Krążowniki rakietowe typu Ticonderoga

Krążowniki typu Ticonderogaamerykański typ krążowników rakietowych, które w myśl początkowych planów marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych miały być uzupełnieniem uderzeniowych krążowników z napędem nuklearnym (CSGN). Okręty te były początkowo klasyfikowane jako niszczyciele rakietowe (DDG), jednak w celu lepszego odzwierciedlenia ich możliwości bojowych oraz kosztów budowy, zostały przeklasyfikowane na krążowniki rakietowe. 27 wybudowanych jednostek typu Ticonderoga stanowiły jedne z największych wówczas wybudowanych po drugiej wojnie światowej jednostek tej klasy. Wyposażone w zintegrowany (sieciowy) system wykrywania, naprowadzania i kierowania ogniem AEGIS okręty, zapewniają współcześnie ochronę przeciwlotniczą, przeciwrakietową oraz przeciwpodwodną lotniskowcowych grup uderzeniowych (LGU) marynarki amerykańskiej, wykonują także zadania samodzielne, w tym uczestnicząc w operacjach reagowania kryzysowego.

Krążowniki typu Ticonderoga
Ilustracja
Kraj budowy  Stany Zjednoczone
Użytkownicy  US Navy
Stocznia Ingalls Shipbuilding
Bath Iron Works
Wejście do służby 20 września 1986
Zbudowane okręty 27
Okręty w służbie 22
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 8910 długich ton
pełna: 9466 długich ton
Długość 162,4 metra w linii wodnej
całkowita: 172,9 metra
Szerokość 16,75 metra
Zanurzenie 9,6 metra
Napęd 4 turbiny gazowe (80000 KM)
2 wały napędowe
Prędkość 30+ węzłów
Zasięg 6000 Mm @ 20 węzłów
Załoga 387 (28 oficerów + 359 marynarzy)
Uzbrojenie 2 x 61 cel wyrzutni Mk 41 VLS dla pocisków Standard Missile, Tomahawk, rakietotorped VL-ASROC
8 wyrzutni pocisków przeciwokrętowych Harpoon
2 x armata 127 mm
2 x zestaw przeciwrakietowy Phalanx CIWS 20 mm
2 x potrójne wyrzutnie torped
324 mm Mk 46
Wyposażenie lotnicze 2 helikoptery SH-60 LAMPS III

HistoriaEdytuj

Zamówienie na pierwsze jednostki typu zostało autoryzowane w budżecie obronnym na rok 1978. Okręty te budowane były modułowo, co ułatwiało późniejszą modernizację, spełniając w ten sposób jedną z naczelnych zasad polityki zakupów uzbrojenia Stanów Zjednoczonych. Okręty wyposażone w nowy system kierowania ogniem AEGIS zaprojektowano z użyciem kadłuba i systemu napędowego niszczycieli typu Spruance. Pierwsze okręty tego typu były klasyfikowane jako niszczyciele rakietowe, jednak wraz z rozpoczęciem budowy klasyfikację zmieniono na krążowniki rakietowe. Stępkę pod pierwszy okręt typu USS "Ticonderoga" położono 21 stycznia 1980 w stoczni Ingalls Shipbuilding. Wodowanie nastąpiło 25 kwietnia 1981, wejście do służby 22 stycznia 1983.

Linie rozwojowe typu TiconderogaEdytuj

Baseline 0Edytuj

Okręty CG-47 oraz CG-48 posiadały podstawowy system Aegis Mk 7 z radarem SPY-1A, system kontroli uzbrojenia Mk 1, pociski Standard Missile 2MR Block I oraz Mk 116 Mod 4 UBFCS. Pierwsze dwa okręty tego typu początkowo operowały jedynie z jednym helikopterem SH-2F LAMPS-I. W rzeczywistości obydwa okręty zostały później zmodyfikowane także dla celów operacji ze śmigłowcem SH-60B. Obydwa okręty używały komputerów UYK-7, obydwa też zostało zmodyfikowane do standardu Baseline 1, nie używały jednak holowanych sonarów. Ich systemy elektroniczne zostały zmodyfikowane w celu zmniejszenia kosztów obsługi. Zainstalowano także na nich nowe wyrzutnie Mk 41 w miejsce wcześniejszych Mk 26. Ponadto, otrzymały nowe działa o przedłużonym zasięgu w miejsce działek Mk 45, a komputery UYK-43 zastąpiły UYK-7 i UYK-20.

Okręty Baseline 0: USS Ticonderoga (CG-47)USS Yorktown (CG-48)

Baseline 1Edytuj

Pierwszych 5 okrętów typu Ticonderoga, od CG-47 do CG-51 posiadały wczesne wersje Aegis Combat System – o mniejszych możliwościach, nie posiadały także systemu wyrzutni pionowych VLS oraz możliwości wystrzeliwania pocisków Tomahawk. W dwóch pierwszych liniach rozwojowych, każda wyrzutnia Mk 26 Mod 1 magazynowała 44 pociski. Z przedniej części okrętu magazynowane były także 20 pociski ASROC. W Baseline 1 systemy okrętu dostosowano jednak do helikopterów SH-60B LAMPS-III, okręty wyposażono w pociski SM-2 MR Block II, the Aegis Combat System w wizualne systemy ekspozycji danych. Zastąpiono także maszty na czterech podstawach, masztami na trójnogu. Modernizacji pod kątem sprawności i łatwości obsługi uległy także ich systemy elektroniczne, zaś podwójne wyrzutnie Mk 26 zastąpione zostały pionowymi grupami wyrzutni Mk41.

Okręty Baseline 1: USS Vincennes (CG-49)USS Valley Forge (CG-50)USS Thomas S. Gates (CG-51)

Baseline 2Edytuj

 
Wyrzutnia Mk-41 VLS okrętu USS San Jacinto (CG-56)
 
Okręt Baseline 2 USS "Bunker Hill" (CG-52) w trakcie operacji Desert Shield

Baseline 2 wprowadziła dwie pionowe wyrzutnie typu Vertical Launching System, możliwość odpalania pocisków BGM-109 Tomahawk TLAM (Tomahawk Land Attack Missile) oraz Tomahawk TASM (Tomahawk Anti-Ship Missile), a także modernizację broni przeciwpodwodnej. Dwie wyrzutnie Mk 41 Mod 0 VLS zastąpiły podwójne wyrzutnie Mk 26, została również dodana pionowa wyrzutnia pocisków Tomahawk z systemem kontroli ognia SWG-3 oraz system transmisji danych Link 11 i monitory UYQ-21. Pierwsza jednostką wyposażoną w rewolucyjny wówczas system VLS był USS "Bunker Hill" (CG-52). "Bunker Hill" zaczął dzięki temu oferować znacznie zwiększone możliwości bojowe, większą powierzchnię magazynów broni, większą silę ognia, szybki wybór broni, możliwość pokrycia ogniem 360° przestrzeni wokół siebie, mniejsze zużycie energii i większą zdolność przetrwania w warunkach bojowych. VLS mieści większą ilość uzbrojenia większej ilości typów. Wszystkie pociski przechowywane są pionowo w kanistrach z pofałdowanej stali i wystrzeliwanie pionowo w górę, w celu szybszego przystąpienia do wykonania zadania, niezależnie od kierunku celu. USS "Bunker Hill" posiada w sumie 122 pociski rakietowe, po 61 w każdej wyrzutni. Okręt może w ten sposób jednocześnie wystrzelić różnorodne pociski klasy woda-powietrze, woda-woda, czy też zaatakować cele na lądzie. Kongres Stanów Zjednoczonych nie zezwolił początkowo na instalację radarów SPS-49 i systemu transmisji danych SQQ-28 LAMPS-III w okrętach CG 54-56, jednakże udzielił zgody na to wyposażenie w roku 1984. Jednostki CG 54 i 55 posiadały niezależne holowane sonary SQR-19 oraz SQR-53A. W jednostce CG-53 zastąpiono później nadmuchiwana łódź o długości 7,31 metra Rigid Inflatable Boat (RIB) welbotem o długości 7,92 m. W jednostce CG-56 po raz pierwszy zaprezentowano średniej i wysokiej częstotliwości wmontowany w kadłub sonar SQQ-89(V)3 (ASW suite) zintegrowany z sonarami SQS-53B oraz holowanym SQR-19 i wyrzutnią torped Mk 116 Mod 6 UBFCS.

