Mniszka muszkatowa

Mniszka muszkatowa[4] (Lonchura punctulata) – gatunek małego ptaka z rodziny astryldowatych (Estrildidae). Występuje w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej oraz w południowych Chinach i na Tajwanie. Introdukowany w wielu rejonach świata (głównie podgatunek topela), m.in. na Seszelach, Maskarenach, w Japonii, we wschodniej Australii, na Hawajach czy na Karaibach; podgatunek nominatywny introdukowany na południu Stanów Zjednoczonych (Kalifornia, Floryda)[2]. Obecnie wyróżnia się 11 podgatunków. Została przywieziona do Europy jako ptak hodowlany w XVII w. przez marynarzy, którzy spotykali je w azjatyckich portach[5].

Mniszka muszkatowa
Lonchura punctulata[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina astryldowate
Podrodzina mniszki
Rodzaj Lonchura
Gatunek mniszka muszkatowa
Synonimy
  • Loxia punctulata Linnaeus, 1758[2]
Podgatunki
  • L. p. punctulata (Linnaeus, 1758)
  • L. p. subundulata (Godwin-Austen, 1874)
  • L. p. yunnanensis Parkes, 1958
  • L. p. topela (Swinhoe, 1863)
  • L. p. cabanisi (Sharpe, 1890)
  • L. p. fretensis (Kloss, 1931)
  • L. p. nisoria (Temminck, 1830)
  • L. p. sumbae Mayr, 1944
  • L. p. blasii (Stresemann, 1912)
  • L. p. baweana Hoogerwerf, 1963
  • L. p. particeps (Riley, 1920)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

SystematykaEdytuj

Obecnie wyróżnia się 11 podgatunków L. punctulata[2][6]:

  • mniszka muszkatowa (L. punctulata punctulata) – północny Pakistan, Indie (z wyjątkiem północno-wschodniej części), Nepal i Sri Lanka.
  • L. punctulata subundulataBhutan, północno-wschodnie Indie, Bangladesz i zachodnia Mjanma.
  • L. punctulata yunnanensis – południowo-wschodni Tybet, południowo-zachodnie Chiny i północna Mjanma.
  • L. punctulata topela – południowa Mjanma, Tajlandia, południowo-wschodnie Chiny, Tajwan, Hajnan i Indochiny.
  • L. punctulata cabanisi – północne i zachodnie Filipiny, północne Borneo.
  • L. punctulata fretensis – południowy Półwysep Malajski, Sumatra i Nias.
  • mniszka łuskowana (L. punctulata nisoria) – Jawa, Bali, zachodnie Małe Wyspy Sundajskie i południowe Borneo.
  • L. punctulata sumbaeSumba (zachodnie Małe Wyspy Sundajskie).
  • L. punctulata blasii – środkowe i wschodnie Małe Wyspy Sundajskie.
  • L. punctulata baweanaBawean (na północ od Jawy).
  • L. punctulata particepsCelebes.

Proponowane podgatunki fortior (Lombok) i holmesi (południowe Borneo) obecnie uznawane są za synonimy podgatunku nisoria[6].

MorfologiaEdytuj

 
Młoda mniszka
Cechy gatunku
Wierzch ciała i skrzydła są jasnobrązowe, sterówki żółtobrązowe. Pióra, które są najbliżej skrzydeł mają czarne brzegi, przez co wyglądają jak łuski. Poszczególne gatunki nieco różnią się odcieniami poszczególnych części ciała. Młode osobniki mają beżowy brzuch.
Podstawowe wymiary
  • długość ciała: 10–12,5 cm[2]
  • rozpiętość skrzydła: 5,2–5,8 cm[5]
  • długość ogona: 4,3–4,5 cm[5]
  • masa ciała: 12–16 g[2]

Ekologia i zachowanieEdytuj

 
Jajo
Biotop
W Australii sawanny, a w Indiach, Indochinach, na południowym terytorium Chin, na Półwyspie Malajskim i w Indonezji także blisko zaludnionych terenów. Najczęściej występuje na nizinach i w górach do wysokości 2000 m n.p.m.
Lęgi
Samica sama buduje gniazdo, ale zwykle materiały dostarcza jej samiec, po czym składa 4–7 białych jaj, które wysiaduje przez 12–13 dni na zmianę z samcem. Pisklęta opuszczają gniazdo po 3 tygodniach od chwili, gdy się wykluły. Po lęgach te ptaki migrują w licznych stadach w poszukiwaniu pokarmu.

StatusEdytuj

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje mniszkę muszkatową za gatunek najmniejszej troski (LC, least concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Całkowita liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak opisywany jest jako bardzo liczny, pospolity lub lokalnie pospolity. Trend liczebności populacji uznaje się za stabilny[3].

PrzypisyEdytuj

  1. Lonchura punctulata, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c d e Payne, R.: Scaly-breasted Munia (Lonchura punctulata). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 2019-12-13].
  3. a b Lonchura punctulata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  4. Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Lonchurinae Steiner, 1960 (1847) - mniszki (wersja: 2020-03-14). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-12-01].
  5. a b c Mniszka muszkatowa. W: aviornis.com.pl [on-line]. 2008. [dostęp 2019-12-13].
  6. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Waxbills, parrotfinches, munias, whydahs, Olive Warbler, accentors, pipits (ang.). IOC World Bird List (v10.2). [dostęp 2020-12-01].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj