Tkanka tłuszczowa

Tkanka tłuszczowa biała człowieka wyługowana w skrawku parafinowym, obraz mikroskopowy.

Tkanka tłuszczowa (łac. textus adiposus) – tkanka zwierzęca, zaliczana do tkanki łącznej, która znajduje się głównie w warstwie podskórnej. W rozwoju filogenetycznym tkanka tłuszczowa pojawia się już u stawonogów, jednak dopiero u zwierząt stałocieplnych jej rola nabiera znaczenia.

% zawartości tkanki tłuszczowej wraz z umownym podziałem na grupy w zależności od płci i wieku u człowieka.

Zawartość tkanki tłuszczowej w ciele człowieka uzależniona jest od wielu czynników. Najczęściej za optymalną wartość uznaje się 20—25% masy ciała u kobiet i 15—20% masy ciała u mężczyzn. Wyższe wartości klasyfikowane są jako otyłość[1]. Tkanka tłuszczowa składa się z komórek tłuszczowych adipocytów (łac. lipocytus) i macierzy łącznotkankowej zawierającej nerwy, naczynia i komórki układu immunologicznego. Tkanka tłuszczowa jest bogato unerwiona przez układ nerwowy współczulny. Głównym sygnałem lipolizy jest noradrenalina uwalniana z zakończeń nerwowych[2].

FunkcjeEdytuj

Tkanka tłuszczowa w organizmie zwierząt pełni wiele ważnych funkcji

  1. Tkanka tłuszczowa biała
    • jest największym magazyn energii w organizmie gromadzonej w formie trójglicerydów.
    • wypełnia przestrzeń pomiędzy narządami i organami, pomagając w utrzymaniu stałej lokalizacji organów wewnętrznych.
    • ma właściwości izolacyjne, ułatwiając termoregulację organizmu w chłodnym klimacie.
  2. Tkanka tłuszczowa brunatna
    • przez aktywne generowanie energii cieplnej pełni funkcję ochronną ważnych wyeksponowanych na utratę energii cieplnej organów i tkanek. Przede wszystkim u małych dzieci z powodu nierozwiniętej umiejętności termoregulacji oraz w mniejszym stopniu u młodzieży i osób dorosłych narażonych na ekspozycję na niską temperaturę[3].
  3. Tkanka tłuszczowa różowa
    • bierze udział w wytwarzaniu mleka u kobiet w okresie ciąży i laktacji[4].

Wszystkie typy tkanki tłuszczowej:

PodziałEdytuj

Tkanka tłuszczowa występuje w trzech postaciach:

Tkanka tłuszczowa biała (ang. white adipose tissue WAT)Edytuj

Jej cechą charakterystyczną jest mała masa istoty międzykomórkowej. Komórki tkanki tłuszczowej białej zawierają jedną, dużą kroplę tłuszczu, która otoczona jest cienką warstwą cytoplazmy oraz jedno spłaszczone jądro, położone peryferyjnie. Główną funkcją tej tkanki jest magazynowanie tłuszczu, a także wytwarzanie tłuszczów (lipogeneza) i rozkładanie ich (lipoliza). Zabarwienie tkanki tłuszczowej białej oraz rodzaj zgromadzonych kwasów tłuszczowych uzależniony jest od diety.

Tkanka tłuszczowa brunatna (ang. brown adipose tissue BAT)Edytuj

Osobny artykuł: gruczoły snu zimowego.

Tkanka ta jest charakterystyczna dla ssaków. Występuje u prawie wszystkich noworodków. U gatunków hibernujących, określana nazwą gruczoły snu zimowego, występuje w dużych ilościach i pozostaje przez całe życie. Komórki tkanki tłuszczowej brunatnej zawierają liczne krople tłuszczu z jednym okrągłym, położonym centralnie jądrem. Kolor brunatny tej tkanki związany jest z dużą liczbą mitochondriów. Przypuszcza się, że obecność tkanki tłuszczowej brunatnej może zapobiegać otyłości i insulinooporności[3].

