Otwórz menu główne

Spis treści

XIII wiekEdytuj

  • 1228, 1 sierpnia – pierwsza udokumentowana wzmianka o Czeladzi, w wydanym w Rybniku przez księcia Kazimierza z Opola akcie o zrekompensowaniu palatynowi Opola – Klemensowi jego wydatków poniesionych w związku z pracami przy obwarowaniu opolskiego zamku.
  • 1243, 5 sierpnia – na wiecu nad Myrawą, książę Konrad mazowiecki potwierdził posiadłości klasztoru w Staniątkach. W akcie tym jest wymieniona m.in. Czeladź (oryg. CELAD) nad rzeką Brynicą z bobrami i karczmą.
  • 1260, 28 maja – książę Władysław opolski odkupuje Czeladź od klasztoru w Staniątkach.
  • 1262, 27 września – dokumentem wydanym w Czeladzi, Władysław, książę Opola potwierdza sprzedaż udziału we wsi Milowice na rzecz klasztoru w Henrykowie przez braci Bogusza i Pawła Brukalich. Jako jeden ze świadków w tym akcie wymieniony jest Stephanus – rector ecclesie z Czeladzi.

XIV wiekEdytuj

XV wiekEdytuj

  • 141110 kwietnia – zawarcie tzw. ugody względem stawu wójtowskiego pod Milowicami, w parafii Czeladź. Akt ten potwierdzony przez Bolesława I, księcia cieszyńskiego, zaświadcza, że posiadłości miasta Czeladź znajdowały się również na zachodnim brzegu Brynicy.
  • 14522 września – na mocy zawartego w Sieradzu aktu rozejmowego pomiędzy Kazimierzem, królem Polski a książętami opolskimi: Bernardem, Bolesławem i Mikołajem I – "miejsce zwyczajowe" między miasteczkami Będzinem i Czeladzią jest znowu terenem spotkania przedstawicieli obydwu stron dla dokonania ustaleń szczegółowych.

XVI wiekEdytuj

  • 153921 styczniaPiotr Gamrat, biskup krakowski, wydaje w Krakowie akt kościelny, na mocy którego wierni składający ofiary na naprawę konstrukcji i budynku kościoła parafialnego w Czeladzi pw św. Stanisława Biskupa i Męczennika, otrzymają 40 dni odpustu. Dokument upoważnia do przeprowadzenia podobnej akcji innych także biskupów polskich i jest wydany także w ich imieniu. Ten dokument jest najstarszym zabytkiem piśmiennictwa jaki zachował się w Czeladzi.
  • 157422 listopada – biskup krakowski i książę Siewierza Franciszek Krasiński udziela miastu Czeladź przywileju na mocy, którego w zamian za udział w budowie nowego mostu na Brynicy, miasto otrzyma część opłat mostowych
  • 1588 – styczeń – Rotmistrz Gabriel (Hawryło) Hołubek stacza pod Czeladzią bitwę z wojskami Maksymiliana Habsburga. Całkowitemu zniszczeniu uległa wieś Jakubowice położona niegdyś na południowym zachodzie od Czeladzi.
  • 15899 marca – w czeladzkim ratuszu podpisano tzw. "Pakta będzińskie", które były wynikiem negocjacji polsko-austriackich, prowadzonych w Będzinie i Bytomiu, a dotyczących rezygnacji arcyksięcia Maksymiliana Habsburga z pretensji do tytułu króla Polski.
  • 159010 listopada 1590 – biskup krakowski i książę Siewierza Piotr Myszkowski, wydaje w Bożęcinie przywilej dla miasta Czeladzi, uwalniający je od obowiązku brania słodów z zamku siewierskiego.

XVII wiekEdytuj

XVIII wiekEdytuj

  • 10 października 1786 – mieszkańcy Czeladzi składają na ręce Lustratorów Rzeczypospolitej swoje postulaty, tzw. "dezyderya", przedstawiające najważniejsze problemy hamujące rozwój miasta i zawierające wnioski zmierzające do poprawy sytuacji
  • 24 stycznia 1789 – nadanie przez Michała Poniatowskiego, arcybiskupa i księcia Siewierza, indygentu wójtowi czeladzkiemu Gabryelowi Bodurkiewiczowi za jego zasługi w sprawowaniu tego urzędu oraz za zasługi jego krewnego – Kazimierza Bodurkiewicza w służbie dwóch kolejnych biskupów krakowskich (A. Załuskiego i K. Sołtyska).
  • 27 kwietnia 1792 – król Stanisław August Poniatowski wydaje przywilej na mocy, którego Czeladź otrzymuje status wolnego miasta Rzeczypospolitej
  • 25 września 1793 – sejm podpisuje traktat rozbiorowy z Prusami – Czeladź staje się najbardziej na zachód wysuniętym miastem okrojonej Rzeczypospolitej
  • 24 października 1795 – traktat rozbiorowy między Rosją, Prusami i Austrią – Czeladź zostaje zaanektowana przez państwo pruskie i wchodzi w skład Nowego Śląska

