Otwórz menu główne

Sieweczka preriowa (Charadrius montanus) – gatunek średniego ptaka wędrownego z rodziny sieweczkowatych. Występuje w Ameryce Północnej, jest bliski zagrożenia.

Sieweczka preriowa
Charadrius montanus[1]
J. K. Townsend, 1837
Sieweczka preriowa
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada neognatyczne
Rząd siewkowe
Podrząd siewkowce
Parvordo Charadriida
Nadrodzina Charadrioidea
Rodzina sieweczkowate
Podrodzina sieweczki
Rodzaj Charadrius
Gatunek sieweczka preriowa
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Spis treści

SystematykaEdytuj

Gatunek monotypowy[3][4]. Po raz pierwszy został opisany przez J. K. Townsenda w 1837 na łamach Journal of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia. Holotyp pochodził z Gór Skalistych[5], dokładniej z okolic Sweetwater River w Wyoming[3]; autor nadał mu nazwę Charadrius montanus[5], podtrzymywaną obecnie (2016) przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny[4]. Wraz z sieweczkami: długonogą (C. asiaticus) i stepową (C. veredus) sieweczka preriowa bywa wydzielana do rodzaju Eupoda[3].

MorfologiaEdytuj

Długość ciała wynosi 21–23,5 cm; masa ciała samców 67–124 g, samic 73–132,5 g; rozpiętość skrzydeł 47 cm[3]. Wymiary szczegółowe, podane w milimetrach, wg Ridgwaya[6]:

Długość skrzydła D. dzioba D. ogona D. skoku
♂ (n=8) 138–154 19–22 57–69 37–40,5
♀ (n=5) 143–155 21–22,5 61–67 37–39

Czoło i brew jasne, białe. Kantarek czarny. Spód ciała biały, po bokach z domieszką płowego. Nogi stosunkowo długie, żółtobrązowe. Dymorfizm płciowy w upierzeniu nie występuje. W szacie spoczynkowej wierzch głowy przybiera barwę jasnobrązową, podobnie jak kantarek. Na piersi występują wtedy ciemne plamy (mogą być ze sobą połączone), a na grzbiecie rdzawe krawędzie piór. Osobniki młodociane przypominają dorosłe, wyróżnia je płowa brew oraz bardziej ciemnobrązowy grzbiet i pierś[3].

Zasięg występowaniaEdytuj

Gatunek wędrowny. Gniazduje w centralnej Ameryce Północnej, na Wielkich Równinach (od południowej Alberty i południowo-zachodniego Saskatchewan na południe), płaskowyżach wschodniego Kolorado po zachodni Teksas oraz w północno-zachodnim Meksyku (Nuevo León). Zimuje od centralnej Kalifornii po Kalifornię Dolną i na wschód po południowy Teksas i północno-wschodni Meksyk[3]. W Nuevo León pierwsze udane lęgi stwierdzono w 2004[7].

Ekologia i zachowanieEdytuj

Środowiskiem życia tych sieweczek podczas rozrodu są prerie (odnotowywane na wysokości 640–3250 m n.p.m.), a także pola uprawne. Często współwystępują z kopiącymi nory ssakami jak szczuroskoczki (Dipodomys) i nieświszczuki (Cynomys). Ptaki badane we wschodnim Kolorado najliczniejsze były w środowisku zamieszkiwanym właśnie przez pieski preriowe (nieświszczuki czarnoogonowe). W okresie zimowania sieweczki preriowe przenoszą się na półpustynie i suche tereny rolnicze. Mimo że nazwa naukowa i angielska (Mountain Plover) odnosi się do gór, sieweczki preriowe nie występują w górach[3]. Do Kanady i północnego USA przybywają w marcu lub kwietniu, odlatują wczesnym sierpniem[7]. Żywią się bezkręgowcami, takimi jak prostoskrzydłe, chrząszcze, błonkoskrzydłe i motyle. To towarzyskie ptaki, przebywają niekiedy w grupach do 600 osobników, zwłaszcza zimą[3].

LęgiEdytuj

 
Sieweczka preriowa na gnieździe

Okres lęgowy trwa od późnego kwietnia do czerwca (prawdopodobnie w północno-wschodnim Meksyku ptaki rozpoczynają później lub okres lęgowy trwa dłużej). Występuje monogamia, poliandria i niekiedy również poligynia. Gniazdo to płytki dołek w ziemi o średnicy około 9,5–10 cm i głębokości do 2,5 cm. W zniesieniu zwykle od 2 do 6 jaj (zwykle 3), przeważnie o skorupce koloru ciemnooliwkowopłowego i wymiarach 37–38,1 mm na 28,2–28,6 mm oraz masie 13–19 g. Składane są w odstępach 1–6 dni. Inkubacja trwa 28–31 dni, wysiaduje jedynie samiec. Samica często pozostawia pierwszy lęg samcowi, a drugim opiekuje się sama lub, gdy wystąpi poliandria, w ogóle nie zajmuje się potomstwem. Młode z wierzchu są kremowopłowe, pokryte czarnymi plamkami. Po wykluciu się ważą 9–11 g. Opierzają się po 33–39 dniach, osiągają wtedy masę 70–97 g. Jaja w lęgach wysiadywanych przez samice są większe na początku sezonu, potem maleją. Sukces lęgowy niski[3] (patrz: Status zagrożenia).

Status zagrożeniaEdytuj

IUCN uznaje sieweczkę preriową za gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened) od 2008, wcześniej ptak miał status narażonego (VU, Vulnerable). Prawdopodobnie główną przyczyną zmniejszenia się populacji jest łowiectwo. Rozwój rolnictwa i urbanizacja zmniejszyły powierzchnię obszarów nadających się do rozrodu[7]. W terenach rolniczych około 67% gniazd niszczonych jest przez maszyny rolnicze (stan w 1999). Niekiedy lęg pada ofiarą lisa płowego (Vulpes velox). Do tego gniazda są niszczone przez nawałnice lub zostają zdeptane przez bydło[3].

PrzypisyEdytuj

  1. Charadrius montanus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Charadrius montanus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d e f g h i j P. Wiersma, G.M. Kirwan, P. Boesman: Mountain Plover (Charadrius montanus). del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive, 2016. [dostęp 22 lutego 2016].
  4. a b F. Gill, D. Donsker: Buttonquail, plovers, seedsnipe & sandpipers. IOC World Bird List (v6.1). [dostęp 2016-02-22].
  5. a b J. K. Townsend. Description of Twelve New Species of Birds, chiefly from the vicinity of the Columbia river. „Journal of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”. 7, s. 192, 1837. 
  6. Robert Ridgway: The birds of North and Middle America. T. 8. 1919, s. 105–107.
  7. a b c Mountain Plover Charadrius montanus. BirdLife International. [dostęp 2016-02-22].