Ryszard Paweł Kunicki

polski lekarz, polityk socjalistyczny na Śląsku Cieszyńskim i członek austriackiej Izby Deputowanych i Sejmu

Ryszard Paweł Kunicki, pseud. „Arystokrata”, „Cezary Lubelski” (ur. 15 maja 1873 w Tbilisi, zm. 23 lutego 1960 w Warszawie) – polski lekarz, polityk socjalistyczny, poseł do austriackiej Rady Państwa i Sejmu Ustawodawczego RP.

Ryszard Kunicki
Ilustracja
Zdjęcie sprzed 1924
Pełne imię i nazwisko Ryszard Paweł Kunicki
Data i miejsce urodzenia 15 maja 1873
Tbilisi
Data i miejsce śmierci 23 lutego 1960
Warszawa
poseł do austriackiej Rady Państwa

XI kadencji

Okres od 17 lutego 1907
do 30 marca 1911
Przynależność polityczna Polska Partia Socjalno-Demokratyczna Galicji i Śląska Cieszyńskiego
Następca Jan Michejda
Członek Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego
Okres od 19 października 1918
do 28 lipca 1920
Przynależność polityczna Polska Partia Socjalno-Demokratyczna Galicji i Śląska Cieszyńskiego
poseł na Sejm Ustawodawczy II RP
Okres od marzec 1919
do 27 listopada 1922
Przynależność polityczna Polska Partia Socjalistyczna
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941, dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej Odznaka Honorowa Austriackiego Czerwonego Krzyża

ŻyciorysEdytuj

Ukończył III Gimnazjum Klasyczne w Warszawie (1892), studiował medycynę na uniwersytetach w Warszawie i Krakowie. Na tym ostatnim otrzymał dyplom lekarski w 1899. Był asystentem prof. Napoleona Cybulskiego i uczestniczył w pracach nad odkryciem adrenaliny (1895). Ukończył kurs chorób zawodowych w Düsseldorfie, po czym pracował jako lekarz w krakowskim szpitalu św. Łazarza. Od 1899 lekarz gminny najpierw w Łazach, a potem w Karwinie i Frysztacie na Śląsku Cieszyńskim.

Już jako uczeń gimnazjalny zorganizował nielegalne lewicowe kółko samokształceniowe. Od 1893 członek Polskiej Partii Socjalistycznej. Podczas studiów w Warszawie, został osadzony na Pawiaku za udział w demonstracjach ku czci Jana Kilińskiego i w kwietniu 1894 skazany na dwuletnie zesłanie do gub. symbirskiej. Karę tę zamieniono na przymusowe, bez prawa powrotu opuszczenie Rosji. Wówczas wyjechał do Krakowa, gdzie od 1896 był działaczem lewicowego Stowarzyszenia Kształcącej się Młodzieży Postępowej „Zjednoczenie”. Po jej rozwiązaniu przez policję działał w stowarzyszeniu „Ruch”. Był również prelegentem Uniwersytetu Ludowego im. A. Mickiewicza.

Od 1897 członek Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji. Redaktor i wydawca krakowskiego miesięcznika „Krytyka”, współpracownik „Przedświtu” i „Robotnika”. Po przeniesieniu się na Śląsk Cieszyński był jednym z głównych działaczy PPSD na tym terenie. Był w tym czasie członkiem władz naczelnych PPSD - Zarządu Partii i Komitecie Wykonawczym oraz od 1906 Komitetu Obwodowego Śląska a potem Śląskiego Komitetu Krajowego. Był bliskim współpracownikiem Tadeusza Regera. Współorganizator strajków robotników i górników. W latach 1909-1911 był wydawcą socjalistycznego organu „Robotnik Śląski” oraz jego dodatku popularnonaukowego „Po Pracy”. Jednocześnie działał w organizacjach oświatowych - Macierzy Szkolnej Księstwa Cieszyńskiego oraz był współorganizatorem w 1908 r. Stowarzyszenia Polskich Robotników “Siła” i jej pierwszym przewodniczącym. W licznych odczytach popularnonaukowych oraz w różnych wystąpieniach publicznych akcentował potrzebę wychowywania dzieci w języku ojczystym, domagał się pełnego równouprawnienia szkolnictwa polskiego. Uczestniczył także w amatorskim ruchu śpiewaczym. Członek Rady Nadzorczej Banku Rolniczego w Frysztacie.

     Zwycięstwo Kunickiego w wyborach parlamentarnych 1907 i 1911 (Śląsk 13: Cieszyn-Jabłonków)

 
1907: I tura
 
1907: II tura
 
1911: I tura
 
1911: II tura

Poseł do austriackiej Rady Państwa XI kadencji (17 lutego 1907 – 30 marca 1911), wybrany z listy PPSD w wiejskim okręgu wyborczym nr 13 (Cieszyn-Jabłonków)[1]. Członek klubu Polskich Socjalistów. W parlamencie walczył o realizację idei powszechnej służby zdrowia, wziął także udział w zakończonym powodzeniem staraniach o otwarcie drugiej polskiej szkoły średniej na Śląsku - gimnazjum realnego w Orłowej (1909).