Okręty Baseline 2: USS Bunker Hill (CG-52)USS Mobile Bay (CG-53)USS Antietam (CG-54)USS Leyte Gulf (CG-55)USS San Jacinto (CG-56)USS Lake Champlain (CG-57)USS Philippine Sea (CG-58)

Baseline 3Edytuj

Baseline 3 wprowadziła radar AN/SPY-1B i konsole AN/UYQ-21. Ten jaśniejszy radar SPY-1B ze wzmocnioną charakterystyką radiacyjną zastąpił radar SPY-1A, w miejsce UYK-7 wprowadzone też zostały nowe komputery UYK-43 i UYK-44. Pierwszym krążownikiem Marynarki wyposażonym w radar AN/SPY-1B został USS "Priceton" (CG-59). System ten znacząco wzmacniał zdolności wykrywania oferowane przez Aegis Combat System. Radar ten, jest znacznie bardziej zaawansowany od wcześniejszej wersji, szczególnie zaś w zakresie odporności na stosowane przez przeciwnika zakłócanie elektroniczne. W połączeniu z systemem kontroli ognia Mk 99, radar ten umożliwia naprowadzanie pocisków serii Standard na znacznie przedłużonym zasięgu. W 1996 roku, krążownik USS "Monterey" (CG-61) stał się pierwszym okrętem tej grupy wyposażonym w najnowszy radar SPY-1D(V), otrzymał on także uaktualnienie systemu bojowego w postaci nowych komputerów bojowych, konsoli oraz monitorów. Ta modyfikacja zwiększyła także możliwości przyszłych modernizacji, w szczególności zaś w zakresie walki zespołowej (Cooperative Engagement Capability), obrony antybalistycznej teatru działań oraz nowszych wersji pocisków Standard.

Okręty Baseline 3: USS Princeton (CG-59)USS Normandy (CG-60)USS Monterey (CG-61)USS Chancellorsville (CG-62)USS Cowpens (CG-63)USS Gettysburg (CG-64)

Baseline 4Edytuj

Baseline 4 zintegrowała komputery AN/UYK-43/44 (w miejsce UYK-7 i UYK-20) z zespołem superkomputerów opracowanych dla okrętów typu DDG-51. CG 65-73 uzyskały system wizualizacji danych UYS-20 oraz różnorakie systemy wspomagania decyzji. Wszystkie okręty tej linii uzyskały sonar SQS-53C oraz procesor dźwięku (danych sonarowych) SQR-17. Ostatni okręt tej linii, USS "Port Royal" (CG-73) przyjęty do służby w sobotę, 9 lipca 1994 r., był jednocześnie ostatnim – dwudziestym siódmym – zaplanowanym okrętem typu Ticonderoga.

Okręty Baseline 4: USS Chosin (CG-65)USS Hue City (CG-66)USS Shiloh (CG-67)USS Anzio (CG-68)USS Vicksburg (CG-69)USS Lake Erie (CG-70)USS Cape St. George (CG-71)USS Vella Gulf (CG-72)USS Port Royal (CG-73)

ModernizacjeEdytuj

W związku z zamiarem pozostawienia okrętów tego typu w służbie na kolejne dwie dekady, krążowniki typu Ticonderoga podlegają ciągłym modernizacjom. Ostatni z programów modernizacyjnych Cruiser Modernization Program (CMP), rozpoczął się w roku 2006, modernizacją USS "Cape St. George" (CG 71). Pakiet modernizacyjny w ramach tego programu obejmuje podniesienie standardu życia załóg na okrętach, ulepszenie systemów obronnych, modernizacje technologiczne w ramach podpakietu SmartShip upgrades, zmiany w celu ułatwienia obsługi technicznej okrętów, podpakiet Aegis Open Architecture oraz wiele innych ulepszeń, w tym przystosowanie jednostek tego typu do przyjęcia na pokłady najnowszych pocisków SM-6 ERAM mających zastąpić pociski RIM-66/RIM-67 SM-2.

SmartShip upgrades. Pakiet ten ma unowocześnić okręt poprzez automatyzacje wiele systemów jednostki, począwszy od systemów bojowych, na systemach okrętowych kończąc, na przykład poprzez wprowadzenie układów automatycznej diagnostyki i oceny uszkodzeń okrętu. Ma to w założeniu doprowadzić m.in. do zmniejszenia liczebności załogi o 50 osób.

Aegis Open Architecture. Wiele przedsiębiorstw amerykańskiej gospodarki podnosiło, iż dotychczasowy sposób budowy okrętów i kolejne modernizacje zacieśniają jedynie krąg podmiotów uczestniczących w rozwoju poszczególnych typów jednostek. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom gospodarki, Marynarka ogłosiła program Aegis Open Architecture mający dostosować okręty do możliwości uczestnictwa w przyszłych modernizacjach przedsiębiorstw spoza kilku największych światowych koncernów zbrojeniowych. Pierwszy tego typu pakiet zmian wprowadzono już w 1998 roku, rozszerzając go w ramach programu CMP. Otwarta architektura Aegis ma umożliwić udział w przyszłych modernizacjach mniejszych, komercyjnych przedsiębiorstw z branży informatycznej: przede wszystkim programistycznych, ale i sprzętowych.

Rozpoczęty w 2006 roku Cruiser Modernization Program, miał się zakończyć w roku 2008 zmodernizowaniem wszystkich 22 pozostałych w linii okrętów tego typu. Cały program modernizacji krążowników, ma przedłużyć okres zdatności jednostek do służby do czterdziestu lat, bez stopniowej utraty ich wartości bojowej, zapewniając w założeniu żywotność okrętów do czasu wprowadzenia do służby jednostek przyszłego typu CG(X).

W styczniu 2008 roku, firmy BAE Systems i Lockheed Martin otrzymały kontrakty na kolejna modernizację typu CG-47. W jej zakres wchodzą modyfikacje o charakterze technicznym, typu modernizacja układów elektrycznych, zastąpienie układami elektrycznym urządzeń zasilanych parą, wprowadzenie stali nierdzewnej do urządzeń sanitarnych, nowych systemów kontroli korozji, konserwacje pokładów oraz podwodnej części kadłuba, a także zmiany w zakresie systemów uzbrojenia, sensorów i komunikacji. Szczegóły modernizacji nie są jeszcze bliżej znane. Pierwszą jednostką która otrzymała pakiet modernizacyjny jest "Bunker Hill". Okręt otrzymał nowy Aegis Weapons System oraz Cooperative Engagement Capability[1] W całej jednak historii typu, najdalej idącą modyfikacją jest modyfikacja Linebacker dostosowująca okręty Aegis, do wymagań Aegis BMD.

Typ Ticonderoga w obronie antybalistycznejEdytuj

 
Aegis BMD USS Lake Erie (CG-70) w Pearl Harbor.
Osobny artykuł: Aegis BMD.

Wszystkie okręty typu Ticonderoga powstawały jako okręty zwalczania celów powietrznych, ze zintegrowanym systemem bojowym Aegis Combat System, stając się najnowocześniejszymi na świecie okrętami obrony powietrznej teatru działań floty. W związku jednak z postępująca proliferacja broni balistycznej krótkiego (SRBM) i średniego (MRBM) zasięgu oraz decyzją Stanów Zjednoczonych o włączeniu floty do ogólnego systemu zwalczania broni balistycznej (Ballistic Missile Defense), krążowniki typu Ticonderoga – obok niszczycieli typu Arleigh Burke – stały się podstawą początkowego rozwoju okrętów systemu Aegis BMD. Przez dokonywane zmiany w systemie uzbrojenia i kierowania ogniem (Linebacker), począwszy od USS "Lake Erie" (CG-70), kolejne okręty tego typu zostały wyłączane z systemu Aegis, stając się częścią antybalistycznego systemu Aegis BMD.