U ludzi pojawia się w ostatnich dwóch miesiącach życia płodowego, w rozwiniętej postaci występuje w okresie niemowlęcym, następnie powoli zanika. Znajduje się między łopatkami, w okolicy szyi, śródpiersia oraz dużych tętnic i nerek. Jej główną funkcją jest wytwarzanie ciepła; w niewielkich ilościach wytwarza też leptynę.

Tkanka tłuszczowa różowa (ang. pink adipose tissue PAT)Edytuj

Ten rodzaj tkanki tłuszczowej występuje u samic w okresie ciąży i laktacji[4].

AdipokinyEdytuj

Komórki tkanki tłuszczowej wydzielają kilkadziesiąt różnych biologicznie czynnych cząsteczek, które wykazują działanie plejotropowe, a nazwane są adipokinami (lub adipocytokinami).

Ważniejsze substancje biologicznie czynne wydzielane przez tkankę tłuszczową[potrzebny przypis]:

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Obesity and overweight, www.who.int [dostęp 2020-02-22] (ang.).
  2. a b Marzena Kotwas i inni, Patogeneza i leczenie otyłości u osób w podeszłym wieku, „Forum Medycyny Rodzinnej”, 2 (6), 2008, s. 435–444, ISSN 1897-7839 [dostęp 2020-02-22].
  3. a b Beata Wójcik, Jan Górski, Brunatna tkanka tłuszczowa u dorosłego człowieka: występowanie i funkcja., Zakład Fizjologii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, ISSN 1734-3321.
  4. a b Eugenia Murawska-Ciałowicz, Tkanka tłuszczowa: charakterystyka morfologiczna i biochemiczna różnych depozytów, „Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej”, Tom: 71, Strony: 466-484, 2017, ISSN 1732-2693.
  5. Michele La Merrill i inni, Toxicological Function of Adipose Tissue: Focus on Persistent Organic Pollutants, „Environmental Health Perspectives”, 121 (2), 2013, s. 162–169, DOI10.1289/ehp.1205485, ISSN 0091-6765, PMID23221922, PMCIDPMC3569688 [dostęp 2020-02-22].
  6. Erin Jackson i inni, Adipose Tissue as a Site of Toxin Accumulation, „Comprehensive Physiology”, 7 (4), 2017, s. 1085–1135, DOI10.1002/cphy.c160038, ISSN 2040-4603, PMID28915320, PMCIDPMC6101675 [dostęp 2020-02-22].
  7. Donna Mergler i inni, Methylmercury Exposure and Health Effects in Humans: A Worldwide Concern, „AMBIO: A Journal of the Human Environment”, 36 (1), 2007, s. 3–11, DOI10.1579/0044-7447(2007)36[3:MEAHEI]2.0.CO;2, ISSN 0044-7447 [dostęp 2019-10-06] (ang.).
  8. ALICJA NIEWIADOWSKA, JAN ŻMUDZKI, Chlorowane węglowodory aromatyczne w żywności zwierzęcego pochodzenia., t. ROCZN. PZH, 1996, 47, NR 1, Zakład Farmakologii i Toksykologii Państwowego Instytutu Weterynaryjnego 1996.
  9. Pesticides found to accumulate in fat tissue, phys.org [dostęp 2019-10-06] (ang.).
  10. Tanya Tillett, Bisphenol A, Chapter 2: New Data Shed Light on Exposure, Potential Bioaccumulation, „Environmental Health Perspectives”, 117 (5), 2009, b, DOI10.1289/ehp.117-a210b, ISSN 0091-6765, PMID19478989, PMCIDPMC2685869 [dostęp 2019-10-07] (ang.).
  11. Rui Liu, Barbara S. Nikolajczyk, Tissue Immune Cells Fuel Obesity-Associated Inflammation in Adipose Tissue and Beyond, „Frontiers in Immunology”, 10, 2019, DOI10.3389/fimmu.2019.01587, ISSN 1664-3224, PMID31379820, PMCIDPMC6653202 [dostęp 2020-02-18].

BibliografiaEdytuj

  • Tkanka tłuszczowa. W: Wojciech Sawicki: Histologia. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003. ISBN 83-200-2790-X.