Po wybuchu I wojny światowej na wezwanie Józefa Piłsudskiego uczestniczył w akcji propagandowej i wojskowej na terenie Królestwa Polskiego. Był komisarzem Rządu Narodowego w Miechowie (6 sierpień - 5 wrzesień 1914)[2]. Następnie służył w Legionach Polskich jako lekarz od połowy 1915 naczelny lekarz I pułku artylerii I Brygady. 26 maja 1915 awansował do stopnia porucznika lekarza, a 28 lutego 1916 kapitana lekarza[3]. Po kryzysie przysięgowym w r. 1917, pozbawiony stopnia oficerskiego, wcielony został do armii austro-węgierskiej. Służył jako lekarz w szpitalu wojskowym w Cieszynie.

W październiku 1918 z ramienia PPSD był członkiem Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego i jednym z sygnatariuszy polsko-czeskiej umowy z 5 listopada 1918 r., przewidującej podział ziemi cieszyńskiej na zasadzie narodowościowej. Potem był komisarzem rządowym Zagłębia Dąbrowskiego (grudzień 1918 - luty 1919), następnie przewodniczącym Głównego Komitetu Plebiscytowego w Cieszynie (1919). Poseł na Sejm Ustawodawczy (marzec 1919 - 27 listopada 1922). Mandat uzyskał na mocy specjalnej uchwały sejmowej jako jeden z siedmiu reprezentantów Śląska Cieszyńskiego. W Sejmie był członkiem Związku Polskich Posłów Socjalistycznych. Pracował m.in. w podkomisji dla opracowania projektu ustawy o regulacji serwitutów leśnych w Beskidzie Śląskim.

Po podziale Śląska Cieszyńskiego w lipcu 1920 przeniósł się z Frysztatu do Krakowa. Organizator pierwszego w Polsce Okręgowego Związku Kas Chorych, w którym sprawował obowiązki prezesa i naczelnego lekarza (1920-1926). Po zlikwidowaniu przez sanację okręgowych związków Kas Chorych był przewodniczącym lekarskich Komisji Lustracyjnych Kas Chorych w Łodzi i Warszawie. Autor popularnych broszur w dziedzinie chorób zawodowych, wenerycznych oraz spraw sanitarnych. Naczelny lekarz Ubezpieczalni Społecznej w Łodzi (1932-1934) i Krakowie (1935–1938). Po przejściu na rentę pracownik kontraktowy Departamentu Służby Zdrowia Ministerstwa Opieki Społecznej (1938–1939). Członek Państwowej Naczelnej Rady Zdrowia. Jednocześnie działał w Polskiej Partii Socjalistycznej był członkiem Rady Naczelnej (1920–1929) i zastępcą przewodniczącego Okręgowego Komitetu Robotniczego w Krakowie (1923-1929)[4]. W latach 1924-25 prezes Związku Strzeleckiego w Krakowie. W 1929 wystąpił z PPS[5].

W czasie II wojny światowej trapiony chorobami nie pracował zawodowo, nie uczestniczył także w działalności konspiracyjnej. Po powstaniu warszawskim w obozie przejściowym w Pruszkowie, skąd przedostał się do Krakowa[5]. W latach 1945–1949 naczelny lekarz Ubezpieczalni Społecznej w Łodzi. Następnie przewodniczący Rady Naukowej Lekarskiej przy Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie (1949-1950). Potem pracował jako redaktor naukowy w Państwowych Zakładach Wydawnictw Lekarskich. Członek Polskiej Partii Socjalistycznej (1945-1948) potem PZPR (1948-1957)[6].

Pochowany na Cmentarzu Ewangelicko-Reformowanym w Warszawie[5].

Życie osobisteEdytuj

Urodził się w Gruzji, jako syn lekarza wojskowego Czesława oraz Heleny z Popejków, młodszy brat Stanisława. Od 1900 był żonaty z Jadwigą z Eysymonttów, z którą miał trzech synów: Stanisława, lekarza ftyzjatrę, Adama – prof. neurochirurgii, i Janusza, prawnika[5].

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Józef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848-1918, Warszawa 1996, s. 423.
  2. Tadeusz Pelczarski, Komisariaty Wojskowe Rządu Narodowego w Królestwie Polskim 6.VIII-5.IX.1914 : (geneza i działalność), Warszawa 1939, s. 99,
  3. Wiktor Krzysztof Cygan, Oficerowie Legionów Polskich 1914–1917. Słownik biograficzny, t. 2, Warszawa 2006, s. 336-338
  4. Józef Chlebowczyk, Kunicki Ryszard Paweł (1873-1960), Polski Słownik Biograficzny, t. 16, Wrocław-Warszawa-Kraków 1971, s. 193
  5. a b c d Parlamentarzyści - baza osobowa Sejmu RP - Kunicki Ryszard Paweł 1873-1960 - online
  6. a b Józef Chlebowczyk, Kunicki Ryszard Paweł (1873-1960) ..., s. 194
  7. Stanisław Łoza, Czy wiesz kto to jest, Warszawa 1938, s. 400
  8. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 26.
  9. Śląscy Legioniści - Ryszard Kunicki online
  10. Stanisław Łoza, Czy wiesz kto to jest ..., s. 400
  11. M.P. z 1931 r. nr 178, poz. 260.
  12. M.P. z 1947 r. nr 125, poz. 786.
  13. a b Józef Chlebowczyk, Kunicki Ryszard Paweł (1873-1960) ..., s. 194

BibliografiaEdytuj

  • Józef Chlebowczyk, Kunicki Ryszard Paweł (1873-1960), Polski Słownik Biograficzny, t. 16, Wrocław-Warszawa-Kraków 1971, s. 192-194
  • Józef Chlebowczyk, Kunicki Ryszard Paweł (1873-1960), Słownik biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego, t. 3, Warszawa 1992