Informacje dodatkoweEdytuj

Stocznie okrętów typu CG-47Edytuj

 
Okręty w budowie w stoczni Ingalls Shipbuilding. Na pierwszym planie USS "Port Royal" (CG-73) typu Ticonderoga

Wszystkie okręty typu Ticonderoga wybudowane zostały w stoczniach Ingalls Shipbuilding oraz Bath Iron Works. Miejsca budowy poszczególnych okrętów przedstawia tabela nr 1:

Tabela 1: Miejsca budowy okrętów typu Ticonderoga.
Stocznia Okręty
Ingalls Shipbuilding CG-47CG-48CG-49CG-50CG-52CG-53CG-54CG-55CG-56CG-57CG-59CG-62CG-65CG-66CG-68CG-69CG-71CG-72CG-73
Bath Iron Works CG-51CG-58CG-60CG-61CG-63CG-64CG-67CG-70

Lata budowy i służbyEdytuj

Poniżej, w tabeli nr 2, przedstawiono daty wodowania, wejścia do służby i w przypadkach których to dotyczy, także daty wycofania ze służby[2].

Tabela 2: Lata budowy i służby okrętów typu Ticonderoga.
Wodowanie Port macierzysty Wejście do służby Wycofanie ze służby[3]
USS "Ticonderoga" (CG-47) 25 kwietnia 1981 Pascagoula 22 stycznia 1983 30 września 2004 (2018)
USS "Yorktown" (CG-48) 17 stycznia 1983 Pascagoula 4 lipca 1984 3 grudnia 2004 (2019)
USS "Vincennes" (CG-49) 14 kwietnia 1984 San Diego 6 lipca 1985 29 czerwca 2005 (2020)
USS "Valley Forge" (CG-50) 23 czerwca 1984 San Diego 18 stycznia 1986 30 sierpnia 2004 (2021)
USS "Thomas S. Gates" (CG-51) 14 grudnia 1985 Norfolk 22 sierpnia 1987 15 grudnia 2005 (2022)
USS "Bunker Hill" (CG-52) 11 marca 1985 Yokosuka 20 września 1986 2021
USS "Mobile Bay" (CG-53) 22 sierpnia 1985 Yokosuka 21 lutego 1987 2022
USS "Antietam" (CG-54) 14 lutego 1986 San Diego 6 czerwca 1987 2022
USS "Leyte Gulf" (CG-55) 20 czerwca 1986 Mayport 26 września 1987 2022
USS "San Jacinto" (CG-56) 14 listopada 1986 Norfolk 23 stycznia 1988 2023
USS "Lake Champlain" (CG-57) 3 kwietnia 1987 San Diego 12 sierpnia 1988 2023
USS "Philippine Sea" (CG-58) 12 lipca 1987 Mayport 18 marca 1989 2024
USS "Princeton" (CG-59) 2 października 1987 San Diego 11 lutego 1989 2024
USS "Normandy" (CG-60) 19 marca 1988 Norfolk 9 grudnia 1989 2024
USS "Monterey" (CG-61) 23 października 1988 Norfolk 16 czerwca 1990 2025
USS "Chancellorsville" (CG-62) 15 lipca 1988 Yokosuka 4 listopada 1989 2024
USS "Cowpens" (CG-63) 11 marca 1989 San Diego 9 marca 1991 2026
USS "Gettysburg" (CG-64) 2 lipca 1989 Mayport 2 czerwca 1991 2026
USS "Chosin" (CG-65) 1 września 1989 Pearl Harbor 12 stycznia 1991 2026
USS "Hué City" (CG-66) 1 czerwca 1990 Mayport 14 września 1991 2026
USS "Shiloh" (CG-67) 8 września 1990 San Diego 18 lipca 1992 2027
USS "Anzio" (CG-68) 2 listopada 1990 Norfolk 10 lutego 1992 2027
USS "Vicksburg" (CG-69) 7 września 1991 Mayport 14 listopada 1992 2027
USS "Lake Erie" (CG-70) 13 lipca 1991 Pearl Harbor 24 lipca 1993 2028
USS "Cape St. George" (CG-71) 10 stycznia 1992 Norfolk 13 czerwca 1993 2028
USS "Vella Gulf" (CG-72) 13 czerwca 1992 Norfolk 12 lipca 1993 2028
USS "Port Royal" (CG-73) 20 listopada 1992 Pearl Harbor 9 lipca 1994 2029

PrzypisyEdytuj

  1. Upgraded Bunker Hill Completes Sea Trials under Cruiser Modernization Program (ang.)
  2. Stan na 26 stycznia 2008 r.
  3. W przypadku okrętów wycofanych już ze służby, w nawiasach podano także pierwotnie planowany rok wycofania

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj