Otwórz menu główne

Krzysztof Sobieszczański

polski wojskowy

Krzysztof Mikołaj Sobieszczański ps. Krzysztof, Kolumb i 111 S (ur. 16 lipca 1916 w Odessie, zm. 26 sierpnia 1950) – polski wojskowy, żołnierz Marynarki Wojennej RP i Armii Krajowej, powstaniec warszawski, więzień KL Auschwitz.

Krzysztof Mikołaj Sobieszczański
Krzysztof, Kolumb i 111 S
Ilustracja
Zdjęcie wykonane w KL Auschwitz, 1941
podporucznik podporucznik
Data i miejsce urodzenia 16 lipca 1916
Odessa
Data śmierci 26 sierpnia 1950
Przebieg służby
Lata służby 1943–1944
Siły zbrojne Armia Krajowa
Jednostki Zgrupowanie „Radosław”, Batalion „Zośka”
Główne wojny i bitwy II wojna światowa, powstanie warszawskie
Późniejsza praca handel, przemyt
Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920-1941)

ŻyciorysEdytuj

Urodził się 16 lipca 1916 r. Odessie[1], choć jako miejsce swojego urodzenia wskazywał także Dalarö[2]. Wychowywał się w majątku rodziców w Beyzymówce na Podolu. W trakcie wojny polsko-bolszewickiej stracił ojca, Włodzimierza[3], który jako rotmistrz 1 Pułku Ułanów Krechowieckich zmarł na tyfus[4]. Wraz z matką Janiną[3] osiadł w Warszawie[2]. Po osiągnięciu pełnoletniości służył w stopniu starszego marynarza w Marynarce Wojennej RP[1]. Już w 1936 r. był nazywany Kolumbem[2].

Aresztowany 1 października 1940 r. za śpiewanie antyniemieckich piosenek, osadzony w więzieniu na Pawiaku. W nocy z 31 stycznia na 1 lutego 1941 r. został przewieziony do KL Auschwitz (numer obozowy 9913[5]), jednak po roku pracy w komandach roboczych został zwolniony za sprawą matki[3], która powoływała się skutecznie na koneksje z niemiecką arystokracją[4]. W marcu 1943 r. wstąpił do Armii Krajowej[1]. Został członkiem patrolu Kazimierza Jakubowskiego Oddziału Dyspozycyjnego „A” Kedywu Okręgu Warszawskiego[3] i uczestniczył w licznych akcjach likwidacji Niemców oraz konfidentów gestapo. Jako dobrze znający język niemiecki, często używał przebrania żołnierza Wehrmachtu[1] (zob. akcja Panienka). 25 lipca 1944 r. odznaczony Krzyżem Walecznych[3].

W pierwszych dniach powstania warszawskiego zdobywał wraz z oddziałem magazyny SS na Stawkach[2]. Początkowo przydzielony Zgrupowaniu Radosław do oddziału dyspozycyjnego dowódcy, potem od 6 do 11 sierpnia woził rannych, sprzęt i żywność z Woli na Stare Miasto[3][2]. Od 12 sierpnia w batalionie Zośka pułku Broda 53. Był dwukrotnie ranny (1 sierpnia w ataku na magazyny na Stawkach i 23/24 sierpnia). 25 sierpnia, po opuszczeniu szpitala polowego przy ul. Podwale, mimo ran przeczołgał się kanałami do Śródmieścia i został przyjęty w szpitalu polowym przy ul. Marszałkowskiej 79[3][2]. 2 października 1944 r. otrzymał awans na podporucznika[1].

Po upadku powstania w niewyjaśnionych okolicznościach uciekł z obozu jenieckiego i trafił do Hamburga. Założył tam Polską Misję Okrętową, która w teorii zajmowała się rewindykacją polskiego mienia portowego, a w rzeczywistości spekulacją towarami deficytowymi w warunkach powojennego chaosu[2], nielegalnym handlem bronią oraz przemytem samochodów. Na Lazurowym Wybrzeżu założył firmę, wydobywającą ładunki z zatopionych na Morzu Śródziemnym statków[1] i stocznię jachtową[6].

Zginął 26 sierpnia 1950 r. w niewyjaśnionych okolicznościach między Genuą a Cannes, wypadając za burtę jachtu[1].

Elementy jego życiorysu Roman Bratny połączył z życiorysem Stanisława Likiernika i wykorzystał w powieści Kolumbowie. Rocznik 20, tworząc postać Kolumba[1].

Życie prywatneEdytuj

5 stycznia 1938 r.[6] ożenił się ze Stefanią Grzywacz, z którą miał dwoje dzieci: córkę Elżbietę (ur. 1942) i syna Tomasza (ur. 1944). Na emigracji zmienił nazwisko na Robert Steen i związał się z austriacką Żydówką Rosą Laufer, z którą miał dwie córki: Janinę (ur. 1947) i Krystinę (ur. 1949). Jednocześnie nadal wspierał finansowo żonę pozostawioną w Polsce[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i Adam Cyra: „Kolumb” z powieści Romana Bratnego (pol.). W: Myśl Polska, nr 27-28 (5-12.07.2015) [on-line]. [dostęp 2018-08-08].
  2. a b c d e f g Igor Rakowski-Kłos: "Sen Kolumba" - historia Sindbada Żeglarza z Armii Krajowej. Polecamy książkę (pol.). W: Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2018-08-06. [dostęp 2018-08-08].
  3. a b c d e f g Krzysztof Mikołaj Sobieszczański (pol.). Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2018-08-08].
  4. a b Adam Cyra: „Kolumb” z powieści Romana Bratnego (pol.). 2015-06-15. [dostęp 2018-08-08].
  5. „Kolumb” z powieści Romana Bratnego. mysl-polska.pl, lipiec 2015. [dostęp 2 września 2018].
  6. a b „KOLUMB” (pol.). posejdon.sos.pl. [dostęp 2018-08-08].