Rubel białoruski

waluta

Rubel białoruski (biał. беларускі рубель) – jednostka monetarna Republiki Białorusi równa 100 kopiejkom, wprowadzona do obiegu w roku 1992, po uzyskaniu przez Białoruś niepodległości.

Rubel białoruski
200 Belarus 2009 front.jpg
Banknot 200 rubli serii z 2009 r. (w obiegu od 1 lipca 2016 r.)
Kod ISO 4217 BYN
Państwo  Białoruś
Poziom inflacji 16,2% (2015 kwiecień)[1]
Podział 1 rubel = 100 kopiejek
Symbol Br
Monety 1, 2, 5, 10, 20, 50 kopiejek
1, 2 ruble
Banknoty 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500 rubli
Bank centralny Narodowy Bank Republiki Białorusi

Rubel białoruski miał oznaczenie według standardu ISO 4217 BYB do 2000 r., BYR do czerwca 2016 r., a obecnie jest oznaczony symbolem BYN.

HistoriaEdytuj

Pierwsze banknoty wprowadzone w 1992 r. miały nominały 50 kopiejek oraz 1, 3, 5, 10, 25, 50 i 100 rubli. Jako oficjalny środek płatniczy niepodległego państwa białoruskiego w momencie wprowadzenia równy był 10 rublom państw nieistniejącego już ZSRR. Kolejne banknoty wprowadzane do obiegu, o nominale 200, 500 (1992), 1000 (1993) i 5000 (1994) rubli, opatrzono wizerunkami miast i budynków białoruskich.

Wraz z narastającą inflacją do obiegu wprowadzono nową serię banknotów, tym razem o wymiarach 150×69 i 150×74 mm. Zachowano rozpoczętą w 1992 roku stylistykę. Kolejno pojawiały się nominały 20 000 (1994), 50 000 (1995), 100 000 (1996), 500 000 (1998), 1 000 000 i 5 000 000 (1999) rubli.

1 stycznia 2000 roku dekretem prezydenta Aleksandra Łukaszenki przeprowadzono denominację, polegającą na skreśleniu 3 zer. Do obiegu zostały wprowadzone ruble (BYR) o nominałach 1, 5, 10 (mały format), 20, 50, 100, 500, 1000 oraz 5000 rubli (duży format). Kolejny nominał – 10 000 rubli wprowadzono do obiegu już w roku 2001. W roku 2002 w obiegu pojawiły się banknoty o nominałach 20 000 i 50 000 rubli, a w roku 2005 – 100 000 rubli białoruskich.

1 października 2001 roku zostały wydrukowane kolekcjonerskie banknoty o nominałach 1, 5, 10, 20, 50, 100, 500, 1000, 5000 i 10000 rubli z nadrukiem "MILLENNIUM", serią aa, oraz nietypową niską numeracją. Banknoty zostały wydrukowane z okazji drugiego tysiąclecia.

Na dzień 1 stycznia 2005 planowano wycofanie tej waluty z obiegu i zastąpienie jej rublem rosyjskim, co miało być naturalną konsekwencją wprowadzenia rosyjsko-białoruskiej unii walutowej. Na skutek nieporozumień pomiędzy władzami obydwu państw do urzeczywistnienia tej unii jednak nie doszło[2].

1 stycznia 2009 wprowadzono nieoczekiwaną dewaluację rubla białoruskiego o 20%. Nieoczekiwaną, ponieważ jeszcze w połowie grudnia Aleksander Łukaszenka uspokajał naród, że kurs rubla jest stabilny.

24 maja 2011 wprowadzono nieoczekiwaną dewaluację rubla białoruskiego o 54%. Nieoczekiwaną, ponieważ jeszcze w marcu Aleksander Łukaszenka i Piotr Prakapowicz uspokajali naród, że kurs rubla jest stabilny i dewaluacji nie będzie.

12 marca 2012 roku w rezultacie przekraczającej 100% inflacji wprowadzono do obiegu banknot o nominale 200 000 rubli (ok. 24,50 USD w dniu wprowadzenia do obiegu).

1 lipca 2016 roku na Białorusi przeprowadzona została denominacja rubla białoruskiego. Jeden nowy rubel odpowiada 10 000 starych rubli. Po raz pierwszy w historii Białorusi w obiegu pojawiły się także monety[3]. Do obiegu trafiło 7 banknotów o nominale: 5, 10, 20, 50, 100, 200 i 500 rubli oraz 8 monet o nominałach: 1, 2, 5, 10, 20, 50 kopiejek, 1 rubel i 2 ruble. Banknoty przedstawiają obiekty architektoniczne i zabytki Białorusi. „Stare” banknoty były w obiegu do końca 2016 roku, potem możliwa jest ich wymiana w bankach.

