Szczypiorno

Szczypiornoosiedle w południowo–zachodniej części Kalisza, nad strugą Piwonia, w granicach administracyjnych miasta od 1976. Częścią Szczypiorna jest Nosków.

Ten artykuł dotyczy osiedla Kalisza. Zobacz też: wieś Szczypiorno.
Szczypiorno
Osiedle Kalisza
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Miasto Kalisz
Data założenia XV w.
W granicach Kalisza 2 lipca 1976[1]
SIMC 0936718
Powierzchnia 5,87[2] km²
Populacja (31.12.2019)
• liczba ludności

1 760[3]
• gęstość 299,8 os./km²
Położenie na mapie Kalisza
Mapa lokalizacyjna Kalisza
Szczypiorno
Szczypiorno
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Szczypiorno
Szczypiorno
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Szczypiorno
Szczypiorno
Ziemia51°43′18″N 18°01′08″E/51,721667 18,018889
Portal Portal Polska

Osiedle jest jedną z największych pod względem powierzchni jednostek pomocniczych Kalisza, zasadniczo zurbanizowane w obrębie ulicy Wrocławskiej, pozostałe części to głównie pola uprawne i działki rekreacyjne.

W Szczypiornie swoje korzenie ma polska piłka ręczna, potocznie nazywana szczypiorniakiem[4].

PołożenieEdytuj

Szczypiorno usytuowane jest w południowo–zachodnim krańcu miasta przy wylocie na Ostrów Wielkopolski, sąsiaduje od południowego zachodu z Nowymi Skalmierzycami, od północnego wschodu z Zagorzynkiem i Serbinowem, od północy z sołectwem Dobrzec, zaś od południowego wschodu z sołectwem Sulisławice Kolonia. Głównym traktem osiedla jest ulica Wrocławska, która przed wybudowaniem obwodnicy Nowych Skalmierzyc, stanowiła część drogi krajowej nr 25.

HistoriaEdytuj

Jako wieś Szczypiorno (wymieniane Sciperzno, Sciporno i in.), wzmiankowane od XV wieku[5].

W 1815 w miejscowości utworzono punkt graniczny, pomiędzy Prusami a Imperium Rosyjskim, zbudowano koszary dla garnizonu oraz budynek urzędu celnego[5].

W 1914 władze niemieckie w koszarach i barakach utworzyły obóz jeniecki dla cudzoziemców: Ukraińców, Rosjan, Francuzów, Brytyjczyków, Rumunów i innych narodowości[4]. W późniejszym czasie powstał obóz dla internowanych żołnierzy Legionów Polskich (ok. 4 000), którzy odmówili przysięgi lojalności cesarzowi niemieckiemu[4][5]. Z uwagi na trudne warunki obozowe w Kaliszu utworzono „Komitet Opieki Nad Jeńcami”, który zaczął regularnie dostarczać żywność[5]. Wśród legionistów zrodziła się nowa dyscyplina sportowa – piłka ręczna, potocznie nazywana szczypiorniak[4].

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 w Szczypiornie kwaterował 29 Pułk Strzelców Kaniowskich[5]. W 1927 odbył się zjazd legionistów, połączony z odsłonięciem pomnika w Szczypiornie (zniszczony w czasie okupacji hitlerowskiej)[5].

W 1955 budynek koszar przekazano Ośrodkowi Szkolenia Służby Więziennej[5].

W 2013 otwarto prywatne Muzeum Historii Szczypiorna[6].

Zabytki i miejsca historyczneEdytuj

Nazwa Wybudowany Zdjęcie Wpis do rejestru zabytków[7]
Koszary

(obecnie Kampus Mundurowy WSKiP w Warszawie)

1815 240/A z 16.09.1968
Kaplica grobowa Ordęgów pw. św. Barbary

(ul. Szczypiornicka 70)

poł. XIX w.   758/Wlkp/A z 26.08.2009
Park dworski 2 poł. XIX w.   750/A z 30.06.1998
Obóz internowania w Szczypiornie 1914–1917  
Ukraiński cmentarz wojskowy 1914–1923   852/Wlkp/A z 8.12.2011
Mauzoleum Legionistów Polskich 1932   zburzone w 1939
Schrony obserwacyjno–bojowe nr 10, nr 11

(Polskie umocnienia obronne Przedmoście Kalisz)

1939   1040/Wlkp/A z 26.01.2018

Osoby związane ze SzczypiornemEdytuj

Komunikacja publicznaEdytuj

Transport autobusowyEdytuj

Nr linii Trasa Przewoźnik
15 Kalisz: Godebskiego/Długa/Wał Bernardyński Bażancia ↔ Nowe Skalmierzyce ↔ Skalmierzyce Kaliskie Linie Autobusowe
19E Kalisz: Majkowska Medix ↔ Nowe Skalmierzyce ↔ Ostrów Wielkopolski: Dworzec PKP
M Ostrów Wielkopolski: Lotnicza Poznańska/Dworzec PKP ↔ Nowe Skalmierzyce ↔ Kalisz: Toruńska Pucka MZK Ostrów Wielkopolski

Transport kolejowyEdytuj

Nr linii kolejowej Przystanek Zdjęcie
14 Kalisz Szczypiorno  

Wspólnoty wyznanioweEdytuj

Na osiedlu mieści się: kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (1988)[5] oraz Sala Królestwa dwóch Chrześcijańskich Zborów Świadków Jehowy[8].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 24 czerwca 1976 r. w sprawie zmiany granic niektórych miast w województwach: bielskim, jeleniogórskim, kaliskim, płockim i toruńskim (Dz.U. z 1976 r. nr 24, poz. 144).
  2. MSIP Kalisz
  3. Zapytanie w sprawie ilości mieszkańców Kalisza z podziałem na jednostki pomocnicze. bip.kalisz.pl, 2020-07-17. [dostęp 2020-08-20].
  4. a b c d Szczypiorno dzielnica Kalisza, ozpr.opole.pl [dostęp 2017-04-10].
  5. a b c d e f g h Nosków-Szczypiorno, [w:] Władysław Kościelniak, Wędrówki po moim Kaliszu, Kalisz: Edytor, 2010, s. 169-176, ISBN 978-83-60579-56-5.
  6. Muzeum Historii Szczypiorna oraz Izba Pamięci Legionistów. szczypiorno.info, 2017-01-07. [dostęp 2020-08-20].
  7. Zestawienia zabytków nieruchomych, www.nid.pl [dostęp 2018-07-18].
  8. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-04-06].

Linki zewnętrzneEdytuj