Stolperstein

Projekt artysty Guntera Demniga upamiętniający ofiary narodowego socjalizmu

Stolperstein (z niem. kamień, o który się potykamy, po polskukamień pamięci) – określenie pomników poszczególnych ofiar nazizmu, mających postać osadzonych w bruku betonowych kostek brukowych z mosiężną tabliczką, z wyrytym na niej nazwiskiem upamiętnionej osoby, datami jej urodzin i śmierci oraz informacją o losie, jaki ją spotkał. Stolpersteiny montowane są w chodniku, zazwyczaj w pobliżu ostatniego miejsca zamieszkania upamiętnionej ofiary nazizmu. W ten sposób upamiętniono męczeńską śmierć nie tylko Żydów, ale i Romów, ludzi niepełnosprawnych, Świadków Jehowy, homoseksualistów i członków partii politycznych. Co jakiś czas kamienie pamięci są niszczone przez neonazistów lub islamistów lecz są uzupełniane[1].

Stolperstein poświęcony Emmy Zehden na Franzstraße 32 w Berlinie
Stolperstein w Białej Podlaskiej poświęcony Chaimowi Zylberbergowi

Pomniki tego typu zaczął tworzyć w latach 90. XX w. niemiecki artysta Gunter Demnig, który nadał im również nazwę[2].

Pierwsze Kamienie Pamięci pojawiły się na ulicach Kolonii w 1995 roku. Do 29 grudnia 2019 roku zainstalowano 75 000 Kamieni Pamięci na ulicach europejskich miast[3]. Znajdują się one na terenie ponad 20 krajów, w tym Niemiec, a także Austrii, Belgii, Czech, Węgier, Włoch, Polski, Norwegii, Ukrainy czy Holandii. W samym Berlinie jest ich np. 6000, w Hamburgu 5000, a w Kolonii 2000. W Polsce zainstalowano ponad 30 sztuk, m.in. w Oświęcimiu, Wrocławiu, Słubicach czy Zamośćiu.

Według Charlotte Knobloch, prezydenta Centralnej Rady Żydów w Niemczech, pomysł nie jest do końca dobrze trafiony, gdyż może przywodzić na myśl deptanie pamięci ofiar Holocaustu[4].


PrzypisyEdytuj

  1. Niemiecki spór o pamięć wyborcza.pl, Bartosz Wieliński, 17 sierpnia 2015 [dostęp: 22 maja 2022]
  2. Ingrid Scheffer: Do Tread on Me! (ang.). goethe.de, październik 2007. [dostęp 2014-02-26].
  3. 75.000. Stolperstein verlegt (niem.), faz.net, Frankfurter Allgemeine Zeitung [dostęp: 2021-05-24]
  4. Marcin Kostaszuk, Marek Zaradniak: Przechodniu, tu mieszkali sąsiedzi. w: Głos Wielkopolski, 1 lutego 2011, s. 5.

Linki zewnętrzneEdytuj