Samochód

pojazd silnikowy
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Auto”. Zobacz też: auto – gatunek teatralny.

Samochódpojazd silnikowy służący do przewozu osób lub ładunków.

Benz Auto, 1886
Ford T – pierwszy samochód produkowany masowo
CWS T-1 – pierwszy polski samochód produkowany seryjnie
Współczesny samochód osobowy
FSO Polonez Caro Plus – jeden z ostatnich współczesnych produkowanych polskich samochodów

NazewnictwoEdytuj

Słowo samochód utrwaliło się w języku polskim jeszcze w czasach II Rzeczypospolitej, kiedy to zostało wybrane, w drodze konkursu, na słowo określające automobil. Termin samochód pochodzi od słów sam i chód, a więc określa pojazd samodzielnie się poruszający, czyli z własnym napędem. Spośród innych, branych pod uwagę słów, można wspomnieć określenie samojedź.

HistoriaEdytuj

Osobny artykuł: Historia samochodu.

Nad pojazdami napędzanymi parą myślano już w XVII wieku. W 1678 roku Ferdinand Verbiest miał zademonstrować taki pojazd cesarzowi chińskiemu, jednak nie ma na to żadnych dowodów. Dlatego za pierwszego konstruktora – wynalazcę pojazdu mechanicznego – uznaje się Francuza o nazwisku Nicolas-Joseph Cugnot, który zaprezentował swoje pionierskie dzieło napędzane silnikiem parowym w roku 1769.

W 1870 roku Austriak Siegfried Marcus skonstruował, nienadający się do powszechnego użytku, prototyp pojazdu mechanicznego z benzynowym silnikiem o zapłonie iskrowym. Z kolei inny konstruktor, Niemiec Carl Benz, zbudował swój trzykołowy automobil w roku 1885 (w 1886 uzyskał patent). W tych samych latach prace w dziedzinie silników spalinowych oraz pojazdów napędzanych takimi silnikami prowadzili wspólnie Wilhelm Maybach i Gottlieb Daimler. Nie wiadomo jednak dokładnie, kto, jako pierwszy, skonstruował zastosowany do napędu samochodów silnik o spalaniu wewnętrznym.

NapędEdytuj

Napęd samochodu stanowi silnik. Najczęściej wykorzystywanym w samochodach typem silnika jest silnik spalinowy tłokowy. Produkowane są również samochody wyposażone jedynie w silnik elektryczny, czyli samochody elektryczne. Innym rodzajem napędu stosowanym w samochodzie jest napęd hybrydowy, będący połączeniem silnika spalinowego i silnika elektrycznego.

Źródło energiiEdytuj

Niezbędnym elementem samochodu jest źródło energii, wymagane przez silnik do jego działania.

W przypadku zastosowania silnika spalinowego źródłem energii może być:

W przypadku zastosowania silnika elektrycznego źródłem energii może być:

Podział samochodówEdytuj

W poniższej tabeli zamieszczono przeglądowy spis popularnych typów i rodzajów współcześnie produkowanych samochodów, wraz z przykładami i/lub zdjęciami przykładowymi.

Podział pojazdów samochodowych
Typ samochodu Rodzaj samochodu Przykład Zdjęcie
Samochody osobowe Samochody sportowe Arrinera Hussarya GT  
Samochody miejskie Fiat 500  
Samochody luksusowe Mercedes-Benz W222  
Samochody sportowo-użytkowe Lexus RX  
Samochody kempingowe Adria Vision  
Samochody terenowe Honker  
Samochody dostawcze Iveco Daily  
Samochody ciężarowe Ciężarowe samochody dostawcze Star S2000  
Ciężarowe samochody terenowe Ural-4320  
Ciągniki siodłowe Scania R420  
Ciągniki balastowe Tatra T813 6x6  
Autobusy Solaris InterUrbino 12  
Samochody specjalne Samochody opancerzone Dzik (samochód)  
Pożarowozy E-ONE, Ford  
Żurawie samochodowe Hydros T-351 Stalowa Wola  
Ambulanse Fiat Ducato (AMZ-Kutno)  
Samochody asenizacyjne Jelcz  
Śmieciarki MAN TGA 28.350  
Zamiatarki Zamiatarka na podwoziu MAZ  
Pługopiaskarki Pługopiaskarka na podwoziu samochodu Mitsubishi Fuso  
Radiowozy Ford Crown Victoria  
Wywrotki Jelcz 640  
Betoniarki Betoniarka na bazie Tatra 815  
Samochody mogące poruszać się także po torach kolejowych Samochód ratownictwa technicznego Star  

