Otwórz menu główne

Posłonek rozesłany, posłonek kutnerowaty[4] Helianthemum nummularium (L.) Mill. – gatunek rośliny należący do rodziny posłonkowatych. Rośnie dziko w Europie oraz w Azji Zachodniej i na Kaukazie[3]. W Polsce rośnie tylko w Tatrach[5].

Posłonek rozesłany
Ilustracja
Posłonek rozesłany wielkokwiatowy
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd ślazowce
Rodzina czystkowate
Rodzaj posłonek
Gatunek posłonek rozesłany
Nazwa systematyczna
Helianthemum nummularium (L.) Mill.
Gard. dict. ed. 8: Helianthemum no. 12. 1768[2]
Synonimy

Cistus lusitanicus Mill.
Cistus nummularius L.[3]

Spis treści

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Zimozielona krzewinka osiągająca wysokość do 30 cm, o kosmatych, rozgałęzionych i podnoszących się pędach. Oprócz pędów kwiatowych występują pędy płonne[5].
Liście
Ulistnienie naprzeciwległe. Liście z przylistkami, eliptyczne lub równowąskoolancetowate, połyskujące, o szerokości do 6 mm i długości do 25 mm. Na górnej stronie są zazwyczaj prawie nagie, na dolnej stronie porośnięte krótkimi i gęstymi włoskami tworzącymi kutner. Na brzegach i na nerwach włoski dłuższe i gwiazdkowate. Ogonki liściowe o długości 2-4 mm[6].
Kwiaty
Duże, pojedyncze, złocistożółte o wcześnie odpadających płatkach długości 8-12 mm. Wyrastają na kosmatych szypułkach o długości 5-10 mm. Kielich trwały. Jego wewnętrzne działki mają długość 5-8 mm, zazwyczaj są słabo kutnerowate, na nerwach porośnięte długimi wloskami[6].
Owoc
Pękająca 3 klapami torebka z niełupkami[5].

Biologia i ekologiaEdytuj

Krzewinka, chamefit. Kwitnie od maja do sierpnia, początkowo bardzo obficie, później słabiej[5].

Oprócz typowej formy na stanowiskach naturalnych w Polsce występują 3 podgatunki (przez niektórych botaników uznawane za oddzielne gatunki)[4]:

Występuje też wiele form pośrednich, będących mieszańcami pomiędzy tymi podgatunkami.

ZastosowanieEdytuj

Jest uprawiany jako roślina ozdobna w różnych odmianach, o różnej barwie kwiatów. Szczególnie nadaje się do ogrodów skalnych i na rabaty. Uprawia się go z nasion, przez odkłady lub z sadzonek. Preferuje stanowiska słoneczne, gleby mogą być jałowe, ale muszą być zasobne w wapń. W czasie mroźnych i bezśnieżnych zim nadziemne pędy mogą przemarznąć, ale roślina odnowi się. Aby uzyskać ładny wygląd rośliny, starsze pędy należy przycinać. Cięcie zwiększa też odporność roślin na mróz[7].

 
Odmiana ozdobna
 
Owoc
 
Kwiat
 
Budowa kwiatu

NazewnictwoEdytuj

  • Nazwa rodzajowa rośliny pochodzi od łacińskich słów helios = słońce) i anthos = kwiat, nazwa gatunkowa od słowa nummmullus = pieniążek (kształt korony jest okrągły, jak pieniążek)[5].
  • Dawne nazwy ludowe rośliny to: cyronia, czystek słoneczny, panak chironow, poruszenik, posłonek, słoneczny obrot, wdówki, złotojeść pospolita.

PrzypisyEdytuj

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-11].
  2. The Plant List. [dostęp 2017-01-11].
  3. a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-09-15].
  4. a b Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  5. a b c d e Zbigniew Mirek: Kwiaty Tatr. Przewodnik kieszonkowy. Halina Piękoś-Mirkowa. Warszawa: MULTICO Oficyna Wyd., 2003. ISBN 83-7073-385-9.
  6. a b Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  7. Eugeniusz Radziul: Skalniaki. Warszawa: PWRiL, 2007. ISBN 978-83-09-01013-5.