Rzepień kolczasty

gatunek rośliny

Rzepień kolczasty, rzepień ciernisty (Xanthium spinosum L.) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Pochodzi z Ameryki Południowej. Zawleczony i zadomowiony na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy[3]. W polskiej florze jest antropofitem zadomowionym zwłaszcza w południowo-wschodniej części kraju.

Rzepień kolczasty
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd astropodobne
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj rzepień
Gatunek rzepień kolczasty
Nazwa systematyczna
Xanthium spinosum L.
Sp. pl. 2:987. 1753
Synonimy
  • Acanthoxanthium spinosum (L.) Fourr., 1869

MorfologiaEdytuj

Łodyga
Rozgałęziona, o wysokości do 50-80 cm, z licznymi, żółtymi kolcami. Łodyżka podliścieniowa mięsista i zgrubiała, walcowatego kształtu
Liście
Jajowate, 3-klapowe, u nasady trójdzielne, rombowe. Liścień podługowaty, na szczycie tępy lub zaokrąglony, 2-3 mm długości i 5-6 mm szerokości stopniowo zwężający się w ogonek, pierwsze liście naprzeciwległe.
Kwiaty
Jednopłciowe, rurkowate, koloru zielonkawego. Zebrane w kolczaste koszyczki kwiatowe.
Owoc
2 niełupki w jajowatej, kolczastej i czepnej okrywie, żółtobrunatnego koloru i brunatnych kolcach.

Biologia i ekologiaEdytuj

Roślina jednoroczna. Występuje na glebach żyznych i piaszczystych, zachwaszcza ogrody, pastwiska, rzadko pola. Występuje też na przydrożach i rumowiskach. Okres kwitnienia lipiec-wrzesień.

ZastosowanieEdytuj

Roślina zawierająca w sobie jod, w nasionach zawarty jest glikozyd. W medycynie ludowej ziele używane jest przy leczeniu zewnętrznym liszaju. Korzeń i nasiona używane są w leczeniu krwawych biegunek.

PrzypisyEdytuj

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
  3. Xanthium spinosum (ang.). USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network – (GRIN). [dostęp 30 listopada 2008].

BibliografiaEdytuj

  • Jakub Mowszowicz: Krajowe chwasty polne i ogrodowe. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1986. ISBN 83-09-00771-X.
  • Rośliny użytkowe, Wiedza Powszechna, W-wa, 1966