Otwórz menu główne

Kalendarium historii Nowego Sącza

Lata 1138–1319 – okres rozbicia dzielnicowego PolskiEdytuj

Lata 1320–1385 – okres Zjednoczonego Królestwa PolskiegoEdytuj

Lata 1386–1453 – okres panowania pierwszych JagiellonówEdytuj

Lata 1454–1795 – okres I RzeczypospolitejEdytuj

  • 1611, 19 czerwca – w przeciągu niemal czterech godzin spaleniu uległo niemal całe miasto włącznie z trzema kościołami, dzwonnicami, pokryciami murów, basztami, uzbrojeniem, ratuszem i większą częścią domów. W pożarze szczególnie ucierpiała kolegiata św. Małgorzaty. Obraz Przemienienia Pańskiego z klasztoru oo. franciszkanów, gdzie początkowo się znajdował cudownie ocalał[2].
  • 1654 – w kościele franciszkanów pw. Narodzenia NMP, z fundacji Konstantego Jacka Lubomirskiego powiększona została kaplica Przemienienia Pańskiego.
  • 1655, 12 grudnia – oddziały chłopskie zajęły miasto, tym samym oswobadzając Nowy Sącz spod "potopu szwedzkiego"[2].
  • 1768 – wybuch pożaru w Zamku Królewskim, wywołany przemarszem konfederatów barskich i ich nieostrożnością, który zniszczył zamek.
  • 1770Nowy Sącz zostaje włączony do Austro-Węgier[2].

Lata 1795–1917 – okres rozbiorów PolskiEdytuj

  • 1849, – otwarcie przez Romana Pisza pierwszej w mieście drukarni - „Zakład Graficzny”.
  • 1876, 18 sierpnia – otwarcie linii kolei żelaznych, Nowy Sącz – Stróże (fragment linii Tarnów – Plavec)[2].
  • 1987, 25 maja – powstanie w Nowym Sączu Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół". Jego założycielami było grono najwybitniejszych i najbardziej światłych obywateli miasta z notariuszem, doktorem praw Lucjanem Lipińskim na czele. On też został pierwszym prezesem sądeckiej organizacji[2][4].
  • 1892, 16 lipca – odbył się uroczysty akt poświęcenia kamienia węgielnego pod gmach siedziby Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" (odkrytego podczas remontu w 2001 roku)[4].
  • 1892, 8 listopada – w 600 rocznicę nadania praw miejskich Nowemu Sączowi oddano do użytku siedzibę Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół"[2][4].
  • 1892, 3 lipca – w Nowym Sączu powstaje pierwsza polityczna organizacja chłopska w Europie, Związek Stronnictwa Chłopskiego - zwany związkiem braci Potoczków[2].
  • 1894, 17 kwietnia – przed południem w dzień targowy pojawił się ogień w piekarni Hebenstreita. Pożar zniszczył całą północno-zachodniej części miasta, w tym budynek poczty, kamienice w rynku. Zniszczony został również doszczętnie Ratusz, okoliczne domy, klasztor jezuicki, gimnazjum, synagogi, młyn[2].
  • 1905 – rozpoczęto budowę szpitala miejskiego[5]
  • 1906 – szpital miejski rozpoczął funkcjonowanie[5].
  • 1908 – oddano do użytku budynek dworca kolejowego stacji Nowy Sącz
  • 1911 – rozpoczęto budowę sieci wodociągowej w mieście którą zakończono rok później[6].

Lata 1918–1939 – okres II RzeczypospolitejEdytuj

  • 1918:
    • 31 października – z Polskiej Komisji Likwidacyjnej z Krakowa nadszedł szyfrowany telegram złożony z dwóch słów: "Już czas!", tym samym bez rozlewu krwi zajęto koszary, obsadzono składy broni, amunicji, żywności, a na budynku stacji kolejowej zawieszono transparent: "Wolna, Zjednoczona, Niepodległa Polska"[7].
    • 1 listopada – miasto odzyskuje niepodległość. Dowódca austriackiego garnizonu płk Henryk Fally przekazał najstarszemu wiekiem oficerowi polskiemu swoją szablę na znak oddania władzy[7].
    • 2 listopada – w sali ratuszowej oddziały milicji złożyły uroczystą przysięgę na wierność Rzeczypospolitej Polskiej[7].

Lata 1939–1945 – okres II wojny światowejEdytuj

  • 1939:
    • 1 września – lotnictwo niemieckie zbombardowało stację kolejową oraz koszary.
    • 2 września – w wyniku przeprowadzonego nalotu na stację kolejową śmierć ponieśli pierwsi mieszkańcy miasta: Jan Biel oraz Stanisław Wożniak.
    • 7 września – do miasta wkroczyły wojska niemieckie.
  • 1941:
    • Czerwiec – władze okupacyjne utworzyły getto, w którym zgromadzili ponad 20 tys. nowosądeckich Żydów. Składało się ono z dwóch części: pierwszej – w centrum miasta i drugiej w dzielnicy Piekło.
  • 1942:
    • 29 kwietnia – władze okupacyjne rozstrzeliwują kilkuset Żydów na cmentarzu żydowskim.
    • Sierpień – likwidacja getta i deportacja całej ludności żydowskiej do obozu zagłady w Bełżcu.

