Anna Świderkówna

uczona polska, historyk literatury, papirolog, biblista

Anna Świderkówna, właśc. Anna Świderek, do lat 70. XX wieku publikowała pod tym nazwiskiem (ur. 5 grudnia 1925 w Warszawie, zm. 16 sierpnia 2008 tamże) – polska historyk literatury, filolog klasyczna, papirolog, biblista, tłumacz; profesor Uniwersytetu Warszawskiego, popularyzatorka wiedzy o antyku i Biblii. Ponad 30 lat kierowała Katedrą Papirologii (późniejszym Zakładem Papirologii) UW.

Anna Świderkówna
Ilustracja
Anna Świderkówna
na Międzynarodowych Targach Książki
Warszawa, 20 maja 2006
Data i miejsce urodzenia

5 grudnia 1925
Warszawa

Data i miejsce śmierci

16 sierpnia 2008
Warszawa

profesor nauk humanistycznych
Specjalność: papirologia
Alma Mater

Uniwersytet Warszawski

Doktorat

1951
UW

Habilitacja

1960
UW

Profesura

1968

Funkcja Jednostka PAN

Członek
Komitetu Nauk o Kulturze Antycznej PAN[1]

Praca naukowa
Uczelnia

Uniwersytet Warszawski

Okres zatrudn.

1946–1997

Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Dama Orderu Grobu Świętego

ŻyciorysEdytuj

Była córką chemików Mariana Świderka i Haliny z domu Borkowskiej[2][3]. Jeszcze przed wybuchem II wojny światowej zainteresowała się kulturą antyczną. Brała udział w powstaniu warszawskim jako sanitariuszka. Była więźniem niemieckiego obozu jenieckiego.

Po wojnie podjęła studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego na kierunku filologii klasycznej. Ukończyła je w 1949. W 1946, na pierwszym roku studiów, została zatrudniona na UW jako asystentka prof. Jerzego Manteuffla, pierwszego polskiego papirologa i organizatora Katedry Papirologii na Wydziale Historycznym UW. W 1951 obroniła doktorat z papirologii[4].

W 1957 przebywała na stypendium rządu francuskiego w Instytucie Papirologii paryskiej Sorbony. W 1959 przez dziewięć miesięcy pracowała naukowo w Egipcie. W 1960 habilitowała się na Wydziale Historycznym UW, w 1961 została tam docentem. W 1962 objęła kierownictwo Katedry Papirologii, które sprawowała do 1991. W 1968 mianowano ją profesorem nadzwyczajnym, a w 1986 została profesorem zwyczajnym. W 1997 przeszła na emeryturę. Wielokrotnie reprezentowała Polskę na międzynarodowych konferencjach i sympozjach poświęconych historii literatury i kultury antycznej.

W późniejszym okresie jej działalności naukowej i literackiej szczególną pozycję zajęła Biblia i jej rola w historii kultury. Tematyce tej, jak również popularyzacji wiedzy o Biblii, jej dziejach i bohaterach poświęciła wiele książek i publikacji; najbardziej znany z nich jest kilkuczęściowy cykl Rozmowy o Biblii (1994–2006). Publikowała artykuły m.in. w „Znaku”, „Tygodniku Powszechnym” i „Gazecie Wyborczej”.

W swoich publikacjach podejmowała również wielokrotnie wątki osobiste i autobiograficzne, m.in. sens i rolę wiary chrześcijańskiej, opisywała swój udział w powstaniu warszawskim oraz roczny pobyt w klasztorze benedyktynek (w 1978 w Żarnowcu[4]).

Mieszkała w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej. Została pochowana 21 sierpnia 2008 na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 242-4-13)[5].

Media i spotkaniaEdytuj

 
Anna Świderkówna podczas cotygodniowego wykładu o Biblii (20 lutego 2006)
 
Grób Anny Świderkówny na cmentarzu Powązkowskim

Do końca życia współpracowała z warszawskim Radiem Józef, tworząc cotygodniową audycję z udziałem słuchaczy pt. Prawie wszystko o Biblii – nazwa audycji pochodziła od tytułu jednej z książek Anny Świderkówny. Miała także audycje o tematyce biblijnej w Radiu Maryja.

Prowadziła poświęcone Biblii cotygodniowe spotkania, które odbywały się na plebanii sanktuarium św. Andrzeja Boboli w Warszawie przy ul. Rakowieckiej.

Brała udział w organizowanych przez Krajowy Fundusz na rzecz Dzieci obozach dla młodzieży wybitnie uzdolnionej[6].

CzłonkostwoEdytuj

NagrodyEdytuj

Twórczość (wybór)Edytuj

  • W „państwie” Apolloniosa (1959, rozprawa habilitacyjna)
  • Kiedy piaski egipskie przemówiły po grecku (1959)
  • Historie nieznane historii (1962)
  • Hellada królów (1969)
  • Hellenika. Wizerunek epoki od Aleksandra do Augusta (1974)
  • Siedem Kleopatr (1978)
  • Życie codzienne w Egipcie greckich papirusów (1983)
  • Bogowie zeszli z Olimpu (1991)
  • Rozmowy o Biblii (1994; w późniejszych wydaniach pod tytułem Rozmowy o Biblii: Prawo i prorocy)
  • Ewangelia według św. Mateusza (przekład z jęz. greckiego, 1995)
  • Rozmów o Biblii ciąg dalszy (1996; w późniejszych wydaniach pod tytułem Rozmowy o Biblii: Narodziny judaizmu)
  • Ewangelia według św. Marka (przekład z jęz. greckiego, 1997)
  • Rozmowy o Biblii: Nowy Testament (2000)
  • Koń, który trafił do historii (2004)
  • Rozmowy o Biblii: Opowieści i przypowieści (2006)
  • Nie tylko o Biblii (2006)

Była redaktorką Słownika pisarzy antycznych. W jej dorobku znajdują się liczne tłumaczenia z łaciny i greki (m.in. poezje Katullusa i Teokryta, Fedra Seneki, pisma Ojców Apostolskich, ewangelie Mateusza i Marka). Przełożyła także Dzieje Grecji N.G.L. Hammonda[8].

PrzypisyEdytuj

  1. Prof. zw. dr hab. Anna Świderkówna, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2022-08-25].
  2. Świderek Marian, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-12-25].
  3. Oblaci – wspomnienia. opactwotynieckie.pl. [dostęp 2021-12-25]. (pol.).
  4. a b Anna Świderkówna (1925-2008) - sylwetka i publikacje, www.bu.kul.pl [dostęp 2020-09-14].
  5. Cmentarz Stare Powązki: MARIAN ŚWIDEREK, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2019-12-18].
  6. Nasi współpracownicy • Krajowy Fundusz na rzecz Dzieci, Krajowy Fundusz na rzecz Dzieci [dostęp 2020-09-14].
  7. Nagroda im. Jana Parandowskiego. Dotychczasowi laureaci. Penclub. [dostęp 2019-09-18].
  8. Elzbieta Przybył-Sadowska. „Tylko nieobecni są najbliżej”. Wspomnienie o profesor Annie Świderkównie. „Znak”. nr 641, październik 2008. 

BibliografiaEdytuj