BanknotyEdytuj

Pierwszy rubel (1992–1999)Edytuj

Seria 1992[4][5]
Awers Rewers Nominał Wymiary Opis Znak Wodny Druk Zabezpieczenia Data
Awers Rewers Druku Wprowadzenia Wycofania Wymiany
    50 kopiejek 105 × 53 mm Wiewiórka pospolita Pogoń Figury geometryczne "Goznak" - Federalne Przedsiębiorstwo Unitarne Znak wodny i UV 1992 25 maja 1992 1 stycznia 2001 31 grudnia 2000
    1 rubel Zając Numeracja, znak wodny i UV
    3 ruble Bóbr europejski
    5 rubli Wilk
    10 rubli Ryś
    25 rubli Łoś
    50 rubli Niedźwiedź
    100 rubli Żubr
    200 rubli Mińsk 8 grudnia 1992
    500 rubli Plac Zwycięstwa w Mińsku
    1000 rubli Budynek Narodowej Akademii Nauk Białorusi 3 listopada 1993 31 grudnia 2003
    5000 rubli Widok na Troickie Przedmieście w Mińsku Numeracja, znak wodny i UV, nić zabezpieczająca 7 kwietnia 1994
Seria 1994
    20 000 rubli 150 × 69 mm Budynek Narodowego Banku Białorusi Pogoń Wieża i drzewo "Goznak" - Federalne Przedsiębiorstwo Unitarne, Rosja Numeracja, znak wodny i UV, nić zabezpieczająca, druk wypukły, mikrodruk 1994 28 grudnia 1994 1 stycznia 2001 r 31 grudnia 2003
    50 000 rubli Brama Szpitalna (Chełmska) – fragment Twierdzy brzeskiej
Główne wejście do Twierdzy brzeskiej Brama Szpitalna (Chełmska) – fragment Twierdzy brzeskiej
Główne wejście do Twierdzy brzeskiej
Numeracja, znak wodny i UV, nić zabezpieczająca, druk wypukły, mikrodruk, recto-verso 1995 15 września 1995
    100 000 rubli Narodowa Akademicka Opera Wielka i Dom Baletu Białorusi w Mińsku Scena z baletu „Favourite” E.A. Hlebau Baletnica 1996 17 października 1996
Seria 1998
    1000 rubli 110 × 60 mm Budynek Narodowej Akademii Nauk Białorusi Nominał w figurach Figury geometryczne "Goznak" - Federalne Przedsiębiorstwo Unitarne Numeracja, znak wodny i UV 1998 16 września 1998 1 stycznia 2001 31 grudnia 2003
    5000 rubli Widok na Troickie Przedmieście w Mińsku Numeracja, znak wodny i UV, nić zabezpieczająca
    500 000 rubli 150 × 69 mm Widok na Troickie Przedmieście w Mińsku Rzeźby na frontonie Pałacu Kultury Republikański Pałac Kultury Związków Zawodowych w Mińsku Numeracja, znak wodny i UV, nić zabezpieczająca, druk wypukły, mikrodruk, recto-verso 1 grudnia 1998
    1 000 000 rubli Narodowe Muzeum Sztuki Białorusi w Mińsku Fragment obrazu Portret żony z kwiatami i owocami Jana Chruckiego Wazon z Kwiatami Numeracja, znak wodny i UV, nić zabezpieczająca, druk wypukły, mikrodruk, recto-verso, efekt kątowy 1999 30 kwietnia 1999
    5 000 000 rubli Pałac Sportów w Mińsku Olimpijski Kompleks Sportowy Raubicze Narciarz 6 września 1999