XIX wiekEdytuj

  • W latach 1815-1915 Czeladź należy do Królestwa Polskiego znajdującego się w granicach Imperium Rosyjskiego. W latach 1867-1914 leży w zaborze rosyjskim w granicach powiatu będzińskiego w guberni piotrkowskiej
  • 13 maja 1835 – narodziny pierwszego czeladzkiego Żyda – Michała syna Szime Zyzyk Faska z matki Chai Sury Sztajn
  • 26 stycznia 1869 – sprzedaż folwarku plebańskiego adwokatowi Ludwikowi Kozłowskiemu, co dało początek powstaniu przyszłej kopalni węgla "Saturn"
  • 1 lipca 1869 – wydany został "Ukaz o przemianowaniu na osady niektórych miast w Guberniach Królestwa Polskiego". Akt ten stanowił podstawę do późniejszego pozbawienia Czeladzi praw miejskich i włączenia jej jako osady do gminy Gzichów.
  • 19 maja 1870 – postanowienie władz carskiej Rosji o pozbawieniu Czeladzi praw miejskich
  • 3 maja 1879 – powstało Towarzystwo Akcyjne Kopalń "Czeladź" w Paryżu, które nabyło kopalnie węgla kamiennego w Czeladzi-Piaskach
  • 29 listopada 1896 – urodził się prof. Józef Mazur, czeladzki uczony, fizyk, badacz chmur i mgieł
  • 27 stycznia 1897 – powstała szkoła powszechna kopalni "Saturn" – zwana "Na Skałce"
  • 31 lipca 1898 – w Czeladzi urodził się Zygmunt Szkocny, twórca najmniejszych książek świata, wpisany do Księgi Rekordów Guinnessa, Honorowy Obywatel Miasta

XX wiekEdytuj

  • 1906 – Dr Feliks Falkowski zakłada pierwsze gniazdo Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" w Czeladzi
  • 1 września 1908 – otwarcie nowej szkoły powszechnej przy ul. Będzińskiej
  • 8 maja 1913 – poświęcenie nowego kościoła pw. św. Stanisława BM przez proboszcza tej parafii ks. Antoniego Bożka
  • 1914 – kopalnia "Czeladź" wybudowała przy ulicy Kościuszki dom dla nauczycieli
  • 3 sierpnia 1914 – wkroczenie wojsk niemieckich do Czeladzi podczas I wojny światowej
  • 2 maja 1917 – strajk pracowników kopalni "Saturn", kierowany przez Polski Związek Zawodowy Robotników Przemysłu Węglowego, w wyniku którego uzyskano podwyżki płac i przydziałów żywności
  • 11 listopada 1918 – Polska Organizacja Wojskowa rozbroiła załogę niemiecką w Czeladzi
  • 10 marca 1919 – krwawe starcie 7 kompanii 11 pułku piechoty WP z oddziałami niemieckimi na obszarze pomiędzy kopalnią "Saturn" a siemianowickim parkiem Pszczelnik, w czasie II powstania śląskiego
  • 11 lipca 1927 – wybory samorządowe w Czeladzi zakończone sukcesem Bloku Jedności Robotniczej reprezentującego komunistów. Lista zyskuje 50 procent głosów i 13 mandatów. Przewodniczącym Rady Miejskiej zostaje Jan Musioł a burmistrzem miasta komunista Henryk Bitner-Bicz, a wobec niezatwierdzenia wyboru przez MSW inny działacz komunistyczny Wacław Rożka [1]
  • 30 marca 1928 – rozwiązanie Rady Miejskiej w Czeladzi, zdominowanej przez lewicowych działaczy z bloku Jedności Robotniczej i ustanowienie komisarycznego zarządu miasta.
  • 26 września 1932 – spotkanie w Parku Jordanowskim gen. Józefa Hallera z mieszkańcami
  • 1 września 1934 – przekazanie miastu przez kopalnię "Czeladź" budynku szkoły powszechnej nr 5 przy ul. Mickiewicza
  • 12 stycznia 1938 – ks. Bolesław Pieńkowski otrzymuje tytuł Honorowego Obywatela miasta Czeladzi
  • 5 września 1939 – zajęcie Czeladzi przez wojska niemieckie
  • 17 lipca 1940 – "krwawa środa" – akcja represyjna zorganizowana przez okupantów niemieckich
  • 18 maja 1941 – wywózka przez Niemców 460 górników z kopalni "Czeladź" do pracy w kopalniach Westfalii
  • 19 maja 1943 – likwidacja przez okupantów niemieckich czeladzkiego getta żydowskiego, utworzonego 21 czerwca 1941 w obrębie ulic Żwirki i Wigury, Kamiennej i Żytniej; ponad 1.000 Żydów, stanowiących przed wojną 5% ludności miasta, zostaje wymordowanych w obozach zagłady
  • 2 sierpnia 1944 – zmarł ks. Bolesław Pieńkowski
  • 27 stycznia 1945 – oddziały Armii czerwonej wkraczają do miasta, okupant niemiecki ustępuje
  • 1 maja 1951 – rozpoczęcie budowy osiedla przy ul. Grodzieckiej
  • 26 lipca 1959 – uroczyste przekazanie szkoły – pierwszej w Polsce "Tysiąclatki" w Czeladzi-Piaskach
  • listopad 1963 – uroczyste otwarcie szkoły nr 8 w Czeladzi z udziałem wojewody gen. Jerzego Ziętka
  • 21 maja 1970 – zmarł dr Stanisław Trznadel, znany piaskowski lekarz, który narażając życie uratował wiele osób przed wywiezieniem do Niemiec podczas II wojny światowej
  • 1 stycznia 1973 – połączenie kopalni "Czeladź" z kopalnią "Milowice", powstaje kopalnia "Milowice-Czeladź"
  • 1 stycznia 1976 – połączenie kopalni "Milowice-Czeladź" z kopalnią "Czerwona Gwardia"
  • 26 lipca 1978 – Czeladź odwiedza pierwszy polski kosmonauta Mirosław Hermaszewski
  • 25 stycznia 1983 – powstaje Stowarzyszenie Miłośników Czeladzi, a pierwszym przewodniczącym Zarządu został wybrany mgr inż. Władysław Kwaśniak
  • 28 maja 1985 – erygowanie parafii pw. św. Mateusza Apostoła. Pierwszym proboszczem był ks. Jan Kantor.
  • 14 lipca 1985 – proboszczem czeladzkiej parafii św. Stanisława BM zostaje ksiądz Mieczysław Oset, dotychczasowy proboszcz w Łagiszy
  • 8 maja 1988 – wznowienie kultu i intronizacja obrazu Czeladzkiej Matki Boskiej Pocieszenia w kościele św. Stanisława BM
  • 24 lipca 1989 – erygowanie dekretem biskupa częstochowskiego Stanisława Nowaka, parafii Archaniołów Michała, Gabriela i Rafała na Piaskach. Pierwszym proboszczem był ks. Mirosław Siółko, a budowę kościoła rozpoczął ks. Janusz Grela.
  • 1 stycznia 1990 – przywrócenie czeladzkiej kopalni nazwy "Saturn"
  • 27 maja 1990 – wybory do Rady Miejskiej i zdecydowane zwycięstwo Komitetu Obywatelskiego "Solidarność". przewodniczącą Rady zostaje wybrana Teresa Kosmala, a burmistrzem Eugeniusz Bliźnicki.
  • 3 maja 1991 – odsłonięcie i poświęcenie na pomniku zbudowanym w 1960 r. tablicy ku czci "Czeladzian poległych za wolność i niepodległość Ojczyzny"
  • lipiec 1991 – ukazuje się pierwszy numer "Echa Czeladzi"
  • 8 maja 1994 – odsłonięcie i poświęcenie tablicy w kościele św. Stanisława BM ku czci ks. Bolesława Pieńkowskiego, budowniczego tego kościoła
  • 1996 r. – zaprzestanie działalności wydobywczej kopalni Saturn.
  • 1 stycznia 1999 – w wyniku zmian administracyjnych Czeladź zostaje włączona do powiatu będzińskiego w województwie śląskim
  • 2 maja 2000 – tytuł Honorowego Obywatela Czeladzi otrzymuje Zygmunt Szkocny
  • 3 maja 2000 – pierwszy Festiwal "Ave Maria"
  • 27 września 2000 – odsłonięcie obelisku przy pętli tramwajowej ku czci poległych w czasie II wojny światowej członków czeladzkiego Związku Orła Białego

XXI wiekEdytuj

  • 1 stycznia 2001 – rozpoczyna działalność Centralny Zakład Odwadniania Kopalń w Czeladzi-Piaskach
  • 9 maja 2001 – odsłonięcie i poświęcenie w kościele Matki Bożej Bolesnej tablicy ku czci pomordowanych mieszkańców Czeladzi-Piasków w czasie II wojny światowej za udział w Związku Orła Białego
  • 2004 r. – rozpoczęcie procesu likwidacji kopalni Saturn.

PrzypisyEdytuj

  1. Krystyna Trembicka "Między utopią a rzeczywistością. Myśl polityczna Komunistycznej Partii Polski (1918-1938)" Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie – Skłodowskiej Lublin 2007, ​ISBN 978-83-227-2668-6​, str. 56