Ałmaz-Antiej

(Przekierowano z PWO Almaz-Antej)

Koncern WKO „Ałmaz-Antiej” AO (ros. АО «Концерн ВКО „Алма́з-Анте́й”) – rosyjski koncern zbrojeniowy specjalizujący się w broni rakietowej z siedzibą w Moskwie. Zawarty w nazwie skrót AO pochodzi od rosyjskich słów акционерное общество i oznacza spółkę akcyjną. 100% akcji należy do organów rządowych Federacji Rosyjskiej[1]. W skład koncernu wchodzi ponad 60 podmiotów z 17 regionów Rosji[2], z czego część stanowią instytuty badawcze.

Koncern WKO „Ałmaz-Antiej” AO
АО «Концерн ВКО „Алма́з-Анте́й”
Państwo

 Rosja

Siedziba

Moskwa

Adres

ul. Werejskaja 41, 121471

Data założenia

23 stycznia 2002

Forma prawna

Spółka akcyjna

Prezes

Jan Walentinowicz Nowikow

Udziałowcy

Rząd Federacji Rosyjskiej

Zatrudnienie

130000

Dane finansowe (2020)
Wynik netto

12,7 mld rubli

brak współrzędnych
Strona internetowa

Historia edytuj

 
Budynki oddziału Ałmaz-Antiej w Petersburgu, 2018 rok.

Powstanie i rozwój edytuj

Koncern został założony 23 stycznia 2002 roku na podstawie dekretu Prezydenta Federacji Rosyjskiej[3]. Decyzja wynikała ze strategii ujętej w programie „Reforma i rozwój kompleksu wojskowo-przemysłowego na lata 2002-2006” opracowanej przez rząd FR[4].

W 2007 roku Ałmaz-Antiej zakończył konsolidację[2]. We wrześniu 2007 roku podpisał porozumienie o współpracy z Atomstroyexport, dotyczące budowy elektrowni za granicami Rosji[5].

W 2014 roku koncern podpisał 121 kontraktów na zamówienia rządu rosyjskiego[1]. W tym roku zatrudniał ponad 104 tysiące pracowników, z czego ponad 40% posiadało wyższe wykształcenie, a około 1000 tytuły naukowe[1].

W 2014 roku Komisja Europejska objęła Ałmaz-Antiej sankcjami, związanymi z aneksją Krymu[6]. Sankcje nałożyły również Ukraina[7] i Stany Zjednoczone[8]. Unia Europejska zamroziła aktywa koncernu[9].

W 2016 roku koncern dostarczył rosyjskiemu wojsku system rakietowy ziemia-powietrze S-400 Triumf, system kierowania rakiet ziemia-powietrze Buk-M3 oraz stacje radarowe[1].

W 2017 roku liczba pracowników wzrosła do 125 tysięcy[1]. W latach 2017-2018 koncern intensywnie zajmował się sprzedażą systemu obrony powietrznej S-400 Triumf, co najprawdopodobniej miało wpływ na znaczne zwiększenie jego budżetu[10]. W 2018 roku znalazł się na 8. miejscu w zestawieniu światowych podmiotów o najwyższych przychodach z tytułu sprzedaży broni[11].

13 września 2018 roku Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej odrzucił skargę Ałmaz-Antiej i uznał nałożone uprzednio sankcje za zgodne z prawem[12].

18 marca 2021 roku koncern otworzył w Petersburgu ośrodek naukowo-badawczy WKO "Medprom", który zajmuje się opracowywaniem sprzętu medycznego[3]. W ofercie Ałmaz-Antiej pojawiły się samochody elektryczne dwojakiego rodzaju: z układem napędowym wyłącznie elektrycznym lub hybrydowym[13][14].

Niewyjaśnione śmierci kierownictwa edytuj

W latach 2003 – 2009 miała miejsce seria samobójstw i zabójstw, szeroko komentowana w mediach, której ofiarami padli dyrektorzy i kierownictwo przedsiębiorstwa lub spółek zależnych. Zdaniem badających sprawę dziennikarzy gazety „Izwiestija” przyczynami śmierci nie były działalność koncernu ani informacje niejawne, związane z produkcją broni, ale malwersacje finansowe, dotyczące sprzedaży nieruchomości należących do podległych przedsiębiorstw podczas postępowania upadłościowego[15][16].

12 stycznia 2003 roku znaleziono powieszone zwłoki Aleksandra Porieckija (ros. Александр Порецкий), zastępcy dyrektora generalnego fabryki w Petersburgu, należącej do Ałmaz-Antiej. Za przyczynę śmierci uznano samobójstwo. Zdaniem dziennikarzy „Izwiestija” Porieckij miał sparaliżowaną prawą rękę, co uniemożliwiłoby mu zawiązanie sznura[17].

6 czerwca 2003 roku Igor Klimow (ros. Игорь Климов), pełniący obowiązki dyrektora generalnego Ałmaz-Antiej, został zastrzelony przed swoim domem w Moskwie[18]. 14 godzin później ofiarą zabójstwa padł Siergiej Szczetko (ros. Сергей Щетко), dyrektor handlowy spółki wchodzącej w skład koncernu[15].

9 października 2003 roku została zamordowana Jelena Nieszczeriet (ros. Еленa Нещерет), prezeska spółki podległej Ałmaz-Antiej[19]. Zginęła od ran kłutych w swoim domu i najprawdopodobniej została zaatakowana, gdy wychodziła do pracy[20].

30 lipca 2009 roku w Moskwie został zamordowany Andriej Barabienkow (ros. Андрей Барабенков) menedżer Ałmaz-Antiej odpowiedzialny za marketing i współpracę z zagranicznymi klientami[21][22]. Mężczyzna zmarł od rany postrzałowej głowy[23]. Koncern wydał oświadczenie i poinformował, że śmierć Barabienkowa nie ma związku z jego pracą, zaś sam zabity nie koordynował niejawnych projektów, a tym samym nie istniał powód, aby dokonywać zamachu na jego życie[16].

Działalność edytuj

 
Mobilny Radar 1L122-2E opracowany przez Ałmaz-Antiej.
 
System przeciwlotniczy Buk-M3 „Wiking” 9A317M.

Produkcja edytuj

Ałmaz-Antiej produkuje dla wojska systemy rakietowe, radarowe, przeciwlotnicze i przeciwrakietowe, między innymi[1][24][25]:

  • systemy i pociski rakietowe ziemia-powietrze: S-400 „Triumf”, S-300 „Faworit”, Buk-M3, Tor-M1, Tor-M2E;
  • wyposażenie morskich stacji radarowych: S-300F „Fort”, Rif-M, „Gibka”;
  • wyposażenie stacji radarowych wykrywających cele powietrzne: Gamma-DE, Niebo-SWU;
  • urządzenia do rozpoznania naziemnego: Fara-PW;
  • systemy sterowania: Bajkał-1ME, „Fundament”.

Część produkcji tworzona jest na zapotrzebowanie cywilne i obejmuje: sprzęt telekomunikacyjny, aparaturę do kontroli ruchu lotniczego, sprzęt dźwigowy i transportowy oraz oprzyrządowanie dla branży paliwowej i energetycznej oraz sprzęt medyczny[1][25].

5 grudnia 2016 roku prezydent FR podpisał dekret, na podstawie którego do 2025 roku nie mniej niż 30% produkcji koncernu ma być przeznaczona na potrzeby cywilne, zaś do 2050 roku ma wzrosnąć i wynosić nie mniej niż 50% całkowitej produkcji[26].

Działalność naukowa edytuj

Ałmaz-Antiej zatrudnia 16,5 tysiąca pracowników w oddziałach badawczych i naukowych, współpracuje z 52 uczelniami wyższymi[27]. Wydaje kwartalnik naukowy „Wiestnik”[28].

W koncernie funkcjonuje rada naukowo-techniczna, która opracowuje raporty na zlecenie rządu FR.  Przedmiotami prowadzonych badań są głównie kwestie techniki zbrojeniowej, radary, optymalizacja i testy aparatury wojskowej[27].

Przychody i budżet edytuj

Przychody z tytułu sprzedaży broni w milionach dolarów (w zestawieniu stu największych podmiotów związanych z inwestycjami obronnymi i wojskowymi pod względem całkowitej sprzedaży)[11][29]:

  • 2004 rok: 929 mln dolarów
  • 2005 rok: 1568
  • 2006 rok: 2020
  • 2007 rok: 2782
  • 2008 rok: 4335
  • 2009 rok: 3263
  • 2010 rok: 3941
  • 2011 rok: 3552
  • 2012 rok: 5754
  • 2013 rok: 8326
  • 2014 rok: 9210
  • 2015 rok: 6966
  • 2016 rok: 6582
  • 2017 rok: 7412 (11 miejsce na świecie)
  • 2018 rok: 9125 (8 miejsce na świecie)
  • 2019 rok: 9660 (15 miejsce na świecie)
  • 2020 rok: 9191 (17 miejsce na świecie)
  • 2021 rok: 6066 (20 miejsce na świecie)

W 2019 roku obroty wynosiły 624,5 mld rubli[30].

W 2020 roku zysk netto koncernu wynosił 12,7 mld rubli i wzrósł o 144,4% w stosunku do poprzedniego roku[31].

Władze edytuj

Od marca 2014 roku dyrektorem generalnym jest Jan Walentinowicz Nowikow[2].

Od 2016 roku Radą Dyrektorów kieruje Michaił Jefimowicz Fradkow[32].

Stanowisko kierownika naukowego pełnił Paweł Iwanowicz Kamniew[32][33].

Struktura edytuj

Do koncernu należy blisko 60 podmiotów, między innymi:

Jednostką naukową koncernu jest Morski Instytut Naukowy Radioelektroniki „Altair” z siedzibą w Moskwie.

Kontrowersje dotyczące Malaysia Airlines 17 edytuj

17 lipca 2014 roku w obwodzie donieckim na Ukrainie samolot pasażerski Malaysia Airlines Boeing 777 (nr lotu MH17) został zestrzelony przez pocisk rakietowy ziemia–powietrze, w wyniku czego zginęło 283 pasażerów i 15 członków załogi. Brytyjski wywiad ustalił, że pocisk Buk M1 należał do sił zbrojnych FR[37]. Holenderski urząd do spraw bezpieczeństwa (OVV) w opublikowanym raporcie potwierdził wersję brytyjskiego wywiadu[38].

Ałmaz-Antiej, jako wiodący producent uzbrojenia rakietowego (w tym systemów Buk), został oskarżony o wyprodukowanie pocisku i tym samym związek z zestrzeleniem cywilnego samolotu. Koncern poinformował, że poddał badaniom uszkodzenia maszyny i zidentyfikował pocisk jako 9M38M1 systemu Buk M1, zarazem kategorycznie wykluczył udział strony rosyjskiej w sprawie[39][40]. Władze rosyjskie sugerowały, że pocisk mogła przypadkowo wystrzelić ukraińska obrona przeciwlotnicza[41], czemu sprzeciwiała się strona ukraińska oraz kraje UE.

Jan Nowikow, dyrektor generalny Ałmaz-Antiej, poinformował media, że pociski Buk M1 nie są produkowane w Rosji od 16 lat, ale znajdują się w wyposażeniu armii Ukrainy w liczbie 991 sztuk[41]. Śledczy Bellingcata stali na stanowisku, że pocisk został wystrzelony z 53. Rakietowej Brygady Przeciwlotniczej w Kursku należącej do sił zbrojnych FR[42][43], to zdanie podzielało większość zaangażowanych w badanie tragedii państw europejskich, zaś strona rosyjska twierdziła, że pocisk należał 223. pułku rakietowego ukraińskich sił zbrojnych[44].

Przypisy edytuj

  1. a b c d e f g Оборонный концерн "Алмаз-Антей". Досье [online], ТАСС [dostęp 2022-01-15].
  2. a b c История [online], www.almaz-antey.ru [dostęp 2022-01-14].
  3. a b Алмаз-Антей, Концерн воздушно-космической обороны [online], TAdviser.ru [dostęp 2022-01-14].
  4. Концерну "Алмаз - Антей" исполнилось 19 лет [online], Российская газета [dostęp 2022-01-15].
  5. Реферат Алмаз Антей [online], wreferat.baza-referat.ru [dostęp 2022-01-14].
  6. Council Implementing Regulation (EU) 2017/437 of 13 March 2017 implementing Regulation (EU) No 269/2014 concerning restrictive measures in respect of actions undermining or threatening the territorial integrity, sovereignty and independence of Ukraine, „EUR-Lex” (32017R0437), 14 marca 2017 [dostęp 2022-01-14] (ang.).
  7. Под украинские санкции попали российские министры и крупнейшие авиакомпании [online], Lenta.RU [dostęp 2022-01-14] (ros.).
  8. Ukraine-/Russia-related Sanctions [online], U.S. Department of the Treasury [dostęp 2022-01-14] (ang.).
  9. Grupa Wirtualna Polska, Rosjanie dziękują za sankcje. "Przekujemy je w sukces" [online], www.money.pl [dostęp 2022-01-16] (pol.).
  10. Firmy z USA zajmują 60 proc. rynku producentów broni. Szybko rośnie sprzedaż [online], forsal.pl, 9 grudnia 2019 [dostęp 2022-01-14] (pol.).
  11. a b Top 100 | Defense News, News about defense programs, business, and technology [online], people.defensenews.com [dostęp 2022-01-14].
  12. Санкционная война проиграна // Как Роснефть «вырыла яму» другим компаниям из секторального списка [online], zakon.ru [dostęp 2022-01-14].
  13. Оборонный концерн "Алмаз-Антей" разработал и запатентовал электрический кроссовер [online], Автоновости дня, 22 grudnia 2021 [dostęp 2022-01-15] (ros.).
  14. Оборонный концерн «Алмаз-Антей» разработал и запатентовал гражданский кроссовер [online], ТАРАНТАС НЬЮС [dostęp 2022-01-15] (ros.).
  15. a b Почему так свободно воруют в российской оборонке? [online], m.sotovik.ru [dostęp 2022-01-15].
  16. a b Менеджера "Алмаз-Антея" застрелили из-за недвижимости? [online], Известия, 2 sierpnia 2009 [dostęp 2022-01-15] (ros.).
  17. Рособоронуничтожение : [online], flb.ru [dostęp 2022-01-15].
  18. Глава крупнейшего оборонного концерна погиб за масло [online], www.kommersant.ru, 21 lipca 2004 [dostęp 2022-01-15] (ros.).
  19. Киллер расстрелял сотрудника компании "Алмаз-Антей" в Москве [online], РИА Новости, 2009 [dostęp 2022-01-15] (ros.).
  20. Убита гендиректор ОАО 'Проммашинструмент' [online], Санкт-Петербург.Ру [dostęp 2022-01-15] (ros.).
  21. В Москве убит менеджер концерна ПВО "Алмаз-Антей" [online], РБК [dostęp 2022-01-15] (ros.).
  22. Убит менеджер "Алмаз-Антея" [online], Ведомости [dostęp 2022-01-15] (ros.).
  23. Убийство Андрея Барабенкова стало шоком для сотрудников «Алмаз-Антея» [online], newstula.ru [dostęp 2022-01-15] (ros.).
  24. Концерну "Алмаз - Антей" исполнилось 19 лет [online], Российская газета [dostęp 2022-01-16].
  25. a b Основная продукция гражданского назначения [online], www.almaz-antey.ru [dostęp 2022-01-16].
  26. Оборонный концерн «Алмаз-Антей» разработал гражданский кроссовер (ОБНОВЛЕНО) [online], Дром [dostęp 2022-01-16] (ros.).
  27. a b Научно-техническая деятельность [online], www.almaz-antey.ru [dostęp 2022-01-16].
  28. Вестник Концерна ВКО «Алмаз – Антей» [online], journal.almaz-antey.ru [dostęp 2022-01-16].
  29. Алмаз-Антей — Documentation [online], newsruss.ru [dostęp 2022-01-14].
  30. Экспорт российской радиоэлектроники взлетел на ракетах [online], Ведомости [dostęp 2022-01-16] (ros.).
  31. Концерн "Алмаз-Антей" за год почти втрое нарастил прибыль [online], РИА Новости, 2014 [dostęp 2022-01-16] (ros.).
  32. a b Органы управления [online], www.almaz-antey.ru [dostęp 2022-01-14].
  33. Nie żyje twórca pocisków Kalibr, Paweł Kamniew. Rp.pl, 2023-01-09. [dostęp 2023-01-09].
  34. АО [online], www.niip.ru [dostęp 2022-01-16] (ros.).
  35. Ратеп — Акционерное общество «РАТЕП» – лидирующее предприятие по разработке и производству систем управ­ления для зенитных ракетных и артилле­рийских комплексов морского и берегово­го базирования. [online] [dostęp 2022-01-16] (ros.).
  36. АО «ИЭМЗ «Купол» | АО «Ижевский электромеханический завод «Купол» [online], www.kupol.ru [dostęp 2022-01-16].
  37. British Intelligence Report Confirms Russian Military Origin of MH17 Murder Weapon [online], bellingcat, 20 grudnia 2017 [dostęp 2022-01-16] (ang.).
  38. Raport ws. katastrofy MH17: boeing zestrzelony rakietą Buk [online], TVN24 [dostęp 2022-01-16] (pol.).
  39. Missile maker says Russia did not shoot down Malaysian plane over Ukraine, „Reuters”, 2 czerwca 2015 [dostęp 2022-01-16] (ang.).
  40. MH17 crash: 'Old Buk missile used' - Russian firm, „BBC News”, 2 czerwca 2015 [dostęp 2022-01-16] (ang.).
  41. a b "Алмаз-Антей": MH17 был сбит "Буком", но не из Снежного [online], BBC News Русская служба, 2 czerwca 2015 [dostęp 2022-01-16] (ros.).
  42. The Lost Digit: Buk 3x2 [online], bellingcat, 3 maja 2016 [dostęp 2022-01-16] (ang.).
  43. null [online], defence24.pl [dostęp 2022-01-16] (pol.).
  44. Rosja: Pocisk, którym zestrzelono malezyjski samolot pochodził z Ukrainy [online], forsal.pl, 17 września 2018 [dostęp 2022-01-16] (pol.).

Zobacz też edytuj

Linki zewnętrzne edytuj