Otwórz menu główne

Symcha Rotem

polski działacz ruchu oporu
(Przekierowano z Symcha Ratajzer-Rotem)

Symcha Rotem, ps. „Kazik” (hebr. שמחה רותם; ur. 10 lutego 1925 w Warszawie[1] jako Szymon Rathajzer, zm. 22 grudnia 2018 w Jerozolimie[2]) – żydowski działacz ruchu oporu w czasie II wojny światowej, uczestnik powstania w getcie warszawskim, łącznik Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB) po aryjskiej stronie Warszawy.

Symcha Rotem
Szymon Rathajzer
Kazik
Ilustracja
Symcha Rotem
Data i miejsce urodzenia 10 lutego 1925
Warszawa
Data i miejsce śmierci 22 grudnia 2018
Jerozolima
Przebieg służby
Siły zbrojne ŻOB, AL
Stanowiska łącznik Żydowskiej Organizacji Bojowej
Główne wojny i bitwy II wojna światowa:
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Zasługi RP Złoty Medal Wojska Polskiego

Od 2008 Honorowy Obywatel miasta stołecznego Warszawy.

ŻyciorysEdytuj

Urodził się na warszawskim Czerniakowie jako Szymon Ratajzer i był najmłodszy z czwórki rodzeństwa. Matka pochodziła ze spolonizowanej żydowskiej rodziny Mińskich i prowadziła mydlarnię, zaś wywodzący się z tradycyjnej rodziny chasydów ojciec przejął po swoim ojcu funkcję kantora w synagodze[3].

Był członkiem młodzieżowej organizacji syjonistycznej Akiba. W getcie działał w Żydowskiej Organizacji Bojowej. Podczas powstania w getcie był członkiem grupy bojowej dowodzonej przez Hanocha Gutmana, która walczyła na terenie szopu szczotkarzy, a następnie w getcie centralnym. 1 maja 1943, na zlecenie Komendy Głównej ŻOB, wraz z Zygmuntem Frydrychem przedostał się tunelem, przekopanym przez Żydowski Związek Wojskowy pod ulicą Bonifraterską[4], na stronę aryjską, gdzie nawiązał kontakt z tamtejszym przedstawicielem ŻOB, Icchakiem Cukiermanem, w celu zorganizowania wyjścia bojowców z getta.

W nocy z 8 na 9 maja powrócił kanałami do getta. 9 maja wraz z polskimi pracownikami wodociągów miejskich zorganizował przeprowadzenie kanałami na aryjską stronę grupy ok. 30 bojowców, napotkanej w kanałach. 10 maja bojowcy zostali ewakuowani z kanałów włazem przy ulicy Prostej i przewiezieni podstawioną ciężarówką do lasu w Łomiankach pod Warszawą[5].

Uczestniczył w powstaniu warszawskim walcząc w oddziale Armii Ludowej na Starym Mieście[6]. Brał udział w wyprowadzaniu oddziałów powstańczych kanałami na Żoliborz. W styczniu 1945 na zlecenie Armii Ludowej został wysłany do Lublina wraz z Ireną Golblum. Ich celem było nawiązanie kontaktu z Tymczasowym Rządem Polskim.

Po wojnie stał się jednym z organizatorów emigracji do Palestyny, gdzie sam dotarł w listopadzie 1946, osiedlając się w Jerozolimie.

Jako jeden z ostatnich żyjących uczestników powstania brał udział w obchodach 65. rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim w kwietniu 2008. 13 maja 2010, razem z Pniną Grynszpan-Frymer, wziął udział w odsłonięciu pomnika Ewakuacji Bojowników Getta Warszawskiego na ul. Prostej 51. W 2013 wraz z Chawką Folman-Raban uczestniczył w obchodach 70. rocznicy powstania w getcie warszawskim[7]. W kwietniu 2018 roku opublikował list otwarty, w którym odniósł się do przemówienia Prezydenta RP Andrzeja Dudy wygłoszonego w 75. rocznicę powstania w getcie warszawskim, wyrażając swoją frustrację „uporczywą nieznajomością najistotniejszej różnicy między cierpieniem narodu polskiego w wyniku nazistowskiej okupacji, cierpieniem, którego nie lekceważę, a między systematycznym unicestwianiem moich braci i sióstr, polskich Żydów, przez niemiecką, nazistowską machinę zagłady, a także ignorowaniem faktu, że mieli w tym udział liczni przedstawiciele narodu polskiego”. Zaznaczył również, że jego ocena nie dotyczy „narodu polskiego jako całości”[8].

W amerykańskim filmie Uprising z 2001 r., w reżyserii Jona Avneta, w postać Kazika Ratajzera-Rotema wcielił się Stephen Moyer.

UpamiętnienieEdytuj

OdznaczeniaEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Notacje historyczne: Symcha Ratajzer-Rotem. [dostęp 19 kwietnia 2013].
  2. Zmarł Symcha Rotem. [dostęp 22 grudnia 2018].
  3. Tomasz Urzykowski, Nie żyje Symcha Rotem – bohater powstania w warszawskim getcie, warszawa.wyborcza.pl, 22 grudnia 2018 [dostęp 2018-12-23] (pol.).
  4. Symcha Rotem: Wspomnienia powstańca z warszawskiego getta. Warszawa: Veda, 2012, s. 77. ISBN 978-83-61932-28-4.
  5. Symcha Rotem – na podstawie: Helena Rufeisen-Schűpper „Pożegnanie Miłej 18. Wspomnienia łączniczki Źydowskiej Organizacji Bojowej” [w:] Getto Warszawskie, warszawa.getto.pl [dostęp 2018-12-23] (pol.).
  6. Symcha Rotem: Wspomnienia powstańca z warszawskiego getta. Warszawa: Veda, 2012, s. 177. ISBN 978-83-61932-28-4.
  7. Jerzy Majewski, Tomasz Urzykowski: Gdy getto umierało. „Jednym słowem, jednym wskazaniem palca skazywali Żyda na śmierć”. wyborcza.pl, 19 kwietnia 2013. [dostęp 2013-05-17].
  8. Ratajzer w liście do Dudy: sprzeciwiam się fałszującemu fakty prawu, Onet Kultura, 26 kwietnia 2018 [dostęp 2019-04-20] (pol.).
  9. M.P. z 2013 r. poz. 496 – jako Simha Rotem.
  10. Prezydent odznaczył Symchę Rotema. [dostęp 19 kwietnia 2013].
  11. M.P. z 2003 r. nr 41, poz. 598 – pkt 4. (jako Rotem Simha).
  12. Podsekretarz Stanu w MON Robert Kupiecki złożył wizytę w Izraelu. wp.mil.pl, 9 maja 2013. [dostęp 13 maja 2013].

BibliografiaEdytuj