Lucjusz Mummiusz Achajski

rzymski polityk i dowódca

Lucius Mummius (II w. p.n.e.) – rzymski polityk i dowódca. Po zwycięskiej wojnie ze Związkiem Achajskim otrzymał przydomek (agnomen) Achaicus[1]. Podporządkował władzy rzymskiej całą Grecję.

Był synem Lucjusza Mummiusza trybuna ludowego w 187 p.n.e.[1] i pochodził prawdopodobnie z Labici, miejscowości położonej w Lacjum około 20 km na południowy wschód od Rzymu[2][3].

W 153 p.n.e. Mummiusz został pretorem w Hiszpanii Dalszej (Hispania Ulterior)[4] i był pierwszym dowódcą rzymskim, który z sukcesem podjął walkę z powstaniem Luzytanów w latach 155–150 p.n.e. Odniósł zwycięską bitwę, choć w wyniku nagłego zwrócenia ściganego w nieładzie przeciwnika doznał porażki i utracił obóz. Dzięki kolejnym zwycięstwom uwolnił od oblężenia Okilę, miasto w Luzytanii. Został nagrodzony triumfem[5].

W 146 p.n.e.[6] jako konsul na czele dwóch legionów[7] został mianowany dowódcą w wojnie achajskiej, którą rozpoczął Kwintus Cecyliusz Metellus Macedoński[8]. Na przełomie sierpnia i września 146 p.n.e.[9] Mummiusz odniósł łatwe zwycięstwo nad nieudolnym Diajosem pod Leukopetrą na Istmie i wkroczył do Koryntu po pokonaniu sił obrońców[8][10]. Wszyscy mężczyźni w Koryncie poszli pod miecz, a kobiety i dzieci w niewolę, natomiast posągi, malowidła i dzieła sztuki wysłano statkami do Rzymu[9][11]. Sam Korynt na polecenie senatu obrócono w ruinę[9][11][12]. Jednakże co najmniej dwóch antycznych autorów podaje relacje, które sugerują, że Korynt nie został całkowicie zburzony[13][14]. Zniszczenie Koryntu oznaczało koniec wolnej Grecji, której ziemie pod nazwą Achaja były zarządzane odtąd przez namiestnika Macedonii[15].

W trakcie rozstrzygania kolejnych spraw jako prokonsul w Grecji, Mummiusz posiadał znaczne uprawnienia administracyjne oraz reprezentował wysoki poziom sprawiedliwości i uczciwości, czym zyskał sobie szacunek mieszkańców. Szczególnie strzegł się obrażania uczuć religijnych[16]. Ofiarował świątyni w Olimpie dar wotywny w postaci posągu Zeusa z brązu oraz fryzu 21 pozłacanych tarcz[17]. Na Beotów, mieszkańców Chalkidy i Achajów nałożył kontrybucję, natomiast miasta, które walczyły z Rzymianami zostały pozbawione murów i uzbrojenia oraz swych rad plemiennych (koina), które zastąpili urzędnicy mający odpowiedni status majątkowy[18][19]. Po powrocie do Rzymu w 145 p.n.e. Mummiusz został uhonorowany triumfem[20] i był pierwszym homo novus pochodzenia plebejskiego, który otrzymał agnomen za zasługi wojenne[21].

W 145 p.n.e. był prokonsulem w Grecji[22]. W 142 p.n.e. został cenzorem razem ze Scypionem Afrykańskim[1], którego surowość często doprowadzała do konfliktów z łagodniejszym kolegą[23]. Wspólnie odnowili most Emiliusza (pons Aemilius) na Tybrze, wybudowany przez Marka Emiliusza Lepidusa i ozdobili Kapitol[24][25].

Wzniósł w Rzymie teatr, w którym wykorzystał wzorce greckie dla poprawy warunków akustycznych i siedzeń. Sprowadził do Rzymu naczynia miedziane wykorzystywane w teatrach kamiennych do wzmacniania rezonansu głosu śpiewaków i aktorów[26]. Prawdopodobnie wybudował świątynię Herkulesa Zwycięskiego (Hercules Victor) na Forum Boarium z łupów z wojny achajskiej[27][28]. Jak zauważył Cyceron, Lucjusz był niezłym mówcą, a styl jego przemówień był "prosty i staroświecki"[29].

Jego bratem był Spuriusz Mummiusz, który jako legat towarzyszył mu w Koryncie. Według Pliniusza Starszego zmarł nie pozostawiwszy córce posagu[30]. Prawnuczka Mummiusza o imieniu Mummia Achaika była matką cesarza Galby[31].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Mała encyklopedia kultury antycznej 1988 ↓, s. 498.
  2. Wiseman 1971 ↓, s. 187.
  3. Pietilä-Castrén 1978 ↓, s. 115.
  4. Broughton 1951 ↓, s. 452. [dostęp 2016-04-15].
  5. Appian ↓, Historia rzymska. Księga VI. Wojny hiszpańskie 56–57.
  6. Broughton 1951 ↓, s. 465. [dostęp 2016-04-15].
  7. Kęciek 2012 ↓, s. 415.
  8. a b Świderkówna 2008 ↓, s. 431.
  9. a b c Kęciek 2012 ↓, s. 417.
  10. Pauzaniasz ↓, Wędrówka po Helladzie VII, 17.3–4.
  11. a b Liwiusz ↓, Dzieje Rzymu, LII.
  12. Justynus ↓, Zarys dziejów powszechnych, XXXIV 2.
  13. Cyceron Rozmowy tuskulańskie ↓, III 53.
  14. Kasjusz Dion ↓, Historia rzymska, XXI.
  15. Krawczuk 1994 ↓, s. 125.
  16. Polibiusz ↓, Dzieje XXXIX 16.
  17. Pauzaniasz ↓, Wędrówka po Helladzie V, 24.4; V 10.
  18. Pawlak ↓, s. 75, 213.
  19. Pauzaniasz ↓, Wędrówka po Helladzie VII 17.9–10.
  20. Krawczuk 1994 ↓, s. 126.
  21. Wellejusz Paterkulus ↓, Historia rzymska I 13.
  22. Broughton 1951 ↓, s. 470. [dostęp 2016-04-15].
  23. Kasjusz Dion ↓, Historia rzymska, fragment 76.
  24. Krawczuk 1994 ↓, s. 114, 127.
  25. Broughton 1951 ↓, s. 474. [dostęp 2016-04-15].
  26. Winniczuk 1998 ↓, s. 627–628.
  27. Ziółkowski 1998 ↓, s. 309–333.
  28. Jaczynowska 1986 ↓, s. 125.
  29. Cyceron Brutus ↓, XXV.
  30. Pliniusz Starszy ↓, Historia naturalna XXXIV 36. [dostęp 2016-04-29].
  31. Swetoniusz ↓, Żywoty cezarów. Galba 3.

BibliografiaEdytuj

Źródła
Opracowania

Linki zewnętrzneEdytuj