Elementy budowy samochoduEdytuj

Samochód w mieścieEdytuj

Badania ruchu wskazują, że samochód w mieście spędza ok. 95% czasu na parkingu, będąc w użyciu zaledwie przez 5% swojego życia[2].

Istnieją badania, według których w dowolnie wybranym momencie dnia na Manhattanie prawie 1/3 kierowców krąży w poszukiwaniu miejsca do zaparkowania, na Brooklynie ten współczynnik wynosi 45%[3]. Donald Shoup przeprowadził pomiary na obszarze 15 przecznic w Los Angeles. Okazało się, że przeciętny kierowca musiał przejechać pół mili (ok. 800 metrów) w poszukiwaniu miejsca. Tylko w badanym rejonie łącznie kierowcy przejeżdżali bezużytecznie 950 000 mil (ok. 1,5 miliona kilometrów). „Jeśli takie wyniki osiągamy w jednej niewielkiej dzielnicy biznesowej, wyobraźmy sobie, jakie są skumulowane konsekwencje takiego bezowocnego jeżdżenia w skali kraju” – napisał Shoup[3].

Darmowe miejsca parkingowe w USA wymagają dopłat w wysokości 500 miliardów dolarów rocznie, co oznacza, że na każdego dolara wydanego przez kierowców na samochód pozostali obywatele muszą dopłacić pięćdziesiąt centów na miejsca parkingowe[4].

Samochód a środowiskoEdytuj

Zdaniem Gary’ego Fullera zanieczyszczenia generowane przez samochody odpowiadają w dużych miastach za około 1/4 zgonów spowodowanych pyłem PM2,5[5]. Obok pyłu występuje dwutlenek azotu, substancja, która znalazła się w centrum skandalu wokół fałszowania testów przez Volkswagena i ma podobny wpływ na ludzi[6].

W badaniu z 2011 r. porównano środki transportu biorąc przy tym pod uwagę środowiskowy koszt ich produkcji oraz użytkowania. W przypadku rowerów uwzględniono też dodatkowy wydatek energetyczny samych użytkowników w postaci spalonych kalorii. Według obliczeń emisja na każdy kilometr pokonany samochodem to 271 gram CO2 na kilometr na osobę (np. u pasażerów autobusów jest to 101 gram na kilometr na pasażera, a rowerzystów 21 gram)[7].

PrzypisyEdytuj

  1. Grafenowe superkondensatory coraz doskonalsze.
  2. „Cars are parked 95% of the time”. Let’s check!
  3. a b Gone Parkin’ – The New York Times, web.archive.org, 28 listopada 2018 [dostęp 2019-02-17] [zarchiwizowane z adresu 2018-11-28].
  4. Wayback Machine, web.archive.org, 24 października 2016 [dostęp 2019-02-17] [zarchiwizowane z adresu 2016-10-24].
  5. Air pollution: how big a problem is it for cyclists? | Environment | The Guardian, web.archive.org, 28 października 2018 [dostęp 2019-02-17] [zarchiwizowane z adresu 2018-10-28].
  6. Wszechobecny zabójca, [w:] Peter Walker, Jak rowery mogą uratować świat, Kraków: Wysoki Zamek, ISBN 978-83-950387-4-7.
  7. Cycle more Often 2 cool down the planet!, 2011 [zarchiwizowane z adresu 2019-02-17].

Linki zewnętrzneEdytuj