Secemin

wieś w województwie świętokrzyskim

Secemin – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce, położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie włoszczowskim, w gminie Secemin[2][3]. Siedziba gminy Secemin.

Artykuł 50°46′4″N 19°50′18″E
- błąd 39 m
WD 50°46'0.1"N, 19°49'59.9"E
- błąd 14 m
Odległość 394 m
Secemin
wieś
Ilustracja
Rynek w Seceminie
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Powiat włoszczowski
Gmina Secemin
Liczba ludności (2006) 1600
Strefa numeracyjna 34
Kod pocztowy 29-145[1]
Tablice rejestracyjne TLW
SIMC 0145490
Położenie na mapie gminy Secemin
Mapa lokalizacyjna gminy Secemin
Secemin
Secemin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Secemin
Secemin
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Secemin
Secemin
Położenie na mapie powiatu włoszczowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu włoszczowskiego
Secemin
Secemin
Ziemia50°46′04″N 19°50′18″E/50,767778 19,838333

W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Secemin uzyskał lokację miejską przed 1370 rokiem, zdegradowany w 1869 roku[4].

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Secemin[2][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0145508 Bród przysiółek

HistoriaEdytuj

Pierwsza wzmianka o Seceminie pochodzi z 1326 r. Osada wymieniona została jako siedziba parafii, która liczyła 288 mieszkańców i miała obszar 57 km²[6]. W 1401 r.[7]na mocy przywileju wydanego przez Władysława Jagiełłę Secemin otrzymał prawa miejskie[8]. Równocześnie król nadał Piotrowi Szafrańcowi tytuł własności miasta oraz prawo do pobierania mostowego[8].

W 1517 r. Zygmunt Stary wydał przywilej zwalniający mieszczan secemińskich z opłat targowych, na terenie całego kraju. Król zezwolił także na dwa jarmarki w roku[8].

W 1540 r. Secemin miał 40 łanów, 60 ogrodów, młyn, dwór z folwarkiem, łaźnię oraz 9 sadzawek. Do miasta należało przedmieście Nawsie. W mieście dobrze rozwinięte było rzemiosło. W 1532 r. powstał tu cech garncarski[8].

W 1558 r. Stanisław Szafraniec zamienił miejscowy kościół w zbór. Ministrem zboru został Feliks ze Szczebrzeszyna[9]. W latach 1556–1616 odbyły się tu synody kalwińskie[10]. W czasie synodu w 1556 pierwszy raz w Polsce jawnie wystąpiono przeciw dogmatowi o Trójcy Świętej, nastąpiło wyodrębnienie ruchu braci polskich.

Miasto było w okresie reformacji ważnym ośrodkiem kulturalnym. Przez pewien czas miejscowa szkoła działała jako filia Akademii Rakowskiej[8]. W tym czasie spora część mieszczan, jeśli nie większość przeszła na kalwinizm.

Po wygaśnięciu rodziny Szafrańców, miasto trafiło w ręce właścicieli, którzy w 1617 r. przekazali budynek zboru katolikom.[potrzebny przypis]. Wówczas właściciele miasta często się zmieniali[8]. Należało ono kolejno do rodów: Dembińskich, Czarnockich, Machockich i Lohmannów. W 1869 r. Secemin utracił prawa miejskie.

W 1960 r. Secemin miał 1802 mieszkańców[8]. 50% z nich utrzymywało się z rolnictwa[8].

Urodził się tu Bartłomiej Wincenty Ściegiennypodpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, cichociemny.

ZabytkiEdytuj

 
Kościół w Seceminie. Wcześniej zbór protestancki

.

  • kościół gotycki pod wezwaniem Świętej Katarzyny i Jana Ewangelisty z 1402 r.; od 1554 r. zbór protestancki; zwrócony katolikom w 1617 r.; w XVIII w. przebudowany
  • pozostałości fosy z XVI w. otaczającej dawną siedzibę rodu Szafrańców
  • park założony w połowie XVIII w.
  • plebania z przełomu XIX i XX w.

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-03-06].
  4. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 68-69.
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków, 1965-1967, Tom I, str 538-539.
  7. Secemin w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. X: Rukszenice – Sochaczew. Warszawa 1889.
  8. a b c d e f g h .
  9. Józef Szymański, Szlakiem Braci Polskich.Przewodnik turystyczny po Kielecczyźnie., Kielce 1962, s. 98.
  10. Józef Szymański, Szlakiem Braci Polskich.Przewodnik turystyczny po Kielecczyźnie., Kielce 1962, s. 97.

BibliografiaEdytuj

  • Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków, 1965-1967
  • Kalendarz Świętokrzyski 2005.Z dnia na dzień przez stulecia. Kielce, 2004.