Otwórz menu główne

Kazimierz Leon Jan Dziekoński ps. Wołyniec herbu Korab (ur. 4 marca 1779 roku, zm. 23 stycznia 1849 roku) – generał brygady wojsk polskich w czasie powstania listopadowego, kawaler maltański.

Kazimierz Dziekoński
Ilustracja
generał
Data i miejsce urodzenia 4 marca 1779
Warszawa
Data i miejsce śmierci 23 stycznia 1849
Hieronimowo
Przebieg służby
Lata służby 1794-1831
Siły zbrojne Armia Rzeczypospolitej
Armia Księstwa Warszawskiego
Jednostki 2 Brygada Dywizji Strzelców Konnych Królestwa Kongresowego
Stanowiska generał brygady Wojsk Polskich Księstwa Warszawskiego
Powstanie listopadowe
Główne wojny i bitwy Insurekcja kościuszkowska

Wojny napoleońskie
Powstanie listopadowe

Odznaczenia
Order Virtuti Militari Kawaler Legii Honorowej (Francja) Order Świętej Anny (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Stanisława (Królestwo Kongresowe)

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Syn podskarbiego nadwornego litewskiego Antoniego Dziekońskiego i Karoliny z Mizgierów, podstalanki orszańskiej.

Jako 15-letni młodzieniec zbuntował się przeciw ojcu, znanemu jurgieltnikowi i targowiczaninowi. Wraz z bratem Michałem (1772-1834), przystąpił do zbuntowanej młodzieży szlacheckiej, która masowo przystępowała do insurekcji kościuszkowskiej. Został mianowany adiutantem-porucznikiem przy gen. lejtnancie Michale Wielhorskim.
W czasach Księstwa Warszawskiego był adiutantem księcia Józefa Poniatowskiego. Za kampanię przeciwko Prusom odznaczony krzyżem Orderu Virtuti Militari. W 1808 w stopniu majora przydzielony do 1. Pułku Ułanów. Wziął udział w wojnie polsko-austriackiej w 1809, walczył m.in. w bitwie pod Raszynem. Od 1810 jako podpułkownik przydzielony do 13. Pułku Huzarów. W 1813 w stopniu pułkownika stanął na czele tego pułku. Uczestniczył w bitwie pod Lipskiem, do ostatniej chwili towarzysząc księciu Józefowi jako dowódca osłony naczelnego wodza.

W 1815 został dowódcą 3. Pułku Strzelców Konnych Królestwa Kongresowego. Mianowany generałem brygady w 1828, objął dowództwo 2 brygady Dywizji Strzelców Konnych Królestwa Kongresowego.

W czasie powstania listopadowego dowodził załogą Radomia. W marcu 1831 dowodził polską kolumną pościgową na linii szosy brzeskiej. W czasie wyprawy na gwardię dowodził korpusem osłonowym pomiędzy Sandomierzem a Dęblinem. Przeprowadził kilka udanych działań dywersyjno-zaczepnych na prawym brzegu Wisły. W czerwcu mianowany komendantem twierdzy Praga.

Za udział w powstaniu zesłany do Wołogdy.

Wrócił w 1833, złożył przysięgę wierności carowi. Zmarł 23 stycznia 1849 r.[1]

Był odznaczony krzyżem Legii Honorowej. Odznaczony Orderem Świętego Stanisława II klasy w 1829 roku[2]. Był odznaczony Orderem św. Anny.[3] W 1830 roku został nagrodzony Znakiem Honorowym za 20 lat służby[4].

Posiadał majątek w miejscowości Hieronimowo na Podlasiu.

RodzinaEdytuj

W dniu 17 lutego 1822 roku poślubił w Warszawie Mariannę z Wasilewskich Górską (1792-1853)[5] , siostrzenicę żony generała Józefa Zajączka, Namiestnika Królestwa Polskiego, z którą nie miał dzieci. Po śmierci brata Michała, Prezydenta Głównego Sądu Guberni Grodzieńskiej, zaopiekował się jego dziećmi, Władysławem (1826-1838), Jadwigą i Michaliną. Jadwiga (1830-1916), która jeszcze przed jego śmiercią poślubiła hrabiego Karola Olizara, a długie lata później po unieważnieniu tego małżeństwa w 1873 roku barona Aleksandra Ramma; została jego spadkobierczynią w Hieronimowie, Michalina (1832-1914), poślubiła Bronisława Zaleskiego (1820-1880), znanego pisarza związanego ze środowiskiem Hotelem Lambert. Jej nieudane małżeństwo i niezwykła osobowość znalazła odzwierciedlenie w korespondencji z Cyprianem Kamilem Norwidem.

VariaEdytuj

  • Kolekcja rysunków Michaliny z Dziekońskich Zaleskiej znajduje się obecnie w Bibliotece Narodowej.
  • Do dzisiaj istnieje pomnik nagrobny Kazimierza w Hieronimowie.

PrzypisyEdytuj

  1. Bielecki R. "Słownik biograficzny oficerów Powstania Listopadowego" Tom 1, s. 405
  2. Stanisław Łoza, Kawalerowie orderu Św. Stanisława, w: Miesięcznik Heraldyczny, r. X, nr 5, Warszawa 1931, s. 114.
  3. Xsięga pamiątkowa w 50-letnią rocznicę powstania roku 1830 zawierająca spis imienny dowódzców i sztabs-oficerów, tudzież oficerów, podoficerów i żołnierzy Armii Polskiej w tymż roku Krzyżem Wojskowym „Virtuti Militari” ozdobionych, Lwów 1881, s. 8.
  4. Przepisy o znaku honorowym niemniej Lista imienna generałów, oficerów wyższych i niższych oraz urzędników wojskowych, tak w służbie będących, jako też dymisjonowanych, znakiem honorowym ozdobionych w roku 1830, [b.n.s]
  5. Zarówno Boniecki jak i Uruski pomylili osoby pisząc w swoich herbarzach, (jak i współcześni genealodzy powielający ten błąd) że mężem Marianny był Józef Dziekoński (brat Kazimierza, też generał). Dopiero po znalezieniu oryginału aktu i kwerendy w aktach majątkowych Kazimierza, nie ma żadnych wątpliwości co do tego małżeństwa, co stwierdził L. Olczyk, genealog polski, przy opracowaniach dotyczących m.in. Dziekońskich osiadłych w szeroko pojętej Grodzieńszczyźnie w 2016 roku.

BibliografiaEdytuj