Płyta tektoniczna

Płyta tektoniczna (płyta/kra litosfery/litosferyczna) – największa jednostka podziału litosfery zgodnie z teorią tektoniki płyt. Płyty litosfery graniczą ze sobą wzdłuż stref o wzmożonej aktywności sejsmicznej i wulkanicznej, jednakże same zachowują stosunkowo dużą spójność i sztywność. Mogą przemieszczać się poziomo po strefach obniżonej lepkości (czyli astenosferze) występujących w górnej części płaszcza Ziemi. Wyróżnia się płyty kontynentalne i oceaniczne.

Mapa 15 głównych płyt tektonicznych
Przestrzenny układ trzęsień ziemi odpowiada granicom płyt tektonicznych
Mapa płyt tektonicznych według NASA

Pierwszym geologiem, który stwierdził istnienie płyt litosfery, był Samuel Warren Carey (1958 r.)

Wyróżnia się kilka rodzajów granic płyt tektonicznych: strefy kolizji, subdukcji i obdukcji (granice konwergentne – dochodzi do zgniatania lub niszczenia litosfery), rozrastania (granice dywergentne – dochodzi do tworzenia nowych partii litosfery) i przemieszczania względnego (granice konserwatywne – przemieszczanie płyt litosfery wzdłuż uskoku).

Płyty tektoniczne (płyty litosfery)Edytuj

Pierwszego rzęduEdytuj

Budują podłoże siedmiu kontynentów i Pacyfiku:

Drugiego rzęduEdytuj

Mniejsze płyty, ukazane na mapie, z wyjątkiem arabskiej i indyjskiej nie zawierają mas lądowych:

Trzeciego rzęduEdytuj

Całkiem małe płyty, które zwykle są rozpatrywane jako fragmenty większych. Nie są zaznaczone na mapie 15 płyt. Nie przez wszystkich autorów są akceptowane:

PrehistoryczneEdytuj

Niektóre płyty, które zostały scalone z innymi bądź zsubdukowane:

Zobacz teżEdytuj