Drugi rubel (2000–2016)Edytuj

Seria 2000[6][7][5]
Wizerunek Nominał Wymiary Kolor główny Opis Znak wodny Druk Data
Awers Rewers Awers Rewers Druku Wprowadzenia Wycofania Wymiany
    1 rubel 110 × 60 mm Zielony Budynek Narodowej Akademii Nauk Białorusi Nominał w figurach Figury geometryczne "Goznak" - Federalne Przedsiębiorstwo Unitarne 2000 1 stycznia 2000 1 kwietnia 2003 31 stycznia 2003
    5 rubli Różowo – czerwony Widok na Troickie Przedmieście w Mińsku 1 grudnia 2004 30 czerwca 2005
    10 rubli Jasnoniebieski Budynek Narodowej Biblioteki Białorusi 1 marca 2013 31 marca 2014
    20 rubli 150 × 69 mm Oliwkowo-żółty Budynek Narodowego Banku Białorusi Wnętrze budynku Narodowego Banku Białorusi Stare logo Banku Białorusi
    50 rubli Pomarańczowo-czerwony Brama Szpitalna (Chełmska) – fragment Twierdzy brzeskiej Główne wejście do Twierdzy brzeskiej Brama Szpitalna (Chełmska) – fragment Twierdzy brzeskiej 1 lipca 2015 1 lipca 2016
    100 rubli Jasnozielony Narodowa Akademicka Opera Wielka i Dom Baletu Białorusi w Mińsku Scena z baletu „Favourite” E.A. Hlebau Baletnica 1 stycznia 2017 1 stycznia 2022
    500 rubli 150 × 74 mm Jasnobrązowy Republikański Pałac Kultury Związków Zawodowych w Mińsku Rzeźby na frontonie Pałacu Kultury Republikański Pałac Kultury Związków Zawodowych w Mińsku
    1000 rubli Jasnoniebieski Narodowe Muzeum Sztuki Białorusi w Mińsku Fragment obrazu Portret żony z kwiatami i owocami Jana Chruckiego Wazon z Kwiatami
    5000 rubli Jasnofioletowy Pałac Sportów w Mińsku Olimpijski Kompleks Sportowy Raubicze Narciarz
    10 000 rubli Różowy Panorama miasta Witebsk Letni amfiteatr w Witebsku Wieża ratuszowa w Witebsku 16 kwietnia 2001
    20 000 rubli Szary Pałac Rumiancewów i Paskiewiczów w Homlu Widok pałacu ze zdjęcia A. Idzikowskiego Wazon 21 stycznia 2002
    50 000 rubli Błękitny Zamek w Mirze Ozdobne elementy architektoniczne na zamku Wieża Zamku w Mirze 20 grudnia 2002
    100 000 rubli Pomarańczowy Zespół zamkowy w Nieświeżu Widok na zamek w Nieświeżu z obrazu Napoleona Ordy Ornament, logo Banku Białorus 15 lipca 2005
    200 000 rubli Jasnozielony Muzeum Sztuki w Mohylewie Kolaż architektoniki budynku muzeum Kwiat, logo Banku Białorusi 2012 (2000) 12 marca 2012
Seria 2010
    50 rubli 150 × 69 mm Pomarańczowo-czerwony Brama Szpitalna (Chełmska) – fragment Twierdzy brzeskiej Główne wejście do Twierdzy brzeskiej Brama Szpitalna (Chełmska) – fragment Twierdzy brzeskiej "Goznak" - Federalne Przedsiębiorstwo Unitarne 2010

(2000)

29 grudnia 2010 1 lipca 2015 1 lipca 2016
    50 000 rubli 150 × 74 mm Błękitny Zamek w Mirze Ozdobne elementy architektoniczne na zamku Wieża Zamku w Mirze 1 stycznia 2017 1 stycznia 2022
Seria 2011
    100 rubli 150 × 69 mm Jasnozielony Narodowa Akademicka Opera Wielka i Dom Baletu Białorusi w Mińsku Scena z baletu „Favourite” E.A. Hlebau Baletnica "Goznak" - Federalne Przedsiębiorstwo Unitarne 2011

(2000)

5 września 2011 1 stycznia 2017 1 stycznia 2022
    500 rubli 150 × 74 mm Jasnobrązowy Republikański Pałac Kultury Związków Zawodowych w Mińsku Rzeźby na frontonie Pałacu Kultury Republikański Pałac Kultury Związków Zawodowych w Mińsku 15 marca 2011
    1000 rubli Jasnoniebieski Narodowe Muzeum Sztuki Białorusi w Mińsku Fragment obrazu Portret żony z kwiatami i owocami Jana Chruckiego Wazon z Kwiatami
    5000 rubli Jasnofioletowy Pałac Sportów w Mińsku Olimpijski Kompleks Sportowy Raubicze Narciarz 25 lipca 2011
    10 000 rubli Różowy Panorama miasta Witebsk Letni amfiteatr w Witebsku Wieża ratuszowa w Witebsku 15 marca 2011
    20 000 rubli Szary Pałac Rumiancewów i Paskiewiczów w Homlu Widok pałacu ze zdjęcia A. Idzikowskiego Wazon

Trzeci rubel (2016-)Edytuj

Seria 2009[8][7]
Wizerunek Nominał Wymiary Kolor Główny Opis Znak wodny Druk Data
Awers Rewers Awers Rewers Druku Wprowadzenia
    5 rubli 135 x 72 mm Pomarańczowy Baszta Kamieniecka Kolaż na temat pierwszego osad słowiańskich Baszta Kamieniecka "Goznak" - Federalne Przedsiębiorstwo Unitarne 2009

2019

1 lipca 2016
    10 rubli 139 x 72 mm Jasnoniebieski Kościół Przemienienia Pańskiego w Połocku Kolaż na temat oświecenia i druku Kościół Przemienienia Pańskiego w Połocku
    20 rubli 143 x 72 mm Żółty Pałac Rumiancewów i Paskiewiczów w Homlu Kolaż na temat duchowości Pałac Rumiancewów i Paskiewiczów w Homlu 2009

2020

    50 rubli 147 x 72 mm Zielony Zamek w Mirze Kolaż na temat sztuki Zamek w Mirze
    100 rubli 151 x 72 mm Turkusowy Zamek w Nieświeżu Kolaż na temat teatru i ludowych świąt Zamek w Nieświeżu 2009
    200 rubli 155 x 72 mm Fioletowy Obwodowe Mohylewskie Muzeum Sztuk imienia P. W. Masłenikowa Kolaż na temat rzemiosła i urbanistyki Obwodowe Mohylewskie Muzeum Sztuk imienia P. W. Masłenikowa
    500 rubli 159 x 72 mm Różowo-Niebieski Biblioteka Narodowa Białorusi Kolaż na temat literatury Biblioteka Narodowa Białorusi

Kolekcjonerskie banknotyEdytuj

Kolekcjonerska emisja - "MILLENNIUM"[9]
Wizerunek Nominał Wymiary Kolor Główny Opis Znak wodny Druk Nakład

(szt)

Data
Awers Rewers Awers Rewers Wprowadzenia
1 rubel 110 × 60 mm Zielony Figury geometryczne Nominał w figurach Figury geometryczne "Goznak" - Federalne Przedsiębiorstwo Unitarne, Rosja 2500 1 października 2001
5 rubli Różowo – czerwony
10 rubli Jasnoniebieski
20 rubli 150 × 69 mm Oliwkowo-żółty Wnętrze budynku Narodowego Banku Białorusi, Napis "MILLENNIUM" Wnętrze budynku Narodowego Banku Białorusi Stare logo Banku Białorusi
50 rubli Pomarańczowo-czerwony Brama Szpitalna (Chełmska) – fragment Twierdzy brzeskiej, Napis "MILLENNIUM" Główne wejście do Twierdzy brzeskiej Brama Szpitalna (Chełmska) – fragment Twierdzy brzeskiej
100 rubli Jasnozielony Scena z baletu „Favourite” E.A. Hlebau,

Napis "MILLENNIUM"

Narodowa Akademicka Opera Wielka i Dom Baletu Białorusi w Mińsku Baletnica
500 rubli Jasnobrązowy Rzeźby na frontonie Pałacu Kultury, Napis "MILLENNIUM" Republikański Pałac Kultury Związków Zawodowych w Mińsku Republikański Pałac Kultury Związków Zawodowych w Mińsku
1000 rubli 150 × 74 mm Jasnoniebieski Fragment obrazu Portret żony z kwiatami i owocami Jana Chruckiego, Napis "MILLENNIUM" Narodowe Muzeum Sztuki Białorusi w Mińsku Wazon z Kwiatami
5000 rubli Jasnofioletowy Olimpijski Kompleks Sportowy Raubicze, Napis "MILLENNIUM" Pałac Sportów w Mińsku Narciarz
10000 rubli Różowy Letni amfiteatr w Witebsku, Napis "MILLENNIUM" Panorama miasta Witebsk Wieża ratuszowa w Witebsku
Kolekcjonerska emisja - "10 lat Narodowego Banku Białorusi"[10]
20 rubli 150 × 69 mm Oliwkowo-żółty Wnętrze budynku Narodowego Banku Białorusi Budynek Narodowego Banku Białorusi, stare logo Banku Białorusi z napisem 1991-2001 Stare logo Banku Białorusi "Goznak" - Federalne Przedsiębiorstwo Unitarne, Rosja 5500 1 stycznia 2001
Kolekcjonerska emisja - "20 lat Narodowego Banku Białorusi"[11]
20000 rubli 150 × 74 mm Szary Widok pałacu ze zdjęcia A. Idzikowskiego Pałac Rumiancewów i Paskiewiczów w Homlu, hologram z logiem Banku Białorusi, poniżej napis 1991-2011 Wazon z Kwiatami "Goznak" - Federalne Przedsiębiorstwo Unitarne, Rosja 3000 1 grudnia 2010

PrzypisyEdytuj