Nowe Budkowice

wieś w województwie opolskim

Nowe Budkowice (dodatkowa nazwa w j. niem. Neu Budkowitz) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Murów.

Artykuł 50°51′35″N 18°4′39″E
- błąd 39 m
WD 50°51'28"N, 18°4'30"E
- błąd 39 m
Odległość 294 m
Nowe Budkowice
wieś
Ilustracja
Pocztówka z 1936 r.
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat opolski
Gmina Murów
Sołectwo Nowe Budkowice
Wysokość 110 m n.p.m.
Liczba ludności (2012) 363[1]
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 46-030
Tablice rejestracyjne OPO
SIMC 0499293
Położenie na mapie gminy Murów
Mapa konturowa gminy Murów, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Nowe Budkowice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Nowe Budkowice”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Nowe Budkowice”
Położenie na mapie powiatu opolskiego
Mapa konturowa powiatu opolskiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Nowe Budkowice”
Ziemia50°51′35″N 18°04′39″E/50,859722 18,077500

NazwaEdytuj

Nazwa miejscowości wywodzi się od polskiego zdrobnienia nazwy "buda" - budka" oznaczającej mały drewniany budynek i związana jest ze staropolskim prawem stróży, które zobowiązywało chłopów do utrzymywania strażnic oraz ich pilnowania[2]. Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą nazwę miejscowości wymienia Budkowice podając jej znaczenie "Baudendorf, Huttendorf" czyli w języku polskim "Wieś strzegących, pilnujących"[2]. Nazwa wsi została później fonetycznie zgermanizowana na Budkowitz[2] i utraciła swoje pierwotne znaczenie.

19 maja 1936 r. w miejsce nazwy Neu Budkowitz wprowadzono nazwę Neu Baudendorf[3][4]. 9 września 1947 r. nadano miejscowości polską nazwę Nowe Budkowice[5].

HistoriaEdytuj

Miejscowość powstała w 1764 r. w wyniku podziału folwarku pomiędzy 14 rodzin. W 1840 r. w Nowych Budkowicach znajdowała się m.in. smolarnia, natomiast w 1870 r. – karczma i kuźnia[6].

Do głosowania podczas plebiscytu uprawnionych było w Nowych Budkowicach 387 osób, z czego 303, ok. 78,3%, stanowili mieszkańcy (w tym 300, ok. 77,5% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 382 głosy (ok. 98,7% uprawnionych), w tym 381 (ok. 99,7%) ważnych; za Niemcami głosowało 218 osób (ok. 57,1%), a za Polską 163 osoby (ok. 42,7%)[7].

ZabytkiEdytuj

DemografiaEdytuj

Na przełomie 1770 i 1771 r. w Nowych Budkowicach było 5 rzemieślników; reszta mieszkańców utrzymywała się z pracy w Kuźnicach Kluczborskich. W 1777 r. w miejscowości mieszkało 14 kolonistów i 7 chałupników leśnych, natomiast w 1870 r. – 14 kolonistów i 19 chałupników (wraz z przysiółkiem Morcinkiem, w którym znajdowało się 7 chałup leśnych)[6].

Rok 1777 1783 1819 1840 1855 1861 1890 1900 1910 1925 1933 1939 1946 1960 1965 2007 2009 2012
Liczba mieszkańców 96 81 184 360[a] 400 397 493[b] 528[c] 544[d] 466 454 438 377 438[e] 502[f] 387 399 363

(Źródła:[6][3][1][9].)

W 1902 r. prenumerowano w Nowych Budkowicach 8 egzemplarzy „Dziennika Śląskiego”, po 2 egzemplarze „Gazety Grudziądzkiej” i „Posłańca Niedzielnego” oraz 1 egzemplarz „Górnoślązaka”[6].

UwagiEdytuj

  1. W tym 8 osób (ok. 2,2%) to ewangelicy.
  2. W tym 456 osób (ok. 92,5%) posługiwało się językiem polskim.
  3. W tym 526 osób (ok. 99,6%) posługiwało się językiem polskim.
  4. W tym 364 osoby (ok. 66,9%) posługiwały się językiem polskim, 51 (ok. 9,4%) – językiem niemieckim, a 51 (ok. 9,4%) – oboma językami. Liczba budynków mieszkalnych: 85.
  5. W tym 269 osób (ok. 61,4%) to kobiety; w wieku produkcyjnym 57,8%; z rolnictwa utrzymywało 28,5% ludności. Liczba zamieszkanych budynków: 90.
  6. W tym 285 osób (ok. 56,8%) to kobiety.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Przemysław Wienke: Biuletyn Informacji Publicznej - Urząd Gminy w Murowie. Sołectwo Nowe Budkowice (pol.). Urząd Gminy w Murowie, 2012-03-13. [dostęp 2012-05-28].
  2. a b c Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch’s Buchhandlung, 1888, s. 78, OCLC 456751858 (niem.).
  3. a b Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Oppeln (niem.). 2006. [dostęp 2012-05-24].
  4. M. Choroś, Ł. Jarczak, S. Sochacka: Słownik nazw miejscowych Górnego Śląska. Opole, Kluczbork: 1997, s. 71.
  5. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 września 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1947 r. nr 124, poz. 778).
  6. a b c d Poznajemy wsie. Wsie powiatu opolskiego. W: Józef Madeja: Powiat opolski. Szkice monograficzne. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1969, s. 327. (pol.)
  7. Herbert Kunze: Landsmannschaft der Oberschlesier in B-W (niem.). [dostęp 2012-05-24].
  8. Tadeusz Chrzanowski, Marian Kornecki: Katalog zabytków sztuki w Polsce. T. VII: Województwo opolskie. Cz. zeszyt 11: Miasto Opole i powiat opolski. Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk – Pracownia Inwentaryzacji Zabytków, 1968, s. 119–120. (pol.)
  9. BDL :: Miejscowości - wszystkie cechy (pol.). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2012-05-28].

BibliografiaEdytuj

  • Chrzanowski Tadeusz, Kornecki Marian, Katalog zabytków sztuki w Polsce, tom VII: Województwo opolskie, zeszyt 11: Miasto Opole i powiat opolski; Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk – Pracownia Inwentaryzacji Zabytków, Warszawa 1968
  • Madeja Józef, Powiat opolski. Szkice monograficzne; Instytut Śląski w Opolu, Opole 1969