Most w Opaleniu – nieistniejący w pierwotnym miejscu most drogowo-kolejowy (o 10 przęsłach), w Opaleniu, na dolnej Wiśle. Został zbudowany przez Niemców w latach 19051909, w ciągu trasy strategicznej linii kolejowej (linia kolejowa Myślice – Szlachta), którą Niemcy zamierzali rozbudować do rozmiarów magistrali. Linia ta miała wspierać logistycznie istniejące już połączenie (BerlinPiłaChojniceTczewKrólewiec) i służyć przede wszystkim do szybkiego przerzutu wojsk i materiału wojennego na wschód.

Most w Opaleniu
(nieistniejący)
{{{alt zdjęcia}}}
Pozostałości mostu w Opaleniu
Długość całkowita

1 058 m

Państwo

 Polska

Miejscowość

Opalenie

Miejscowość

Nowy Dwór k. Kwidzyna

Podstawowe dane
Przeszkoda

rzeka Wisła

Długość

1 058 m

Liczba przęseł

10

Data budowy

1905-1909

Data zburzenia

1928-1929

Data odbudowy

II wojna światowa (prowizoryczny most drewniany)

Położenie na mapie gminy wiejskiej Kwidzyn
Mapa konturowa gminy wiejskiej Kwidzyn, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Most w Opaleniu(''nieistniejący'')”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Most w Opaleniu(''nieistniejący'')”
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa konturowa województwa pomorskiego, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „Most w Opaleniu(''nieistniejący'')”
Położenie na mapie powiatu kwidzyńskiego
Mapa konturowa powiatu kwidzyńskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Most w Opaleniu(''nieistniejący'')”
Ziemia53°43′27,9″N 18°50′20,3″E/53,724417 18,838972
Dzisiejsze wykorzystanie mostu w Toruniu
Obecne wykorzystanie mostu w Koninie

Historia

edytuj

Decyzja o budowie w rejonie Kwidzyna mostu kolejowo-drogowego zapadła wiosną 1904 roku. Był on szóstą przeprawą przez Wisłę w granicach Prus (dla porównania w zaborze rosyjskim, od Sandomierza po granicę pruską, było tylko pięć stałych mostów). Zlecenie na budowę otrzymała firma Hartkorta z Duisburga, która dodatkowo korzystała z usług firm Gutehoffnungshütte z Zagłębia Ruhry oraz Vereinigte Königs- und Laurahütte. Zaplecze budowy wraz z mała elektrownią ulokowano na prawym brzegu rzeki. Prace budowlane rozpoczęto po powodzi wiosennej 1907 roku. Przy budowie mostu zatrudniano od 300 do 700 pracowników, wśród których wybuchła epidemia tyfusu[1].

Most składał się z dziesięciu stalowych przęseł, opierających się na kamiennych filarach: pięciu o rozpiętości 130 i pięciu o rozpiętości 78 metrów. Większe ważyły ponad półtora tysiąca, zaś mniejsze 770 ton. Na moście ułożono dwa tory kolejowe oraz jezdnię i chodnik. Przeprawa była ufortyfikowana, po obu jej stronach powstały potężne bramy wzorowane na kwidzyńskiej katedrze. Koszt prac wyniósł 9 milionów marek[1].

Linię kolejową otwarto 1 września 1909 z udziałem ministra robót publicznych. Równocześnie zawieszono funkcjonowanie istniejącego tu od ponad 100 lat promu na Wiśle, który przeniesiono do Chełmna[1]. Do I wojny światowej most służył głównie ruchowi lokalnemu.

Po wybuchu wojny linia zyskała znaczenie strategiczne i rozpoczęła się jej rozbudowa. Prace przerwano w 1918[2]. Upadek cesarskich Niemiec zniweczył plany pruskiej ekspansji. W 1920 most przecięły granice państwowe. Początkowo podzieliła most na pół, środkiem koryta Wisły. Jednak ostatecznie, 12 sierpnia 1920, Rada Ambasadorów (podejmując decyzję w sprawie przynależności państwowej Powiśla) przekazała most wraz z fundamentami filarów i przyczółków (włącznie z tymi, które znajdują się na prawym brzegu Wisły) w całości Polsce. Umowa o ruchu tranzytowym, zawarta między Polską a Niemcami w kwietniu 1921, nie przewidywała prowadzenia tu kolejowego ruchu tranzytowego. Dlatego most służył tylko lokalnym pieszym, wozom konnym i rzadkim samochodom[2]. Olbrzymi most w Opaleniu (ponad kilometr długości) znalazł się na terenie Polski (w województwie pomorskim), jednak okazał się niepotrzebny, gdyż prowadził w teren odcięty po 800 metrach (po wschodniej stronie Wisły) granicą od reszty Polski.

Z powodu dużych potrzeb inwestycyjnych II Rzeczypospolitej postanowiono go wykorzystać. W Toruniu (który został stolicą ówczesnego województwa pomorskiego) od dawna domagano się drugiej, nowoczesnej przeprawy przez Wisłę. W 1927 zapadła decyzja o przenosinach. Został w latach 1928-1929 zdemontowany i ze względu na wielki kryzys, na nowo wykorzystany dopiero w 1934[2], w dwóch miejscach:

Przeniesiono oczywiście tylko konstrukcje żelazne, a filary w obu nowych lokalizacjach wybudowano ponownie.

Podczas II wojny światowej most został przez Niemców prowizorycznie odbudowany (drewniana konstrukcja). Z 15 na 16 lutego 1946 w efekcie nadmiernego spływu kry Wisłą most w Opaleniu uległ zerwaniu i spłynął[3][4]. Po wojnie przewozy pasażerskie odbywały się jeszcze do połowy lat 50. na trasie (Smętowo Graniczne – Opalenie). Doktryna militarna ZSRR przewidywała, w przypadku konfliktu z NATO, w miejscu starego mostu przerzucenie mostu składanego.

W latach 2010–2013 powstało nowe drogowe połączenie mostowe w okolicach Opalenia (przeprawa drogowa w ciągu drogi krajowej DK90).

Wymiary mostu

edytuj
  • długość 1058 m
  • wysokość mostu nad taflą rzeki 25,6 m

Linki zewnętrzne

edytuj

Przypisy

edytuj