Otwórz menu główne

Biskupi gnieźnieńscy

lista w projekcie Wikimedia

Biskupi gnieźnieńscybiskupi diecezjalni (jednocześnie arcybiskupi metropolici) i biskupi pomocniczy archidiecezji gnieźnieńskiej. Arcybiskupom metropolitom gnieźnieńskim przysługuje tytuł prymasa Polski (od 1417). Mają także prawo używania purpurowych szat (z wyjątkiem piuski i biretu), nawet jeśli nie są kardynałami.

Spis treści

BiskupiEdytuj

Biskupi diecezjalniEdytuj

Okres pełnienia funkcji Imię i nazwisko Wizerunek Uwagi
1000–? Radzim Gaudenty   błogosławiony Kościoła katolickiego
przed 1025?–1027 Hipolit
1027–1028 Bossuta Stefan
1075?–1092 Bogumił  
ok. 1092? Heinrich von Wülzburg okres posługi, a nawet samo istnienie tego arcybiskupa jest dyskusyjne[1]
ok. 1099–po 1112 Marcin  
przed 1136–1148 Jakub ze Żnina  
1149–po 1167 Jan Gryfita  
1177–po 1180 Zdzisław  
lata 80. XII w. Bogumił z Dobrowa   błogosławiony Kościoła katolickiego
1191–1198 Piotr Łabędź
1199–1219 Henryk Kietlicz  
1220–1232 Wincenty z Niałka
1232–1258 Pełka (Fulko)  
1258–1271 Janusz   zatwierdzony w 1259
1278 Marcin z Opawy  
1283–1314 Jakub Świnka  
1314–1317 Borzysław   konsekrowany w 1317
1317–1341 Janisław  
1342–1374 Jarosław Bogoria  
1374–1382 Janusz Suchywilk  
1382–1388 Bodzęta  
1389–1394 Jan Kropidło  
1394–1401 Dobrogost z Nowego Dworu  
1402?–1411 Mikołaj Kurowski  
1412–1422 Mikołaj Trąba   prymas Polski i Litwy od 1417
1423–1436 Wojciech Jastrzębiec   prymas Polski i Litwy
1436–1448 Wincenty Kot   prymas Polski i Litwy, w latach 1441–1447 kardynał w obediencji antypapieża Feliksa V
1449–1453 Władysław Oporowski   prymas Polski i Litwy
1453–1464 Jan Sprowski   prymas Polski i Litwy
1464–1473 Jan Gruszczyński   prymas Polski i Litwy
1474–1480 Jakub z Sienna   prymas Polski i Litwy
1481–1493 Zbigniew Oleśnicki   prymas Polski i Litwy
1493–1503 Fryderyk Jagiellończyk   prymas Polski i Litwy, kardynał
1503–1510 Andrzej Boryszewski   prymas Polski i Litwy
1510–1531 Jan Łaski   prymas Polski i Litwy
1531–1535 Maciej Drzewicki   prymas Polski i Litwy
1535–1537 Andrzej Krzycki   prymas Polski i Litwy
1537–1540 Jan Latalski   prymas Polski i Litwy
1541–1545 Piotr Gamrat   prymas Polski i Litwy
1545–1559 Mikołaj Dzierzgowski   prymas Polski i Litwy
1559–1562 Jan Przerębski   prymas Polski i Litwy
1562–1581 Jakub Uchański   prymas Polski i Litwy
1581–1603 Stanisław Karnkowski   prymas Polski i Litwy
1603–1605 Jan Tarnowski   prymas Polski i Litwy
1606–1608 Bernard Maciejowski   prymas Polski i Litwy, kardynał
1608–1615 Wojciech Baranowski   prymas Polski i Litwy
1616–1624 Wawrzyniec Gembicki   prymas Polski i Litwy
1624–1626 Henryk Firlej   prymas Polski i Litwy
1627–1638 Jan Wężyk   prymas Polski i Litwy
1638–1641 Jan Lipski   prymas Polski i Litwy
1641–1652 Maciej Łubieński   prymas Polski i Litwy
1653–1658 Andrzej Leszczyński   prymas Polski i Litwy
1659–1666 Wacław Leszczyński   prymas Polski i Litwy
1666–1673 Mikołaj Prażmowski   prymas Polski i Litwy
1673–1674 Kazimierz Florian Czartoryski   prymas Polski i Litwy
1674–1677 Andrzej Olszowski   prymas Polski i Litwy
1677–1685 Jan Stefan Wydżga   prymas Polski i Litwy
1687–1705 Michał Stefan Radziejowski   prymas Polski i Litwy, kardynał
1706–1721 Stanisław Szembek   prymas Polski i Litwy
1723–1738 Teodor Potocki   prymas Polski i Litwy
1739–1748 Krzysztof Antoni Szembek   prymas Polski i Litwy
1749–1759 Adam Ignacy Komorowski   prymas Polski i Litwy
1759–1767 Władysław Aleksander Łubieński   prymas Polski i Litwy
1767–1777 Gabriel Podoski   prymas Polski i Litwy
1777–1784 Antoni Kazimierz Ostrowski   prymas Polski i Litwy
1785–1794 Michał Jerzy Poniatowski   prymas Polski i Litwy
1795–1801 Ignacy Krasicki   prymas Polski i Litwy
1806–1818 Ignacy Raczyński   prymas Polski i Litwy
1821–1825 Tymoteusz Gorzeński   jednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski
1828–1829 Teofil Wolicki   jednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski
1831–1842 Marcin Dunin   jednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski
1845–1865 Leon Przyłuski   jednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski
1866–1886 Mieczysław Ledóchowski   jednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski, kardynał, od 1892 prefekt Kongregacji Rozkrzewiania Wiary
1886–1890 Julius Dinder   jednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski
1891–1906 Florian Stablewski   jednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski
1914–1915 Edward Likowski   jednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski
1915–1926 Edmund Dalbor   jednocześnie arcybiskup metropolita poznański, prymas Polski, kardynał
1926–1948 August Hlond   jednocześnie arcybiskup metropolita poznański (1926–1946) i arcybiskup metropolita warszawski (1946–1948), prymas Polski, kardynał
1948–1981 Stefan Wyszyński   jednocześnie arcybiskup metropolita warszawski, prymas Polski, kardynał
1981–1992 Józef Glemp   jednocześnie arcybiskup metropolita warszawski (do 2006), prymas Polski (do 2009), kardynał
1992–2010 Henryk Muszyński   prymas Polski (2009–2010)
2010–2014 Józef Kowalczyk   prymas Polski
od 2014 Wojciech Polak   prymas Polski

