Krokoitminerał, chromian ołowiu(II) (PbCrO4); nazwa wywodzi się od gr. krokoeis (szafranowy) – aluzja do jego barwy. Jest pomarańczowy lub pomarańczowoczerwony, rzadziej o odcieniu żółtym.

Krokoit
Ilustracja
Krokoit z Dundas, Tasmania.
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny

PbCrO4

Twardość w skali Mohsa

2,5-3

Pokrój kryształu

słupkowy

Układ krystalograficzny

jednoskośny, pryzmatyczny

Właściwości optyczne
Barwa

hiacyntoczerwona lub pomarańczowa

Rysa

żółtawo-pomarańczowa

Połysk

szklisty

Inne

dwuosiowy (+)

WłaściwościEdytuj

Tworzy kryształy o pokroju słupkowym, pręcikowym, igiełkowym. Na ich ścianach widoczne są pionowe zbrużdżenia. Występuje w skupieniach zbitych, ziarnistych, pręcikowych. Tworzy naloty, powłoki i naskorupienia. Matowieje wystawiony na działanie promieni słonecznych. Najładniejsze kryształy o długościach dochodzących do kilkunastu centymetrów znajdowane są w kawernach i szczelinach skalnych. Jest kruchy, przezroczysty, o diamentowym połysku. Jest izostrukturalny z monacytem. Czasami tworzy kryształy mieszane z cerusytem. Jego odmiana o znaczeniu gemmologicznym to berzowit. Rozpuszcza się w kwasie solnym.

WystępowanieEdytuj

Powstaje w strefie utleniania kruszców ołowiu. Minerał bardzo rzadki. Najczęściej współwystępuje w paragenezie z takimi minerałami jak cerusyt, piromorfit, galena, wulfenit, wanadynit. Spotykany jest w złożach chromitu i żyłach kwarcowych.

Miejsca występowaniaEdytuj

Świat: Najpiękniejsze okazy, dochodzące nawet do 20 cm, pochodzą z: TasmaniiDundas. Minerał ten występuje również w rejonie Uralu (Berezowsk, Murzinsk, Niżny Tagił) – Rosja, w Brazylii (Goyabeira, Minas Gerais), w USA (Pensylwania, Kalifornia, Arizona), na Filipinach (Labo, Luzon), w Zimbabwe. W Europie występuje w Niemczech, Francji i Rumunii.

W Polsce niewielkie, kilkumilimetrowe kryształy znaleziono w triasowych dolomitach w Bobrownikach (okolice Tarnowskich GórGórny Śląsk).

ZastosowanieEdytuj

  • atrakcyjny i ceniony kamień kolekcjonerski
  • rzadko bywa wykorzystywany w jubilerstwie – najcenniejsze kryształy są ciemnopomarańczowe, przezroczyste, iryzujące. Najczęściej nadaje się im szlif kaboszonowy.
  • po sproszkowaniu otrzymywano tzw. żółcień chromową (identyczna pod względem składu chemicznego żółcień ma zastosowanie w malarstwie).

BibliografiaEdytuj

  • Encyklopedia Britannica, Edycja Polska, tom. 21 Ko-Kr, praca zbiorowa, Wyd. Kurpisz, Poznań 2001
  • ”J.Parafiniuk – Minerały systematyczny katalog 2004 – TG”Spirifer” W-wa 2005
  • ”W. Schumann – Minerały świata – O. Wyd. ”Alma - Press” 2003 r.
  • ”N.Sobczak, T.Sobczak – Wielka Encyklopedia Kamieni Szlachetnych i Ozdobnych – PWN W-wa 1998
  • ”A Manecki – Encyklopedia Minerałów z polskim i angielskim słownikiem nazw. Minerały Ziemi i Materii Kosmicznej – AGH Uczelniane Wydawnictwa Naukowo – Dydaktyczne Kraków 2004