Otwórz menu główne

Szczawienko (niem. Niedersalzbrunn[1], Sorgau) – przed 1945 dwie wsie, po 1945 połączone w jedną, 1951–54 część Szczawna-Zdroju[2][3], 1954-1970 samodzielna wieś w gromadzie Szczawienko[4], od 31 marca 1970 północna dzielnicą Wałbrzycha[5], przy wyjeździe do Świebodzic.

Herb Wałbrzycha Szczawienko
Część miasta Wałbrzycha
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Miasto Wałbrzych
W granicach Wałbrzycha – 1 I 1951 – 2 X 1954 (Szczawno-Zdrój)
– od 30 III 1970 (Wałbrzych)
SIMC 0983793
Nr kierunkowy 74
Kod pocztowy 58-306
Tablice rejestracyjne DB
Położenie na mapie Wałbrzycha
Mapa lokalizacyjna Wałbrzycha
Szczawienko
Szczawienko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szczawienko
Szczawienko
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Szczawienko
Szczawienko
Ziemia50°49′23″N 16°18′21″E/50,823139 16,305722
Portal Portal Polska

Według danych z Urzędu Miejskiego w Wałbrzychu na 16 kwietnia 2014 roku dzielnice Szczawienko, Książ i Lubiechów zamieszkuje 4293 osób[6].

Spis treści

PołożenieEdytuj

Szczawienko leży na części działu wodnego potoku Szczawnik i rzeki Pełcznica oraz na południowej części przełomu Pełcznicy. Zabudowania dzielnicy znajdują się na wysokości 350-370 m n.p.m. a oś komunikacyjną osiedla staniowi ulica Wrocławska i historycznie ulica Wieniawskiego. Obecnie ulica Wieniawskiego stanowi jednocześnie granicę z dzielnicą Podzamcze[7]. Szczawienko jest dzielnicą przemysłowo-mieszkaniową z takimi zakładami jak Toyota, Faurecia, Ronal, Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej i jednocześnie z osiedlami domków jednorodzinnych zlokalizowanych przy ulicach Wincentego Witosa, Jaworowej i Zdrojowej[8].

Szczawienko sąsiaduje z:

  • północ (N) – Świebodzice (3 km)
  • północny wschód (NE) – Lubiechów
  • południowy wschód (SE) – dzielnica Poniatów – w górę Pełcznicy, polnymi ścieżkami (brak bezpośredniej ulicy łączącej dzielnice) dojazd przez Piaskową Górę lub WSSE
  • południe (S) – dzielnica Piaskowa Góra – tradycyjną granicą jest linia kolejowa ze stacji Wałbrzych Szczawienko do stacji Szczawno-Zdrój, dokładniej od wiaduktu nad ulicą Wrocławską do wiaduktu nad ulicą Wieniawskiego.
  • południowy zachód (SW) – Szczawno-Zdrój
  • zachód (W) – dzielnica Podzamcze
  • północny zachód (NW) – kompleks zamku Książ z sąsiadującą stadniną ogierów.

NazwaEdytuj

Według Heinricha Adamy'ego nazwa pochodzi od polskiej nazwy ptaka żurawia. Zaliczył on ją do grupy śląskich miejscowości, których nazwy wywodziły się od tego słowa - "von zóraw = Kranich"[9]. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia najwcześniejszą nazwę miejscowości w zlatynizowanej polskiej formie "Sarów" podając jej znaczenie jako "Kranichfeld" - "Pole żurawi"[9]. Niemcy fonetycznie zgermanizowali nazwę miejscowości na "Sorgau"[9] w wyniku czego utraciła ona swoje pierwotne znaczenie.

HistoriaEdytuj

Prawdopodobnie okolice Szczawienka były już zamieszkiwane w okresie neolitu. Badania archeologiczne wskazują na istnienie traktu handlowego w rejonie Szczawienka. W średniowieczu Szczawienko było już wsią, która rozciągała się wzdłuż dzisiejszej ulicy Wieniawskiego i razem z dzisiejszym Szczawnem-Zdrój stanowiła jedną miejscowość. Z tym, że centrum wsi znajdowało się w Szczawienku. Rozwój wsi zahamowała wojna trzydziestoletnia.

W dobie napoleońskiej dnia 15 maja 1807 roku nieopodal miejscowości odbyła się Bitwa pod Szczawienkiem pomiędzy polskimi ułanami z Legii Polsko-Włoskiej a wojskiem pruskim. W bitwie polscy ułani rozbili wojska pruskie[10].

Pierwsza połowa XIX to korzystanie z rozwoju Szczawna-Zdroju, kiedy Szczawienko stało się tańszym zapleczem noclegowym dla uzdrowiska. Natomiast druga połowa XIX wieku to rozwój przemysłu - szczególnie południowo-wschodniej części nazywanej Sorgau, którego podstawą było doprowadzenie w 1853 roku linii kolejowej. Po drugiej wojnie światowej Szczawienko zostało włączone najpierw do Szczawna-Zdroju a następnie w 1951 roku do Wałbrzycha[11].

Istniejący tu niegdyś kościół ewangelicki został po 1945 rozebrany.

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[12]:

  • dzielnica Szczawienko jako historyczny układ urbanistyczny, z XIII w., XVII-XVIII w., XX w.
  • kościół par. pw. św. Anny, z XVI w.

KomunikacjaEdytuj

Dzielnicę obsługuje stacja kolejowa Wałbrzych Szczawienko leżąca na linii kolejowej z Wrocławia do Zgorzelca. Dawniej stacja stanowiła węzeł kolejowy z linią kolejową do Mieroszowa (rozebraną latem 1994 roku)[13]. Trasa do Mieroszowa przez Boguszów-Gorce ma zostać odbudowana jako wałbrzyska kolej aglomeracyjna[14].

Do dzielnicy docierają autobusy komunikacji miejskiej, a wcześniej – kursujące po Wałbrzychu na przestrzeni kilkudziesięciu lat – tramwaje i trolejbusy.

PrzypisyEdytuj

  1. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  2. Dz.U. z 1950 r. nr 57, poz. 509
  3. mniejszą część włączono do Wałbrzycha
  4. Uchwała Nr 30/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu wałbrzyskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71)
  5. Dz.U. z 1970 r. nr 8, poz. 69
  6. Liczba mieszkańców dzielnic Wałbrzycha | Nasz Wałbrzych - niezależny portal miejski, nasz.walbrzych.pl [dostęp 2017-11-26].
  7. Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t.10. Wrocław 2005, s. 441.
  8. Wałbrzych. Plan miasta, 1:20 000, wyd. Daunopol, Warszawa 2003
  9. a b c Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 63.
  10. J. Staszewski: Wojsko polskie na Śląsku w dobie napoleońskiej. Katowice: 1936.
  11. Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t.10. Wrocław 2005, s. 444.
  12. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 186. [dostęp 19.10.2012].
  13. Rafał Wiernicki: Linia kolejowa nr 291 Wałbrzych Szczawienko - Mieroszów (- Meziměstí /CZ/). Turysta Dolnośląski, 2005. [dostęp 2017-09-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-21)].
  14. Artur Szałkowski: Rusza remont wiaduktu nad ul.Niepodległości. Panorama Wałbrzyska, 2016. [dostęp 2017-09-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-27)].

Linki zewnętrzneEdytuj