Otwórz menu główne

Ulica Józefowska w Katowicach

ulica w Katowicach

Ulica Józefowska w Katowicach − jedna z głównych ulic w katowickiej jednostki pomocniczej Wełnowiec-Józefowiec. Swą nazwę wzięła od części Katowic − Józefowca. Przy tej ulicy lokalizowano już przed II wojną światową najważniejsze instytucje osady, a później dzielnicy.

herb Katowic Katowice
ulica Józefowska
Wełnowiec-Józefowiec
Długość: 1624 m
ulica Józefowska (po lewej widoczny cmentarz)
ulica Józefowska (po lewej widoczny cmentarz)
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 0m ul. Bytkowska
Ikona ulica z lewej.svg 40m ul. I. Daszyńskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 100m ul. Walecznych, ul. Promienna
Ikona ulica z prawej.svg 140m ul. Jodłowa
Ikona ulica z prawej.svg 200m ul. Oświęcimska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 260m ul. E. Plater, ul. Patalonga
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 380m ul. Bytomska, ul. Alfreda
Ikona ulica z lewej.svg 500m ul. M. Karłowicza
Ikona ulica z lewej.svg 540m ul. ks. J. Rzymełki
Ikona ulica z lewej.svg światła 700m ul. Strażacka
Ikona ulica z lewej.svg 900m ul. Gnieźnieńska
Ikona ulica z prawej.svg 1070m ul. prof. J. Mikusińskiego
Ikona ulica z prawej.svg 1170m ul. Szczecińska
Ikona ulica z lewej.svg 1290m ul. Rysia
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 1624m ul. Słoneczna
Ikona ulica.svg ↓ ul. Energetyków
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
ulica Józefowska
ulica Józefowska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Józefowska
ulica Józefowska
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
ulica Józefowska
ulica Józefowska
Ziemia50°16′45,9″N 19°00′56,7″E/50,279414 19,015749
Ulica, zaznaczona czerwoną linią, na niemieckiej mapie z 1939
Zabytkowy dom przy ulicy Józefowskiej
Archiwum Państwowe w Katowicach − budynek nr 10. Oddział opracowywania zasobu archiwalnego, kartografii i przechowywania dokumentów niearchiwalnych.
Budynek szpitala (ul. Józefowska 119)

PrzebiegEdytuj

Ulica rozpoczyna swój bieg od skrzyżowania z ulicą Bytkowską w Kolonii Agnieszki. Następnie biegnie przez osiedle Józefowiec, krzyżując się między innymi z ulicami: Mieczysława Karłowicza, Gnieźnieńską, prof. J. Mikusińskiego, Szczecińską. Ulica kończy bieg przy skrzyżowaniu z ulicą Słoneczną i ulicą Energetyków, które należy do miejsc o podwyższonej wypadkowości[1].

HistoriaEdytuj

Ulice Józefowska i Bytkowska, z dość regularnie uformowaną siatką ulic poprzecznych stanowią zastany, ukształtowany historycznie układ komunikacyjny dzielnicy[2], pochodzący z drugiej połowy XIX wieku[3]. Wzdłuż dzisiejszej ulicy Józefowskiej powstały pierwsze zabudowania osady Józefowiec[4]. W 1901 na rogu dzisiejszych ulic Józefowskiej i Szczecińskiej wzniesiono budynek szkoły powszechnej, którego projektantem był architekt Eugen Vogt[5].

W latach 1922−1945 ulica nosiła imię Józefa Bedera[6]. W okresie niemieckiej okupacji Polski w latach 1939−1945 Josef Beder Straße[7]. Józef Beder był dziekanem bytomskim, inspektorem szkolnym oraz proboszczem z parafii w Dębie. Z jego inicjatywy powstał wełnowiecki kościół św. Józefa Robotnika; na jego cześć wprowadzono także nazwy części Katowic: Józefowiec oraz Bederowiec[8]. Na przełomie XIX i XX wieku pod dziesiejszym numerem 119 wzniesiono szpital hutniczy dla pracowników Huty Hohenlohe[9]. W latach 1907−1909 drogę wybrukowano[10]. W początkach lat trzydziestych XX wieku pomiędzy ulicą Bytomską a ulicą Józefowską wybudowano kolonię tzw. "domków wojewódzkich" wraz z ogródkami dla urzędników administracji państwowej[8].

W czasach Polski Ludowej część drogi od skrzyżowania z ul. Bytomską do skrzyżowania z ul. Bytkowską (ówczesna ul. Mariana Buczka) nosiała nazwę ulica PKWN[11].

W latach sześćdziesiątych XX w. w rejonie ulic Szczecińskiej, prof. J. Mikusińskiego, Józefowskiej, Bytomskiej, L. Waryńskiego, Jesionowej i Owocowej wybudowano osiedle, złożone z bloków mieszkalnych[3]. W 1991 rozpoczęło się przewożenie archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach na tereny mieszczącej się na Wełnowcu przy ul. Józefowskiej 104, a przeniesionej do Gliwic, filii Ośrodka Szkolenia Specjalistów Wojsk Radiotechnicznych z Chorzowa (JW 3150). W marcu 1991 Archiwum Państwowe oficjalnie przejęło byłe koszary o obszarze 6 ha wraz z budynkami o powierzchni ok. 10 000 m2[12].

OpisEdytuj

Ulica Józefowska jest drogą publiczną o przekroju jednojezdniowym klasy technicznej Z[9].

W dzielnicy Wełnowiec-Józefowiec zabudowa mieszkaniowa ukształtowała się w postaci osiedli robotniczych powstałych przy dużych zespołach przemysłu węglowego i cynkowego. Zabudowa kształtowała się wzdłuż ul. Józefowskiej oraz obecnej al. Wojciecha Korfantego.

Przy ul. Józefowskiej znajdują się bloki mieszkalne osiedla Józefowiec (od 9 do 11 kondygnacji) oraz Hala Sportowa "Józefowska"[1]. Na rogu ulic Słonecznej i Józefowskiej zlokalizowany jest cmentarz parafialny parafii św. Józefa Robotnika, założony w 1921[13]. Zajmuje powierzchnię 1,934 ha[1].

Ulicą kursują linie autobusowe KZK GOP o numerach[14][15]: 30, 30N, 108, 110, 168, 193, 296, 662. Przy ulicy znajdują się trzy przystanki autobusowe (Kolonia Agnieszki Promienna, Józefowiec Szpital, Józefowiec Szczecińska).

Obiekty historyczneEdytuj

Przy ulicy Józefowskiej znajdują się następujące obiekty, objęte ochroną konserwatorską, będące świadectwem kultury materialnej, typowe dla regionu oraz objęte ochroną konserwatorską budynki mieszkalne[9]:

  • kamienica (ul. Józefowska 10, róg z ul. Energetyków), wzniesiona pod koniec XIX wieku w stylu historyzmu[16];
  • zabytkowy budynek szkoły (ul. Józefowska 32, 34)[16], pochodzący z przełomu XIX i XX wieku[3]; w budynku umieszczono tablicę pamiątkową ku czci mjra Henryka Sucharskiego[17];
  • zabytkowe budynki mieszkalne (ul. Józefowska 25, 29, 30, 35, 39, 40)[16];
  • zabytkowa hala sportowa (ul. Józefowska 27)[16];
  • zabytkowy budynek szkoły (ul. Józefowska 52, 54)[16][18], pochodzący z przełomu XIX i XX wieku[3]; wzniesiony według projektu E. Vogta; oddany do użytku w 1901[19];
  • kapliczka z kamienną figurą Matki Boskiej Niepokalanego Poczęcia (róg ul. Bytomskiej i ul. Józefowskej); wzniesiona na początku XX wieku, w stylu historyzmu, na murowanym postumencie;
  • krzyż z pierwszej połowy XIX wieku (ul. Józefowska 72b);
  • dwukondygnacyjny murowany blok mieszkalny (ul. Józefowska 74); wzniesiony w latach pięćdziesiątych XX wieku w stylu socrealizmu;
  • kamienica mieszkalna (ul. Józefowska 83); trójkondynacyjna, murowana;
  • czterokondygnacyjna murowana kamienica (ul. Józefowska 97); wzniesiona na przełomie XIX i XX wieku;
  • zespół dawnych koszar wojskowych (ul. Józefowska 104, obecnie Archiwum Państwowe); wzniesiony w latach międzywojennych; zespół obejmuje dwa dwukondygnacyjne budynki murowane z cegły, elementy ziemne i kamienne, obmurowania urządzeń terenowych oraz starodrzew;
  • dwukondygnacyjny murowany dom w ogrodzie (ul. Józefowska 109); wzniesiony na przełomie XIX i XX wieku;
  • trójkondygnacyjna murowana kamienica (ul. Józefowska 111, róg z ul. ks. J. Rzymełki); wzniesiona w 1899;
  • figura Chrystusa Ukrzyżowanego (ul. Józefowska 112); datowana na 1935, wzniesiona w stylu historyzmu z elementami neogotyku, krzyż z figurą Ukrzyżowanego jest wykonany z kamienia i umieszczony na murowanym postumencie z niszą, w której stoi figurka Matki Boskiej, na pozostałych postumentach zastosowano neogotycki ornament i umieszczono tablicę inskrypcyjną;
  • murowana dwukondygnacyjna kamienica (ul. Józefowska 113/115); wzniesiona na początku XX wieku, przebudowana w drugiej połowie XX wieku;
  • trójkondygnacyjna murowana kamienica (ul. Józefowska 117); wzniesiona na początku XX wieku;
  • zespół Szpitala Miejskiego (ul. Józefowska 119); w granicach zespołu znajdują się: główny murowany czterokondygnacyjny budynek dawnego szpitala hutniczego z przełomu XIX i XX wieku, przebudowany w latach międzywojennych, ogród, ogrodzenie od strony zachodniej i południowej z tynkowanego muru ceglanego;
  • zespół trzech murowanych dwukondygnacyjnych familoków (ul. Bytomska nr 1 i 2, ul. Józefowska 120); wzniesionych w drugiej połowie XIX wieku;
  • budynki bliźniacze w ogrodach przy ul. Józefowskiej nr: 126/128, 130/132, 134/136, 138/140, 142/144, 146/148, 150/152, 154/156, 158, wzniesione w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku w stylu modernizmu[16].

InstytucjeEdytuj

Przy ulicy Józefowskiej swoją siedzibę mają: przedsiębiorstwa handlowo-usługowe, Archiwum Państwowe w Katowicach i oddział Instytutu Pamięci Narodowej (w dawnych koszarach), Zespół Szkół Elektrycznych i Ogólnokształcących im. H. Sucharskiego w Katowicach (I Liceum Profilowane, XIV Liceum Ogólnokształcące), Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji (hala sportowa, dawny ośrodek przygotowań olimpijskich i sekcji zapaśniczej GKS Katowice), Urząd Pocztowy Katowice 33, Katowickie Centrum Onkologii (do 2016 jako Szpital im. Stanisława Leszczyńskiego w Katowicach) przy ul. Józefowskiej 119[20].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Urząd Miasta Katowice: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, Cz. 1, Uwarunkowania zagospodarowania przestrzennego (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-08].
  2. Raport o stanie miasta Katowice 2005. Urząd Miasta Katowice. [dostęp 2011-07-08].
  3. a b c d Szaraniec Lech; Osady i Osiedla Katowic, Oficyna "Artur", Katowice 1996, ​ISBN 83-905115-0-9​, ss. 115−118.
  4. Urszula Rzewiczok: Dzieje Dębu (1299-1999): monografia historyczna dzielnicy Katowic. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 1999, s. 30. ISBN 83-87727-30-X.
  5. Archiwum Urzędu Miejskiego w Katowicach, 1/2076, Akta budowlane szkoły dołączone do akt budowlanych szkoły przy ul. Agnieszki 2.
  6. Niemiecka mapa Katowic z 1939 www.mapywig.org [dostęp 2011-07-08]
  7. Urszula Rzewiczok: Dzieje Dębu (1299-1999): monografia historyczna dzielnicy Katowic. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 1999, s. 27. ISBN 83-87727-30-X.
  8. a b Szaraniec Lech; Osady i Osiedla Katowic, Oficyna "Artur", Katowice 1996, ​ISBN 83-905115-0-9​, s. 60.
  9. a b c Urząd Miasta Katowice: Uchwała nr XII/218/07 Rady Miasta Katowice z dnia 25 czerwca 2007 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru dzielnicy Wełnowiec – Józefowiec w Katowicach (pol.). www.bip.katowice.eu. [dostęp 2011-07-08].
  10. Urszula Rzewiczok: Dzieje Dębu (1299-1999): monografia historyczna dzielnicy Katowic. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 1999, s. 46. ISBN 83-87727-30-X.
  11. Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: "Śląsk", 1980, s. 27. ISBN 83-216-0147-2.
  12. Strona Archiwum Państwowego w Katowicach (pol.). www.katowice.ap.gov.pl. [dostęp 2011-07-08].
  13. Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 185. ISBN 83-913341-0-4.
  14. KZK GOP: Kursy dla przystanku Józefowiec Szczecińska (pol.). www.rozklady.kzkgop.pl. [dostęp 2011-07-08].
  15. KZK GOP: Kursy dla przystanku Józefowiec Szpital (pol.). www.rozklady.kzkgop.pl. [dostęp 2011-07-08].
  16. a b c d e f Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-08].
  17. Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach: Ewidencja miejsc pamięci województwa śląskiego: miasto Katowice (pol.). www.katowice.uw.gov.pl. [dostęp 2011-07-08].
  18. Urząd Miasta Katowice: Uchwała nr XVI/314/07 Rady Miasta Katowice z dnia 24.09.2007 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru dzielnicy Dąb – Wełnowiec w Katowicach (pol.). www.bip.katowice.eu. [dostęp 2011-07-08].
  19. Urszula Rzewiczok: Dzieje Dębu (1299-1999): monografia historyczna dzielnicy Katowic. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 1999, s. 37. ISBN 83-87727-30-X.
  20. Spis firm na ulicy Józefowska w mieście Katowice (pol.). www.katalog.pf.pl. [dostęp 2011-07-08].

BibliografiaEdytuj

  • Katowice – Plan miasta, wyd. Demart SA, Warszawa 2009/2010.
  • Broszkiewicz Jacek; Katowice – reflektorem po mieście, wydawca: Urząd Miejski w Katowicach, ​ISBN 83-901884-0-6​, ss. 60, 61.