowszą figurką św. Jana Nepomucena

  Starawieś

  • pałac fundacji Bogusława Radziwiłła wzniesiony w latach 1655–1661 w stylu palazzo in forteca, gruntownie przebudowany w 1843 w stylu neogotyku angielskiego dla księcia Sergiusza Golicyna,
  • neogotycki kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła, wybudowany w latach 1866–1871, według projektu Bolesława Podczaszyńskiego,
  • neogotyckie zabudowania pałacowe z połowy XIX wieku: oficyna, kordegarda, brama.
  • park dworski z pozostałościami obwarowań ziemnych
  • drewniana organistówka z poł. XIX wieku.
  • szpital (xenodochium) dla ubogich z XIX wieku.

  Korczew

  • zespół pałacowo-parkowy wzniesiony w stylu barokowym w latach 1734–1736, potem przebudowany na neogotyk
  • letni pałacyk Syberia z końca XIX w.
  • park pałacowy zaprojektowany w I połowie XIX w.
  • dawna oranżeria z 1840 projektu F. Jaszczołda, w latach 20. XX w. przekształcona w kaplicę, potem przemurowana
  • biała, drewniana studzienka w stylu gotyckim
  • przy bramie wjazdowej stróżówka zwana basztą lub kordegardą
  • pionowy głaz przy alei grabowej, menhir – według tradycji z czasu kultu Boga Słońce, niegdyś w pobliżu wzniesiona była sztuczna ruina
  • ogrodzenie neogotyckie i neobarokowe z I połowy XIX i XX w.
  • drewniana karczma z przełomu XVIII i XIX w.

GospodarkaEdytuj

Pomimo słabo urodzajnych gleb miało charakter głównie rolniczy. Użytki rolne stanowiły 69,9% powierzchni. Była tu największa w kraju produkcja ziemniaka, a poza tym uprawa żyta, hodowla trzody i bydła. Lasy stanowiły 22% powierzchni. Województwo było słabo zurbanizowane, w miastach mieszkało 30,7% ludności. Przemysł spożywczy koncentrował się w miastach Sokołów Podlaski, Łuków, Siedlce, maszynowy w Siedlcach i Mińsku Mazowieckim, odzieżowy w Garwolinie i Siedlcach, obuwniczy w Łukowie. Węzły kolejowe znajdowały się w Siedlcach, Łukowie, Pilawie i Mińsku Mazowieckim.

TransportEdytuj

Transport drogowyEdytuj

  • A2E30 Obwodnica Mińska Mazowieckiego

Transport kolejowyEdytuj

Połączenia kolejoweEdytuj

Komunikacja autobusowaEdytuj

ŚrodowiskoEdytuj

KulturaEdytuj

MuzeaEdytuj

Siedlce

Mińsk Mazowiecki

  • Muzeum Ziemi Mińskiej
  • Muzeum 7 Pułku Ułanów Lubelskich

Łuków

  • Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Łukowskiej
  • Muzeum Regionalne

Sokołów Podlaski

  • Skansen Ziemi Sokołowskiej

Węgrów

  • Muzeum Regionalne

Liw

  • Muzeum Zamek Liw

Sucha

  • Skansen

Sadowne

  • Muzeum Etnograficzne

KinaEdytuj

Siedlce

Mińsk Mazowiecki

  • Kino Światowid

Łuków

  • Kino Oaza

Sokołów Podlaski

  • Kino Sokół

Węgrów

  • Kino WOK

Garwolin

  • Kino Wilga

TeatryEdytuj

Siedlce

  • Teatr ES
  • Teatr Aluzja

Sokołów Podlaski

  • Koło teatralne

Powiaty powstałe po likwidacji województwaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj