Konopiska

wieś w województwie śląskim

Konopiskawieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, siedziba gminy Konopiska.

Konopiska
wieś
Ilustracja
kościół parafialny św. Walentego i św. Wawrzyńca z 1910 roku
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat częstochowski
Gmina Konopiska
Liczba ludności (2008) 2901
Strefa numeracyjna 34
Kod pocztowy 42-274[1]
Tablice rejestracyjne SCZ
SIMC 0135272
Położenie na mapie gminy Konopiska
Mapa konturowa gminy Konopiska, w centrum znajduje się punkt z opisem „Konopiska”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Konopiska”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Konopiska”
Położenie na mapie powiatu częstochowskiego
Mapa konturowa powiatu częstochowskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Konopiska”
Ziemia50°43′32″N 19°00′30″E/50,725556 19,008333
Strona internetowa

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie częstochowskim.

Części wsiEdytuj

Integralne części wsi Konopiska[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0135289 Piła część wsi
0135415 Wygoda-Górka część wsi

NazwaEdytuj

Miejscowość ma metrykę średniowieczną i notowana jest po raz pierwszy w XIV wieku. W 1383 jako de Konopisk, 1427 Konopiska, 1453 Conopyszka, 1470-80 Konopisska, 1564 Konopiska, 1629 Konopiska, 1680 Konopiska, 1883 Konopiska[4].

Nazwa miejscowości pochodzi od nazwy apelatywnej konopisko czyli miejsce gdzie rosną konopie, które najprawdopodobniej uprawiali tutejsi mieszkańcy. Powstała poprzez dodanie do nazwy rośliny siewnej konopi przyrostkowego formantu -sk oznaczającego przynależność do czegoś[4].

HistoriaEdytuj

Miejscowość ta po raz pierwszy jest wzmiankowana w źródłach historycznych z roku 1383 jako de Konopisk. Wieś wspomniał Jan Długosz jako własność starosty, kasztelana przemyskiego Jakuba Koniecpolskiego[5].

W XVI wieku Konopiska stały się własnością zakonu Paulinów rezydujących w klasztorze jasnogórskim. W 1615 wznieśli oni w miejscowości kościółek, który w początku XIX wieku został powiększony i podniesiony do rangi parafialnego[5].

Zabory PolskiEdytuj

Miejscowość wymieniona została w XIX-wiecznym Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego jako kolonia oraz folwark Konopiska leżące w powiecie częstochowskim w gminie Dzbów i parafii Konopiska. W 1827 we wsi znajdowało się 71 domów zamieszkanych przez 440 mieszkańców. W 1880 w miejscowości było 102 domów zamieszkanych przez 541 mieszkańców. Kolonia liczyła wówczas 1542 mórg powierzchni[5].

Konopiska leżą w Częstochowskim Obszarze Rudonośnym i jest ważnym ośrodkiem tego obszaru. Historia wsi jak i gminy jest związana z wydobyciem rudy żelaza. Wyłącznie w okolicach samej wsi na przestrzeni XIX i XX wieku funkcjonowało około 16 kopalni.

Na początku XIX wieku funkcjonowała tu odkrywkowa kopalnia rud żelaza. Na przełomie XIX i XX wieku istniała wieloszybikowa kopalnia rud żelaza "Staropole", kopalnia "Emil", "Kąty I, II" oraz "Nowiny". Siedzibę w Konopiskach miała firma "Modrzejów-Hantke" Zakłady Górniczo-Hutnicze S.A. W latach 1899-1934 działała podziemna kopalnia rud żelaza "Konopiska", w latach 1918-1931 kopalnia "Nowiny I, II", w latach 1920-1937 kopalnia "Kąty I, II, III, IV", w latach 1921-1923 kopalnia "Maria", w latach 1929-1932 kopalnia "Emil" za Pałyszem, w latach 1933-1936 kopalnia "Janówka" w Konopiskach Małe, w latach 1934-36 kopalnia "Iza". Oprócz tych kopalni w latach 1916- 1922 i w latach 1926-1937 działała kopalnia odkrywkowa "Nowiny", w latach 1926-1928 kopalnia odkrywkowa "Kąty", w latach 1932–1937 kopalnia odkrywkowa "Progres" oraz znajdująca się na zachód od Konopisk działająca w latach 1936-1937 kopalnia odkrywkowa "Loluchna" szybikowa.

Pozostałościami po przemyśle kopalnianym w Konopiskach są m.in. willa dyrektora, budynki mieszkalne urzędników i pracowników, pierwsza parowozownia (w Pałyszu) oraz ambulatorium (przeniesione na Wygodę) kopalni "Konopiska". W centrum wsi znajduje się również pomnik kopalni rud żelaza.

W 1927 miejscowy organista Wentlant powołał do życia strażacką orkiestrę dętą (w 10 rocznicę utworzenia jednostki OSP). Orkiestra przez dekady nie działa regularnie. Reaktywacja nastąpiła w 1981 i od tego czasu zespół gra systematycznie[6].

 
"Golgota Konopisk" upamiętniająca mieszkańców poległych w wojnie polsko-bolszewickiej i II wojnie światowej

ZabytkiEdytuj

Wspólnoty wyznanioweEdytuj

Urodzeni w KonopiskachEdytuj

TransportEdytuj

Połączenie gminy Konopiska z Częstochową zapewnia firma GTV BUS: 

linia 101 Aleksandria Skrzyżowanie- Kopalnia - Konopiska- Wygoda - Częstochowa- Dworzec Główny PKP

oraz MPK Częstochowa - linia 33 Wąsosz- Wygoda- Częstochowa-Piłsudskiego.

Połączenia gminne obsługiwane przez GTV BUS:

linia 102 Konopiska Rynek - Jamki przez Korzonek i Leśniaki,

linia 103 Konopiska Rynek - Konopiska Rynek (linia okrężna) przez Wygodę, Wąsosz, Łaziec, Rększowice, Hutki, Rększowice, Jamki, Kowale, Leśniaki, Korzonek,

linia 104 Konopiska Rynek (część kursów skróconych do przystanku Wygoda Skrzyżowanie) - Hutki przez  Wygodę, Wąsosz, Łaziec i Rększowice,

linia 105 Konopiska Rynek- Walaszczyki Las- Ostrowy gm. Blachownia.

linia 106 Aleksandria Szkoła - Aleksandria Szkoła (przewóz szkolny, dwa kursy godz. 7:45 i 15:35).

SportEdytuj

 
Stadion sportowy w Konopiskach

W Konopiskach działa założony w 1946 roku klub piłkarski Lot Konopiska. Siedziba klubu znajduje się przy ulicy Lipowej 8. W latach 1957-1958 drużyna piłkarska występowała w C Klasie, grupie II częstochowskiej (VI poziom rozgrywek piłkarskich)[9]. W latach 1967-1975 drużyna występowała w częstochowskiej A Klasie, w sezonach 1993/1994 i 2000/2001 w IV lidze (IV poziom), w latach 1994-2000, 2001-2009 w Klasie okręgowej, a w latach 2012-2015 w IV lidze, grupie śląskiej I (V poziom)[10][11][12].

W 2006 roku we wsi rozpoczął działalność klub golfowy Rosa Private Golf Club, który zarządza polem golfowym o powierzchni 90 ha[13], znajdującym się w północnej części wsi. Pole to jest od 2006 roku miejscem rozgrywania turniejów golfowych o randze międzynarodowej i krajowej, a także amatorskich turniejów dla członków klubu.

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 500 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. a b Rymut 2003 ↓, s. 108.
  5. a b c Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich t. IV, hasło „Konopiska”. nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880. s. 348. [dostęp 2019-07-02].
  6. Orkiestra Dęta OSP Konopiska. osp.konopiska.pl. [dostęp 2018-02-21].
  7. SPIS OBIEKTÓW NIERUCHOMYCH WPISANYCH DO REJESTRU ZABYTKÓW Z TERENU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO (pol.) wkz.katowice.pl [dostęp 2020-06-02]
  8. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-14].
  9. Zagłębiowski Okręgowy Związek Piłki Nożnej – WikiZagłębie, wikizaglebie.pl [dostęp 2021-05-16].
  10. Skarb – Lot Konopiska. 90minut.pl. [dostęp 2012-08-08].
  11. Terminarz Pierwsza drużyna 2017/2018 - Lot Konopiska, lotkonopiska.pl [dostęp 2021-04-30].
  12. Sezony: 1976/77 - 2018/19 - Liswarta Lisów, ll.futbolowo.pl [dostęp 2021-05-04].
  13. Pole golfowe – Rosa Private Golf & Country Club – Konopiska k/ Częstochowy. bonita.com.pl. [dostęp 2012-08-08].

BibliografiaEdytuj