Lata 1945–1989 – okres Polski LudowejEdytuj

  • 1945:
    • 6 kwietnia – Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło Centralne Obozy Pracy dla byłych żołnierzy AK i podziemia niepodległościowego. Obóz pracy nr 143 powstał w Nowym Sączu[8].
    • 15 stycznia – o godzinie 12:50 grupa złożona z 14 samolotów IŁ-2 z 525. Pułku lotnictwa szturmowego zaatakowała stację kolejową oraz stojące na peronach składy, powodując tylko niewielkie straty[9].
    • 18 stycznia – wycofujące się z miasta jednostki niemieckie wysadziły drewniany most drogowy i most kolejowy na rzece Dunajec.
  • 1946 – za bohaterską postawę w czasie wojny i za wybitny udział ludności w konspiracji miasto zostało odznaczone przez KRN Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy.
  • 1951, 25 lipca – utworzono Nowosądeckie Zakłady Przemysłu Terenowego.
  • 1957 – rozpoczęto budowę pierwszego osiedla mieszkaniowego "Łany" w czworoboku ulic Żółkiewskiego, Limanowskiego, Reja i Bieruta (dziś Grota–Roweckiego) składające się z trójkondygnacyjnych bloków mieszkalnych[6].
  • 1959 – oddano do użytku nowy most drogowy na rzece Dunajec.
  • 1964, 1 września – w 25 rocznicę wybuchu II wojny światowej wmurowany został akt erekcyjny pod budowę szkoły Szkoły Podstawowej nr 7[10].
  • 1965:
  • 1966, 16 stycznia – nastąpiło uroczyste otwarcie Szkoły Podstawowej nr 7. Otrzymała ona imię Obrońców Pokoju i została przekształcona z żeńskiej na koedukacyjną. Liczyła wówczas 14 oddziałów, w których uczyło się 452 uczniów[10].
  • 1967 – otwarto hotel Orbis-Beskid[11].
  • 1976, 1 stycznia – w ramach przekształceń Nowosądeckich Zakładów Przemysłu Terenowego utworzono Nowosądecką Fabrykę Urządzeń Górniczych NOWOMAG.
  • 1977 – w granice miasta włączono Biegonice.
  • 1979 - rozpoczynają funkcjonowanie Sądeckie Zakłady Napraw Autobusów[12].

Lata 1990–obecnie – III RzeczpospolitaEdytuj

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Droga przejazdu z Węgier i zatrzymanie się na zamku są hipotetyczne (brak udokumentowanych źródeł, że tak naprawdę było).

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Jarosław Kłapsa, Grzegorz Ruśkiewicz, Nowy Sącz : przewodnik po zabytkach, Nowy Sącz: El-Druk, 2003, ISBN 83-919468-0-0.
  2. a b c d e f g h i j k Jerzy Leśniak (red.), Nowy Sącz, Nowy Sącz: SIGNUM, 2007, ISBN 978-83-917371-5-6.
  3. Nowy Sącz : Oficjalna strona miasta. - Komunikaty Biura Prasowego, www.nowysacz.pl [dostęp 2017-05-30] (ang.).
  4. a b c Nasze gniazdo, mcksokol.pl [dostęp 2019-01-23] (pol.).
  5. a b Historia Szpitala – Szpital Specjalistyczny im. Jędrzeja Śniadeckiego w Nowym Sączu [dostęp 2019-04-14] (pol.).
  6. a b c Krótka historia wodociągów w Nowym Sączu – Krajowe Duszpasterstwo Pracowników Wodociągów, Kanalizacji, Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska, duszpasterstwo-wodkan-ochrsrod.pl [dostęp 2019-03-17].
  7. a b c Nowy Sącz : Oficjalna strona miasta. - Komunikaty Biura Prasowego, www.nowysacz.pl [dostęp 2018-08-19] (pol.).
  8. Okupacja w imię sojuszu. Armia sowiecka w Polsce 1944-1956 (fragmenty), „forumemjot”, 9 maja 2012 [dostęp 2018-10-13] (pol.).
  9. l, 1945: wkroczenie Armii Czerwonej do Sącza i wysadzenie zamku - Twój Sącz, „Twój Sącz”, 21 lutego 2016 [dostęp 2017-05-30] (pol.).
  10. a b c Historia szkoły, siodemka.edu.pl [dostęp 2019-04-14].
  11. Osiedle Łany - pierwsze blokowisko w Sączu, Twój Sącz, 4 września 2014 [dostęp 2019-03-17] (pol.).
  12. Sądeckie Zakłady Naprawy Autobusów, Twój Sącz, 6 maja 2014 [dostęp 2019-03-17] (pol.).

Linki zewnętrzneEdytuj