Otwórz menu główne

Kazimierz Czachowski

polski historyk literatury, krytyk literacki

Kazimierz Stanisław Czachowski, pseud. Kazimierz Cz., Dionizy, K. Czach, Adam Korabski, Ludowiec (ur. 28 listopada 1890 w Łyszkowicach koło Łowicza, zm. 17 sierpnia 1948 w Krakowie) – polski historyk literatury, krytyk literacki.

Kazimierz Stanisław Czachowski
Kazimierz Cz., Dionizy, K. Czach, Adam Korabski, Ludowiec
Data i miejsce urodzenia 28 listopada 1890
Łyszkowice koło Łowicza
Data i miejsce śmierci 17 sierpnia 1948
Kraków
Zawód, zajęcie historyk literatury, krytyk literacki
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Złoty Wawrzyn Akademicki

ŻyciorysEdytuj

Pochodził z rodziny inteligenckiej, był synem Leonarda i Heleny z Rutkowskich. Kształcił się w gimnazjach w Warszawie, Lwowie i Vevey. Studiował w Szkole Rolniczej w Taborze (1908–1912) i w Warszawie. Po studiach pracował w zawodzie, prowadząc m.in. własne gospodarstwo pod Ciechanowem. W latach 1912–1913 odbył studia filologiczne w Towarzystwie Kursów Naukowych w Warszawie, m.in. pod kierunkiem Bronisława Chlebowskiego. Publikował artykuły na tematy społeczne i rolnicze w czasopismach „Zarzewie” (1910–1911) i „Gazeta Rolnicza” (1912–1914). W 1917 redagował tygodnik „Lud Miechowski”. Pracował następnie jako urzędnik w spółdzielni robotniczo-handlowej (do 1919).

W 1926 zamieszkał w Krakowie, gdzie pracował w zarządzie majątków Polskiej Akademii Umiejętności. Od schyłku lat 20. zajmował się krytyką literacką w prasie codziennej i literackiej. Współpracował z czasopismami „Wiadomości Literackie” (od 1925), „Gazeta Literacka” (od 1926), „Czas” (od 1927), „Kuryer Literacko-Naukowy” (od 1927), „Gazeta Polska” (od 1930).

Podczas II wojny światowej mieszkał w Krakowie. W latach 1945–1946 był dyrektorem Departamentu Literatury i Biura Współpracy Kulturalnej z Zagranicą w Ministerstwie Kultury i Sztuki. Od 1945 przewodniczył Oddziałowi Krakowskiemu Związku Zawodowego Literatów Polskich. W latach 1946–1947 pełnił funkcję prezesa całego Związku. Od 1945 był członkiem-korespondentem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. W latach powojennych publikował m.in. w pismach „Dziennik Polski”, „Odrodzenie”, „Rzeczpospolita”.

Został m.in. uhonorowany Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury (1937)[1] oraz odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1938).

Zmarł 17 sierpnia 1948[2]. Został pochowany na Cmentarzu Zwierzynieckim w Krakowie[2]. Był żonaty, miał syna i córkę[2].

TwórczośćEdytuj

Szczególnie interesował się literaturą polskiego pozytywizmu i modernizmu. Zgromadził obszerne dane dotyczące twórczości w okresie międzywojennym (w tym dane bibliograficzne). Przygotował syntezę życia i twórczości Sienkiewicza. Był autorem monografii wielu pisarzy polskich przełomu XIX i XX wieku (takich jak Adolf Dygasiński, Maria Rodziewiczówna, Wacław Sieroszewski, Jan Kasprowicz). Prowadził studia nad W poszukiwaniu straconego czasu Prousta, Czarodziejską Górą Manna, Sagą rodu Forsytów Galsworthy’ego. Był autorem przekładu m.in. Portretu Doriana Graya[3] Wilde’a (1928).

Jako krytyk zajmował się poezją, dramatem i prozą dwudziestolecia, publikując w niektórych latach ok. 130 artykułów i recenzji. Pisał jednocześnie książki wymagające rozległych badań, wśród których była synteza Obraz współczesnej literatury polskiej 1884-1933.

Wybrane publikacjeEdytuj

  • Jan Kasprowicz. Próba bibljografji (1929)[4]
  • Literatura francuska w przekładach Boya Żeleńskiego (1930)[5]
  • Henryk Sienkiewicz. Obraz twórczości (1931)[6]
  • Juliusz Kaden-Bandrowski (1931)
  • Współczesna powieść polska (1931)
  • Wacław Sieroszewski. Człowiek i patriota (1933)[7]
  • Obraz współczesnej literatury polskiej 1884-1933 (1934-1936, 3 tomy)[8]
  • Marja Rodziewiczówna na tle swoich powieści (1935)[9]
  • Najnowsza polska twórczość literacka 1935-1937 (1938)[10]
  • Między romantyzmem a realizmem (1967)

PrzypisyEdytuj

  1. Rocznik Polskiej Akademii Literatury 1937-1938, Warszawa 1939, s. 174.
  2. a b c Nekrolog. Kazimierz Czachowski. „Dziennik Polski”. Nr 226, s. 4, 19 sierpnia 1948. 
  3. Oscar Wilde, Portret Doriana Graya : powieść. przekł. Kazimierz Czachowski., polona.pl [dostęp 2019-04-08].
  4. Kazimierz Czachowski, Jan Kasprowicz : próba bibljografji, polona.pl [dostęp 2019-04-08].
  5. Kazimierz Czachowski, Literatura francuska w przekładach Boya Żeleńskiego : szkic jubileuszowy, Odb.: "Ilustrowany Kurjer Codzienny" 1930 nr 12., polona.pl [dostęp 2019-04-08].
  6. Kazimierz Czachowski, Henryk Sienkiewicz : obraz twórczości, polona.pl [dostęp 2019-04-08].
  7. Kazimierz Czachowski, Wacław Sieroszewski : człowiek i patrjota, polona.pl [dostęp 2019-04-08].
  8. Kazimierz Czachowski, Obraz współczesnej literatury polskiej : 1884-1933. T. 2, Neoromantyzm i psychologizm, polona.pl [dostęp 2019-04-08].
  9. Kazimierz Czachowski, Marja Rodziewiczówna na tle swoich powieści, polona.pl [dostęp 2019-04-08].
  10. Kazimierz Czachowski, Najnowsza polska twórczość literacka 1935-1937 oraz inne szkice krytyczne, polona.pl [dostęp 2019-04-08].

BibliografiaEdytuj

  • Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983
  • Jerzy Kwiatkowski: Dwudziestolecie międzywojenne. Wyd. III - 5 dodruk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 470-472, 500, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13851-6.
  • Grzegorz Gazda: Dwudziestolecie międzywojenne. Słownik literatury polskiej. Gdańsk: słowo / obraz terytoria; Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe, 2008, s. 40. ISBN 978-83-7420-110-0.