Ten artykuł dotyczy rodzaju roślin z rodziny różowych. Zobacz też: kapusta właściwa olejowa – roślina oleista i pastewna zwana także rzepikiem.

Rzepik (Agrimonia L.) – rodzaj roślin należących do rodziny różowatych. Według różnych ujęć liczy około 10-18 gatunków występujących w strefie klimatu umiarkowanego na półkuli północnej oraz na obszarach górskich w strefie równikowej[3][4]. Rośliny te rosną na łąkach i w murawach. Niektóre gatunki były w przeszłości wykorzystywane leczniczo oraz jako źródło żółtego barwnika[5].

Rzepik
Ilustracja
Rzepik pospolity
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd różowce
Rodzina różowate
Rodzaj rzepik
Nazwa systematyczna
Agrimonia L.
Sp. Pl. 448. 1.05.1753
Typ nomenklatoryczny
Agrimonia eupatoria L.[2]
Synonimy

Eupatorium Bubani[2]

Rzepik wonny

Rozmieszczenie geograficzneEdytuj

W Europie, w tym w Polsce występują trzy gatunki z tego rodzaju[5][6]:

Jeden gatunek spotykany jest w strefie równikowej i w Republice Południowej Afryki, a pozostałe spotykane są w Azji i Ameryce Północnej[5].

MorfologiaEdytuj

Pokrój
Wysokie, zwykle wzniesione prosto byliny, o wysokości 1-2 m[5], często z pełzającym kłączem[4].
Liście
Nieregularnie pierzaste, złożone z cienkich i ząbkowanych listków, u większości gatunków są to głównie liście odziomkowe[4][5].
Kwiaty
Niewielkie, często zwisające[5], zebrane w długie, szczytowe grona[3]. Działek kielicha jest 5, kieliszka brak. Płatków korony jest pięć i mają żółtą barwę. Pręciki są liczne. Zalążnia dolna powstaje z dwóch owocolistków i zwieńczona jest pojedynczą szyjką słupka[5].
Owoce
Drobne, jedno- lub dwunasienne, kolczaste (przystosowanie do zoochorii)[5].

SystematykaEdytuj

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj należący do podplemienia Agrimoniinae, plemienia Sanguisorbeae, podrodziny Rosoideae, rodziny różowatych (Rosaceae Juss.), rzędu różowców, kladu różowych w obrębie okrytonasiennych[7][1].

Pozycja systematyczna według systemu Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Rosanae Takht., rząd różowce (Rosales Perleb), podrząd Rosineae Erchb., rodzina różowate (Rosaceae Juss.), podrodzina Agrimonioideae F. Schwarz, plemię Agrimonieae Lam. & DC., podplemię Agrimoniinae J. Presl, rodzaj rzepik (Agrimonia L.)[8]

Wykaz gatunków[9]

ZastosowanieEdytuj

Przez długi czas różne gatunki rzepików były używane w medycynie ze względu na swoje właściwości ściągające i moczopędne, które zawdzięczają dużej zawartości taniny[3]. Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne, ale mają niewielkie walory dekoracyjne.

PrzypisyEdytuj

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-29].
  2. a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-19].
  3. a b c Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.Sprawdź autora:1.
  4. a b c Agrimonia (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2012-10-07].
  5. a b c d e f g h Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2011, s. 142. ISBN 0-333-74890-5.
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  7. D. Potter, T. Eriksson, R. C. Evans, S. Oh, J. E. E. Smedmark, D. R. Morgan, M. Kerr, K. R. Robertson, M. Arsenault, T. A. Dickinson, C. S. Campbell. Phylogeny and classification of Rosaceae. „Plant Systematics and Evolution”. 266, s. 5-43, 2007. DOI: 10.1007/s00606-007-0539-9. Sprawdź autora:1.
  8. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Agrimonia (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-19].
  9. Agrimonia (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2014-06-17].