Knyszewicze

wieś w województwie podlaskim

Knyszewicze (białorus. Кнышэвічы[6]) – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie sokólskim, w gminie Szudziałowo[5][7].

Knyszewicze
wieś
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 podlaskie

Powiat

sokólski

Gmina

Szudziałowo

Liczba ludności (2011)

79[2][3]

Strefa numeracyjna

85

Kod pocztowy

16-113[4]

Tablice rejestracyjne

BSK

SIMC

0042027[5]

Położenie na mapie gminy Szudziałowo
Mapa konturowa gminy Szudziałowo, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Knyszewicze”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko prawej krawędzi u góry znajduje się punkt z opisem „Knyszewicze”
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa konturowa województwa podlaskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Knyszewicze”
Położenie na mapie powiatu sokólskiego
Mapa konturowa powiatu sokólskiego, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Knyszewicze”
Ziemia53°20′01″N 23°40′00″E/53,333611 23,666667[1]

Historia edytuj

Wieś leśnictwa sokólskiego w ekonomii grodzieńskiej w drugiej połowie XVII wieku[8].

Dawna wieś unicka, należąca do cerkwi parochialnej w Samohrudzie.[9]

W sierpniu 1915 r. wszyscy mieszkańcy Knyszewicz ewakuowali się w głąb Imperium Rosyjskiego w ramach tzw. Bieżeństwa, w związku z czym wieś całkowicie opustoszała na parę następnych lat. Powroty do rodzinnej wsi rozpoczęły się po wybuchu rewolucji październikowej i trwały do połowy lat 20. XX w[10][11].

Według Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności przeprowadzonego w 1921, wieś Knyszewicze liczyła 209 mieszkańców (99 kobiet i 110 mężczyzn) zamieszkałych w 35 domach. Większość mieszkańców wsi, w liczbie 148 osób, zadeklarowała wówczas wyznanie prawosławne, pozostali podali kolejno: wyznanie rzymskokatolickie (59 osób) oraz wyznanie mojżeszowe (2 osoby). Podział konfesyjny mieszkańców Knyszewicz powiązany był z ich strukturą narodowo-etniczną, bowiem większość mieszkańców miejscowości, podobnie jak wyznanie prawosławne, zadeklarowała narodowość białoruską (132 osoby). Reszta zgłosiła kolejno: narodowość polską (75 osób) oraz narodowość żydowską (2 osoby)[12].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

W przeszłości mieszkańcy wsi powszechnie używali do codziennej komunikacji między sobą gwary[13] języka białoruskiego, określanej przez nich mianem języka prostego[14]. W 1980 r. dokonano tu badań dialektologicznych pod kierunkiem Janusza Siatkowskiego, w ramach których odnotowano, że podstawowym środkiem porozumiewania się mieszkańców między sobą jest gwara białoruska[15]. Współcześnie jednak, na skutek masowego odpływu ludności wiejskiej do aglomeracji miejskich, umiejętność posługiwania się nią ograniczyła się do starszego pokolenia mieszkańców wsi i nie jest ona przekazywana młodszym pokoleniom, w związku z czym przewiduje się jej całkowite wyginięcie w najbliższej przyszłości.

W październiku 2015 r. w Knyszewiczach odbyła się ekspedycja naukowa pod kierownictwem Mirosława Jankowiaka, w ramach której dokonano zbadania i nagrania białoruskiej gwary mieszkańców wsi. Ekspedycja współfinansowana została przez Polską Akademię Nauk[16].

O wsi edytuj

Prawosławni mieszkańcy wsi przynależą do parafii pw. św. Apostołów Piotra i Pawła w pobliskim Samogródzie.

Na wzniesieniu nieopodal Knyszewicz zachował się XVIII-wieczny, kuty w kamieniu krzyż nagrobny. Jest to rudyment cmentarza cholerycznego. Ze względu na swoje nietypowe kształty jest on określany mianem baby kamiennej[17].

W Knyszewiczach i w sąsiednich Harkawiczach znajdują się cmentarzyska ze stelami, dzięki odnalezionym monetom – szelągom Jana Kazimierza – datowane na XVII wiek. W obu wsiach archeolodzy odkryli po dziesięć szkieletów, głównie dzieci[18].

We wsi prowadzą gospodarstwo rolne laureaci 29. edycji Agroligi 2021 - Monika i Krzysztof Jaroszewiczowie[19].

Związani z Knyszewiczami edytuj

  • Aneta Prymaka-Oniszk (ur. 1975) – dziennikarka i publicystka, urodzona w Knyszewiczach
  • Włodzimierz Pac (1967-2021)[20][21] - rodem z Knyszewicz Dużych[22] korespondent Polskiego Radia w Mińsku, Moskwie, redaktor Polskiego Radia[23]. Pochowany na cmentarzu parafialnym pobliskiej cerkwi p.w. Św. Apostołów Piotra i Pawła w Samogródzie[24][25].
  • Stanisław Nicewicz - związany z Partią Nowa Nadzieja[26][27].

Galeria edytuj

Zobacz też edytuj

Przypisy edytuj

  1. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 54833
  2. Wieś Knyszewicze w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2021-10-26] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  3. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r. [online]
  4. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 484 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  5. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  6. вёска Кнышевичи [online], Radzima.net [dostęp 2018-03-31].
  7. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  8. Stanisław Zawadzki, Gospodarowanie ekonomiami królewskimi w Wielkim Księstwie Litewskim w świetle kontraktów dzierżawnych z II poł. XVII w., Warszawa 2021, s. 170.
  9. Grzegorz Ryżewski, Z dziejów cerkwi w Samogrodzie, „Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego”, 22, 2016, s. 136.
  10. Aneta Prymaka-Oniszk, Zanim zaczęłam szukać…, [w:] Moja historia [online], biezenstwo.pl [dostęp 2018-03-31].
  11. Edward Horsztyński.: Z Anetą Prymaką-Oniszk o bieżeństwie i książce „Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy”. isokolka.eu, 2016-09-30. [dostęp 2018-03-31].
  12. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych.. T. 5: Województwo białostockie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1924, s. 79 (88).
  13. Michał KONDRATIUK, O METODOLOGII OPRACOWYWANIA ATLASÓW I SŁOWNIKÓW GWAROWYCH NA OBSZARACH ZRÓŻNICOWANYCH POD WZGLĘDEM ETNICZNYM I JĘZYKOWYM NA PRZYKŁADZIE GWAR BIAŁOSTOCCZYZNY [online], s. 224.
  14. Tam zostało moje dzieciństwo. Stefan Mustafa Jasiński, imam z Malawicz Górnych, [w:] Co nam zostało z bieżeństwa? [online], biezenstwo.pl [dostęp 2018-04-02].
  15. Stanisław Glinka: Atlas gwar wschodniosłowiańskich Białostocczyzny. Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1980, s. 42. [dostęp 2018-07-10].
  16. Mirosław Jankowiak, Ekspedycje badawcze [online], mirekjankowiak.pl [dostęp 2018-03-31] [zarchiwizowane z adresu 2018-04-01].
  17. Dr Łukasz Miechowicz, Knyszewicze, pow. Szudziałowo, pow. sokólski, [w:] Krzyże kamienne [online], bozestopki.pl [dostęp 2018-03-31].
  18. Sokolka.eu. Internetowa, Archeolodzy badają dawne cmentarzyska [FOTO] [online].
  19. Obiektyw TVP3 Białystok, Podlascy mistrzowie [online], 8 lipca 2021.
  20. Polskie Radio, Nie żyje Włodzimierz Pac, długoletni korespondent Polskiego Radia [online].
  21. https://www.polskieradio.pl/Ludzie/317250,Wlodzimierz-Pac
  22. Bieliejsk.eu. Internetowa, Znajomi zmarłego dziennikarza Włodzimierza Paca zbierają pieniądze na pomoc wdowie oraz dzieciom [online].
  23. https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/polskie-radio-korespondent-w-berlinie-wojciech-osinski-za-waldemara-maszewskiego SA
  24. Polskie Radio, Trwa zbiórka na pomoc rodzinie zmarłego Włodzimierza Paca. Pogrzeb dziennikarza w sobotę [online].
  25. ZNADNIEMNA.PL, Śp. Włodzimierz Pac spoczął na cmentarzu w Samogródzie (ZDJĘCIA) [online].
  26. Kandydat na posła z Knyszewicz chce zdobyć poparcie wyborców dzięki filmikom na TikToku [WIDEO] [online], isokolka.eu, 28 sierpnia 2023 [dostęp 2023-09-12] (pol.).
  27. Struktury Nowej Nadziei – Nowa Nadzieja – Wolność, własność, sprawiedliwość! [online] [dostęp 2023-09-12] (pol.).

Linki zewnętrzne edytuj