Otwórz menu główne

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gręboszowie

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gręboszowie – zabytkowy kościół parafialny w dekanacie dąbrowskim diecezji tarnowskiej, w powiecie dąbrowskim województwa małopolskiego.

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gręboszowie
Distinctive emblem for cultural property.svg A-280 z dnia dnia 24 czerwca 1986[1]
kościół parafialny
Ilustracja
Fasada frontowa od strony zachodniej
Państwo  Polska
Miejscowość Gręboszów
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny
Położenie na mapie gminy Gręboszów
Mapa lokalizacyjna gminy Gręboszów
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gręboszowie
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gręboszowie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gręboszowie
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gręboszowie
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gręboszowie
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gręboszowie
Położenie na mapie powiatu dąbrowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu dąbrowskiego
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gręboszowie
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Gręboszowie
Ziemia50°14′38,37″N 20°46′38,05″E/50,243992 20,777236

ArchitekturaEdytuj

Kościół barokowy, trójnawowy, bazylikowy z krótkim prezbiterium, otynkowany, z wieżą i zakrystią od strony północnej i dawnym skarbcem od południa oraz z kruchtą przy korpusie od strony zachodniej został zbudowany z cegły i kamienia w roku 1650 jako jednonawowy. W drugiej połowie XIX w. kościół w kilku etapach rozbudowano do trójnawowego, przy okazji podwyższając wieżę: w 1863 r. dobudowano nawę południową, w 1864 r. podwyższono wieżę a w 1875 r. dobudowano nawę północną. Zewnętrzna bryła kościoła o podziałach ramowych, jest nakryta pobitymi blachą dachami dwuspadowymi i pulpitowymi i posiada dwukondygnacjową trójosiową fasadą zachodnią, rozczłonowaną pilastrami i gzymsami, zwieńczoną trójkątnym szczytem z okulusem. Poniżej umieszczono płaskorzeźbę NMP oraz w bocznych wnękach rzeźby: św. Józefa i św. Joachima. Na kruchcie formą nawiązującą do fasady są umiejscowione rzeźby św. Stanisława Kostki i św. Kazimierza z początku XX w. Czterokondygnacjowa, kwadratowa wieża jest nakryta dachem namiotowym. Nawę główną nakryto sklepieniami kolebkowymi na gurtach, o spłaszczonym łuku, zaś nawy boczne sklepieniami krzyżowymi. Ściany rozczłonkowano pilastrami, zaś arkady między nawami zamknięto półkoliście. W wejściach trzy portale marmurowe, dwa z nich uszate, jeden z herbem Rawicz, trzeci z datą 1861. W oknach witraże wykonane po roku 1920 w krakowskiej firmie Żeleńskich.

Wyposażenie wnętrzaEdytuj

Wewnątrz kościoła jest pięć neobarokowych ołtarzy z 2. poł. XIX w. lub początku XX w. W centrum ołtarza głównego umieszczono barokowy obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem w typie Matki Boskiej Śnieżnej, oraz rzeźby: św. Michała Archanioła oraz św. św. Piotra i Pawła, zaś w ołtarzach bocznych barokowy obraz św. Anny Samotrzeciej, z XVII w. i św. Józefa z XVIII w. oraz w dwóch kolejnych figura Chrystusa i NMP. Neobarokowa ambona współczesna ołtarzom. 16-głosowe organy wykonano przez firmę „Rieger” w 1927 r. Barokowa marmurowa chrzcielnica, oraz lawaterz z herbem Jastrzębiec wykonano z czarnego marmuru, w 2. poł. XVII w. Kamienny pomnik nagrobny gen. Józefa Załuskiego (zm. 1866), z postacią zmarłego na sarkofagu, został wykonany przez Ludwika Otowskiego około 1875 r. Ponadto wewnątrz kościoła umieszczono wiele epitafiów i tablic pamiątkowych. Wśród nich szczególnie zasługujące na uwagę: Franciszka Dembińskiego, wojewody krakowskiego, starosty bocheńskiego i wielickiego, fundatora kościoła (zm. 1654), marmurowe z inskrypcją oraz z kartuszem z herbami Rawicz, Poraj, Topór i Leliwa; Wiktorii Ruszkowskiej wykonane z czarnego marmuru w 1693; Franciszka Wodzickiego, starosty grybowskiego (zm. 1803), marmurowe oraz tablice pamiątkowe: ku czci zmarłego w opinii świętości tutejszego proboszcza ks. Piotra Halaka; urodzonego w Gręboszowie majora Henryka Sucharskiego oraz więźniarki Oświęcimia Stefanii Łąckiej, która w nieludzkich czasach dała przejmujące świadectwo świętości. Dwa dzwony: Józef i Serce Maryi wykonano w przemyskiej odlewni dzwonów Felczyńskich.

Otoczenie kościołaEdytuj

Kościół otoczony murem z barokową bramką kamienną od wschodu z XVII w. oraz neobarokową bramą z XX w. od zachodu, zwieńczoną po bokach posągami św.Franciszka z Asyżu i św. Jana Kantego oraz krucyfiksem pośrodku. W narożach ogrodzenia umiejscowiono trzy kapliczki murowane z 2. poł. XIX w., czwarta została rozebrana. Przy kościele stoi pomnik Jana Pawła II wykonany w 2002 r. przez prof. Czesława Dźwigaja. Na placu przed kościołem, na wysokiej kolumnie znajduje się figura św. Anny z 1866 r. ufundowana przez miejscowego proboszcza ks. Henryka Otowskiego. Wykonawcami figury byli rzeźbiarze: Jakub Krakowski z Zakliczyna i Jan Adeodatus Martyński z Borzęcina. Rzeźbę wykonano na wzór modelu otrzymanego z Wiednia. Posąg przedstawia św. Annę nauczającą Matkę Boską ustawioną na wysokim, kwadratowym, dwukondygnacjowym postumencie postawionym na stopniach i otoczonym czterema pachołkami z żelaznym łańcuchem. Na postumencie widnieje postać aniołka, który trzyma banderolę z napisem: „Święta Anno módl się za nami”. Poniżej na kolumnie widnieje napis: „Bractwo Parafii Gręboszowskiej ku czci św. Anny Patronki swojej. R.P. 1866”

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj