Rozpławowate

Rozpławowate (Pontederiaceae) – rodzina roślin z rzędu komelinowców. Należy tu 9 rodzajów z 33 gatunkami. Zasięg tych roślin obejmuje lądy w strefie tropikalnej i subtropikalnej, a także obszary w północno-wschodniej Azji i znaczną część Ameryki Północnej (bez Kanady)[1]. Kilka gatunków sadzonych jest jako rośliny ozdobne, zwłaszcza w akwariach. Eichornia gruboogonkowa (Eichornia crassipes) zwana "hiacyntem wodnym" jest uciążliwym chwastem wodnym w strefie tropikalnej[3].

Rozpławowate
Ilustracja
Eichornia gruboogonkowa
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd komelinowce
Rodzina rozpławowate
Nazwa systematyczna
Pontederiaceae Kunth
F.W.H.A. von Humboldt, A.J.A. Bonpland & C.S. Kunth, Nov. Gen. Sp. 1, ed. qu.: 265. 4-11 Mai 1816[2]
Typ nomenklatoryczny
Pontederia L. (1753)[2]

MorfologiaEdytuj

 
Pontederia cordata
Pokrój
Rośliny kłączowe, które z dolnych węzłów wypuszczają korzenie przybyszowe mocujące roślinę w podłożu lub unoszące się w wodzie[3].
Liście
Osadzone są na pędzie w dwóch rzędach, rzadko spiralnie, czasem z powodu skrócenia międzywęźli tworzą rozetę. Młodociane i podwodne liście zwykle są wstęgowate. Liście właściwe podzielone są na pochwę, ogonek i blaszkę liściową. Blaszki mają kształt szerokojajowaty, oszczepowaty lub strzałkowaty[3].
Kwiaty
Skupione są w kwiatostany wiechowate lub kłosowate, wsparte dwoma liściokształtnymi podsadkami, wyrastające na szczycie pędu, przy czym odsuwane są przez ostatni liść na bok, tak że wyglądają jakby wyrastały z ogonka liściowego. Okwiat składa się z dwóch okółków, w obu z listkami barwy białej, żółtej lub niebieskiej, często efektownymi. Listki okwiatu u nasady są zrośnięte, czasem rurka ta pozostaje po przekwitnieniu i osłania owoc. Sześć pręcików przyrośniętych jest do rurki na różnej wysokości. Pręciki bywają zredukowane do jednego i dwóch prątniczków. Zalążnia górna, zwykle złożona z trzech komór z licznymi zalążkami, czasem zredukowana do jednej komory z pojedynczym zalążkiem. Słupek nitkowaty zakończony jest trójdzielnym znamieniem[3].
Owoc
Trójkomorowe lub jednokomorowe torebki, w pierwszym przypadku pękające na szwach, w drugim niepękające. Nasiona są małe, gładkie lub żeberkowane[3].

Biologia i ekologiaEdytuj

Byliny lub rzadziej rośliny jednoroczne[1]. Rośliny bagienne i wodne, pływające swobodnie po powierzchni lub zanurzone[3].

SystematykaEdytuj

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)

Klad okrytonasienne, klad jednoliścienne (monocots), rząd komelinowce (Commelinales), rodzina Haemodoraceae. Rodzina jest siostrzana dla Haemodoraceae[1].

komelinowce


Commelinaceaekomelinowate



Hanguanaceae





Philydraceae




Haemodoraceaehemodorowate



Pontederiaceaerozpławowate





Wykaz rodzajów[1][4]

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2020-07-13].
  2. a b James L. Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium (ang.). University of Maryland. [dostęp 2010-11-12].
  3. a b c d e f Rośliny kwiatowe. Wielka Encyklopedia Przyrody. Warszawa: Muza SA, s. 431-433. ISBN 83-7079-779-2.
  4. Pellegrini M.O.O., C.N. Horn, R.F. Almeida. Total evidence phylogeny of Pontederiaceae (Commelinales) sheds light on the necessity of its recircumscription and synopsis of Pontederia L.. „PhytoKeys”. 108, s. 25–83, 2018. DOI: 10.3897/phytokeys.108.27652.