Uwaga! Do Henryka Kietlicza daty, a w paru przypadkach (np. Bogumił z Dobrowa) nawet kolejność poszczególnych arcybiskupów są niepewne.

Biskupi pomocniczyEdytuj

Okres pełnienia funkcji Imię i nazwisko Wizerunek Uwagi
1299–1308 Paweł
1310–1323 Dominik
1377–1382 Andrzej Jastrzębiec
1404–1411 Jan
1411–1412, 1414–1415 Piotr
1414 Erazm
1434 Jan
1469–1476 Antoni
1476–po 1480 Andrzej z Opalenicy
1493 Wojciech z Secemina
ok. 1497 Jan z Radziejowa
1498 Maciej
1501–1517 Jan
1509–1526 Mikołaj Mściwy
1527–1541 Jan Busiński
1541–1560 Sebastian Żydowski
1562–1581 Stanisław Falęcki
1583–1608 Jan Gniazdowski
1608–1625 Andrzej Wilczyński
1628–1638 Andrzej Gembicki   następnie biskup diecezjalny łucki
1640–1644 Jan Madaliński
1644–1658 Adrian Grodecki
1660–1665 Kasper Trzemeski
1667–1674 Jan Buzeński
1676–1693 Wojciech Stanowski
1694–1700 Konstanty Józef Zieliński następnie arcybiskup metropolita lwowski
1700–1718 Stefan Mdzewski
1719–1731 Franciszek Kraszkowski
1728–1743 Dominik Sienieński
1732–1738 Józef Michał Trzciński
1738–1769 Krzysztof Dobiński
1768–1793 Antonin Kornel Przedwojewski
1771–1784 Jan Karski
1781–1802 Kasper Józef Szajowski
1785–1790 Józef Korytowski
1790–1808 Stefan Łubieński
1791–1804 Michał Kosmowski  
1809–1813 Ignacy Bardziński
1809–1814 Grzegorz Zachariasiewicz
1809–1821 Wawrzyniec Bartłomiej Ignacy Antoni Raczyński
1814–1821 Józef Gembart
1816–1818 Daniel Ostrowski
1816–1831 Marcin Siemieński
1833–1840 Kajetan Kowalski
1841–1866 Anzelm Brodziszewski
1867–1887 Józef Cybichowski
Jan Ignacy Korytkowski nominat (1888)
1890–1907 Antoni Andrzejewicz  
1911–1924 Wilhelm Kloske
1925–1939 Antoni Laubitz  
1946–1975 Lucjan Bernacki
1951–1957 Antoni Baraniak   następnie arcybiskup metropolita poznański
1959–1989 Jan Czerniak
1964–1979 Władysław Rubin w latach 1967–1979 sekretarz Synodu Biskupów, w latach 1980–1985 prefekt Kongregacji ds. Kościołów Wschodnich, kardynał
1969–2003 Szczepan Wesoły arcybiskup ad personam od 1994
1975–1989 Jan Michalski
1982–1991 Jerzy Dąbrowski
1982–1996 Jan Wiktor Nowak następnie biskup diecezjalny siedlecki
1988–2012 Bogdan Wojtuś  
1992–2002 Stanisław Gądecki   następnie arcybiskup metropolita poznański
2003–2014 Wojciech Polak   następnie arcybiskup metropolita gnieźnieński, prymas Polski
od 2012 Krzysztof Wętkowski  

PrzypisyEdytuj

  1. Nie wymieniają go dawne katalogi arcybiskupów gnieźnieńskich ani Długosz. Wspomina o nim tylko Żywot św. Ottona z Bambergu autorstwa Ebona (poł. XII w.). Gerard Labuda, Szkice historyczne X-XI wieku: z dziejów organizacji Kościoła w Polsce we wczesnym średniowieczu, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2004, s. 364 i n., uznał relację Ebona za niedokładną i uważał, że nie było w ogóle takiego metropolity. Wojciech Kętrzyński, Studyja nad dokumentami XII wieku, Roczniki Akademii Umiejętności, Lwów 1891, s. 311, umieścił go między Marcinem a Jakubem ze Żnina. Władysław Abraham, Organizacja Kościoła w Polsce do połowy wieku XII, Lwów 1890, s. 83, oraz Jan Powierski, Data konsekracji katedry gnieźnieńskiej (1 maja 1099) na tle sytuacji politycznej Polski, Rusi i krajów sąsiednich, Roczniki historyczne 1994, s. 96, uważali, że Heinrich został bezpośrednim następcą zmarłego w 1092 Bogumiła. Ta ostatnia wersja najlepiej współgra z tekstem Ebona, brak jednak jakichkolwiek innych wzmianek źródłowych, które pozwalałyby skontrolować jego wiarygodność.

BibliografiaEdytuj

  • Piotr Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999, Henryk Gulbinowicz, Warszawa: „Pax”, 2000, ISBN 83-211-1311-7, OCLC 189782455.
  • Kosman M., Między ołtarzem a tronem. Poczet prymasów Polski, Poznań 2000.
  • Rola Z., Tajemnice katedry gnieźnieńskiej, Poznań 2005.
  • Maciejewski J., Episkopat polski doby dzielnicowej, 1180–1320, Towarzystwo Naukowe Societas Vistulana, 2003

Zobacz teżEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj