Michał Józef Eysymontt

Michał Józef Eysymontt herbu Korab (ok. 1712 – p. 4 VIII 1768), chorąży grodzieński, syn Jana Kazimierzowicza, mierniczego litewskiego i Anny z Siezieniewskich.

Michał Józef Eysymontt
Herb
Korab Eysymonttów
Rodzina Eysymontowie
Data urodzenia ok. 1712
Data śmierci 1768
Ojciec Jan Eysymontt, mierniczy litewski
Matka Anna Siezieniewska
Żona

Joanna Kochtycka

Dzieci

Ferdynand Eysymontt, wojski grodzieński

Sprawowane urzędyEdytuj

Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Obojga NarodówEdytuj

Deputat na Trybunał Główny Wielkiego Księstwa LitewskiegoEdytuj

  • 1739 - z Powiatu Grodzieńskiego

ŻyciorysEdytuj

Wywodził się ze znanej rodziny szlacheckiej o tradycjach wojskowych. Jako mierniczyc litewski wraz z ojcem podpisuje elekcję Stanisława Leszczyńskiego w roku 1733[2]. Już w 1739 r. został Deputatem do Trybunału Głównego Wielkiego Księstwa Litewskiego z powiatu grodzieńskiego. Rotmistrz grodzieński (z parafii ejsmontowskiej - co najmniej od 1739), następnie podstoli grodzieński (1746), by w 1764 osiągnąć chorąstwo grodzieńskie (obrany już 7 IV 1764, formalnie od 28 II 1765). W roku 1754 został obrany przez szlachtę grodzieńską posłem na sejm, który się odbył w Warszawie 30 IX - 31 X tego roku.

Początkowo był szefem stronnictwa radziwiłłowskiego w powiecie grodzieńskim. Cieszył się niezwykłą popularnością w całym powiecie, kierując w praktyce pracami sejmiku na przestrzeni niemal trzech dekad. Staraniem Konstantego Eysymontta, przeora włodawskiego i doradcy Fryderyka Czartoryskiego, kanclerza litewskiego, a także Jerzego Flemminga, zaczął od (co najmniej) 1758 roku wspierać stronnictwo Czartoryskich, tzw. Familię. [3]

Ta zmiana tradycyjnej polityki Eysymontów (co najmniej od lat 40. XVI wieku byli związani z Radziwiłłami nieświeskimi), a także ich licznych krewnych i sojuszników pośród drobnej szlachty grodzieńskiej miała znaczenie fundamentalne i skutkowała faktycznym i stałym przejściem do obozu reform większości społeczności tego powiatu. Późniejsza aktywność Eysymontów i ich pobratymców po stronie Antoniego Tyzenhauza, a zwłaszcza ich jednoznaczne wsparcie reform Sejmu Czteroletniego, były w istocie konsekwencją tego zasadniczego przeorientowania politycznego jakiego dokonał Michał właśnie wtedy w latach 50. XVIII stulecia.
W 1764 r. podpisuje jako chorąży grodzieński elekcję króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, a w roku następnym zwołuje Popis szlachty powiatu grodzieńskiego, na którym m.in. licznie stanął ród Eysymonttów w liczbie 94 osób zdolnych do walki.
Ufundował nowy kościół w Wielkich Eysymontach, który stanął w 1748 r. Ustanowił tam proboszczem ks. Andrzeja Eysymontta, dziekana grodzieńskiego. Tam też został pochowany w kościelnej krypcie.[4]

Odzyskanie MilkowszczyznyEdytuj

Był właścicielem dóbr Hanusowszczyzna, Gudziewicze, Milkowszczyzna, Burniewo w powiecie grodzieńskim. Milkowszczyznę rewindykował w 1761 r. od Chreptowiczów o czym tak pisze Marcin Matuszewicz, kasztelan brzeski:


Na tenże sejm stanął posłem z Grodna Chreptowicz pisarz ziemski grodzieński, który przedtem był w faworach wielkich Fleminga podskarbiego w. litew. Miał go Fleming za człeka bardzo rezolutnego, a w nim ta tylko była rezolucya, że dufając w potencyą Fleminga, gotów był słowem niedyskretnem jak błotem plusnąć. Ożenił go Fleming z Chreptowiczówną starościanką werbelską, stotysięczną panną, chociaż niepiękną, ale wieIkiego rozumu; poszła z przymuszenia za niego, ale potem z nim mieszkać nie chciała. Uczynił go Fleming wiceekonomem ekonomii królewskiej, na której jak był sordide skąpy, tak kilkakroć sto tysięcy zebrał kapitału; potem przez samę chciwość zachciało mu się samemu za kontraktem od kamery królewskiej trzymać ekonomią grodzieńską a przynajmniej jakie klucze ekonomiczne, co postrzegłszy Fleming, dysgracyował go i wiceekonomstwo mu odebrał, a do tego naprawił na niego Eysmonta wojskiego grodzieńskiego, człeka popularnego, który odezwał się z pretensyą swoją do dóbr Chreptowicza pisarza ziemskiego grodzieńskiego Milkowszczyzny, tamował mu do funkcyi poselskiej, aż mu się musiał Chreptowicz opisać na kompromis, a w tem bardzo był nieostrożny, że na niepewnych przyjaciół swoich zgodził się na superarbitra i na arbitrów, co mu bardzo źle potem wyszło.[5]

RodzinaEdytuj

Ożeniony był z Joanną Kochtycką (wywodzącą się zapewne z rodu Matysa Kochtyckiego, diaka grodzieńskiego z 1539 roku). Zostawił syna Ferdynanda, wojskiego grodzieńskiego. Matka - Anna z Siezieniewskich Eysymonttowa (1694-1770), mierniczyna litewska, przeżyła syna, zmarła w Gudziewiczach 2 stycznia 1770 roku[6].

Genealogia[7]Edytuj

Marcin
(zm. 1696)
 
Kazimierz
(zm. 1705)
 
Jan
(zm. ok. 1733)
mierniczy litewski
x. Anna Siezieniewska
(1694-1770)
 
Michał Józef
(ok.1712-1768)
chorąży grodzieński
x. Joanna Kochtycka
 
Ferdynand
(ok. 1760-1811)
wojski grodzieński
x1. Bogumiła Wilgenstein
x2. Józefa Zawistowska
(zm. 1849)
sędzianka grodzieńska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jerzy
(zm. p. 1696)
x. N. Olizarowicz
 
Felicjan
horodniczy grodzieński
x. Marianna Roszczewska
 
Jan Filip
x. Helena Stocka
(zm. 1787)
 
Jan Stefan
(ur. 1762)
sędzia graniczny
powiatu wołkowyskiego
x. Zuzanna Cholewińska
(ur. 1770)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jerzy Władysław
oboźny grodzieński
x. Anna Iwaszkiewicz
podstolanka trocka
 
 
 
 
 
 
Maciej
komornik ziemski
powiatu pińskiego
x. Teresa Eysymontt
 
 

PrzypisyEdytuj

  1. Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego, T. II, Województwo Trockie XIV-XVIII wiek, pod red. A. Rachuby, s. 244, 313, 344, 352, 581
  2. J, Dunin Borkowski, M. Dunin Wąsowicz, Elektorowie królów Władysława IV, Michała Korybuta, Stanisława Leszczyńskiego i spis stronników Augusta III, Lwów 1910, s. 50
  3. Андрэй Мацук, Эліта Гарадзенскага павету ў перыяд праўлення Аўгуста ІІІ. 1733-1763 гг. [w:] Гарадзенскі палімпсест. ХІІ – ХХ стст. Матэрыялы міжнароднай навуковай канферэнцыі, Горадня, 7 лістапада 2008 г., s. 58
  4. O czym wspomina w testamencie z 1812 roku jego syn Ferdynand
  5. M. Matuszewicz, Pamiętniki, Tom III, W. 1876, s. 124
  6. Akt nr 14/1770 z kościoła parafialnego w Wielkich Eysymontach
  7. CGIA F. 1343, op. 21, nr 405

BibliografiaEdytuj

  • Акты, издаваемые Виленскою археографическою комиссиею, Wilno 1867 - 1915
  • Анiщчанка Я.К. Ураднікі беларускіх земляў ВКЛ пры Станіславе Панятоўскім. Минск 2008
  • Tadeusz Ejsmont, Ejsmontowie, Modlica: Rentier, 2009, ISBN 83-922036-1-5, OCLC 751189393.
  • J. Makarczyk - Dzieje OO. Franciszkanów w Świsłoczy - Zaniewicze oraz spis wiernych parafii Wielkie Ejsmonty, Grodno 2009
  • M. Matuszewicz, Pamiętniki, W. 1876
  • Volumina Legum, Petersburg 1860


Poprzednik
Józef Wal
  Chorążowie grodzieńscy
1764-1768
  Następca
Jan Wołkowicki