Otwórz menu główne

Walentynian III (Valentinianus III, Flavius Placidius Valentinianus, ur. 2 lipca 419 r. w Rawennie, zm. 16 marca 455) – imperator zachodniorzymski od 425 r.

Walentynian III
Flavius Placidius Valentinianus
Valentinianus III
Ilustracja
Cesarz rzymski
Okres od 425
do 455
Poprzednik Jan
Następca Petroniusz Maksymus
Dane biograficzne
Data urodzenia 2 lipca 419
Data śmierci 16 marca 455
Ojciec Konstancjusz III
Matka Elia Galla Placydia[1]
Małżeństwo Licynia Eudoksja
od 437
Dzieci Eudokia, Placydia
Moneta
moneta
Solid Walentyniana III

ŻyciorysEdytuj

Wnuk Teodozjusza Wielkiego, syn późniejszego imperatora Konstancjusza III[1] i Galli Placydii. Urodził się 2 lipca 419 r. w Rawennie[2]. Ok. 421-422 jego matka popadła w konflikt z bratem, imperatorem Honoriuszem, i schroniła się w Konstantynopolu. Tam po śmierci Honoriusza (423 r.) imperator wschodu Teodozjusz II uznał Walentyniana jako władcę ziem zachodnich[3] i rok później doprowadził do jego zaręczyn ze swoją córką Licynią Eudoksją[4].

Po pokonaniu uzurpatora Jana, sześcioletni Walentynian wrócił w październiku 425 r. na zachód, gdzie uznano go za imperatora[3], jednak faktyczną władzę sprawowała jego matka – Galla Placydia, a później generał Aecjusz Flawiusz[1], który w ramach układów politycznych został mianowany magister militum per Galias. Przez pierwsze 12 lat jego panowania pozostawał w cieniu rywalizujących matki i Aecjusza, ale przez większość życia był zdominowany przez otoczenie[3]. W 437 r. jego matkę odsunięto od władzy, ale Walentynian wiele kompetencji pozostawił w rękach Aecjusza[2].

Za regencji jego matki Wandalowie zamieszkali w Afryce[3], tworząc państwo, które w 439 r. odrzuciło zwierzchność Rzymian, a Walentynian nie potrafił powstrzymać ich rajdów na Italię[2]. W latach 330. i 340. imperator biernie akceptował prowadzoną przez Aecjusza politykę osiedlania Burgundów, Wizygotów i Alanów w głębi imperium zachodniego. Na przełomie lat 340. i 350. błędne kalkulacje Aecjusza skutkowały inwazją konfederacji Hunów pod wodzą Atylli[3] na Galię (451 r.) i północną Italię (452 r.)[2]. Ich najazd spowodował znaczące straty i zmusił dwór do przeprowadzki do Rzymu, gdzie biskup Leon I i dwóch senatorów podjęło się negocjacji z Atyllą, a wszystko to bez jakiejkolwiek inicjatywy ze strony Walentyniana[3]. Ostatecznie problem Hunów rozwiązało zwycięstwo Aecjusza w bitwie na Polach Katalaunijskich (451 r.)[5].

Walentynian wspierał mocno biskupów Rzymu, szczególnie Leona I, popierając jego pretensje do zwierzchności nad całym chrześcijaństwem[3] (m.in. dekretem z 444 r.[2]). Ponadto imperator stał po jego stronie w sporach na soborze chalcedońskim. Chociaż władzy Walentyniana nie zakwestionował żaden uzurpator, a jego obie córki zadbały o mocną pozycję rodu, to za jego nieudolnego panowania nastąpiła większość procesów, które spowodowały dezintegrację imperium zachodniego[3]. Za czasów Walentyniana III zachodnie państwo rzymskie straciło znaczną część swoich terytoriów, ograniczając się tylko do Italii, wysp w zachodniej części Morza Śródziemnego i tych fragmentów Galii i Hiszpanii, w których władzę dzierżyli energiczni rzymscy arystokraci[6].

21 września 454 r. Walentynian III własnoręcznie zabił Aecjusza z powodu fałszywych informacji, poddających jego lojalność w wątpliwość. W następnym roku, 16 marca 455 r., cesarz zginął na Polu Marsowym w Rzymie od ciosów Optelasa i Thraustili – byłych żołnierzy Aecjusza[2]. Na jego następcę Teodoryk II i galorzymska arystokracja promowały jednego z byłych podwładnych Aecjusza – Awitusa, podczas gdy Genzeryk i senatorowie forsowali Majoriana[6].

W 437 r. pojął w Konstantynopolu za żonę Licynię Eudoksję[4] – córkę Teodozjusza II i Greczynki Ateny Eudokii[1]. Miał z nią córki Eudokię i Placydię[4].

Wywód przodków:

4. N.N.      
    2. Constantius III
5. N.N.        
      1. Walentynian III
6. Teodozjusz I Wielki    
    3. Galla Placydia    
7. Galla      
 

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Roman Emperors - DIR-Valentinian III, www.roman-emperors.org [dostęp 2019-08-30].
  2. a b c d e f Valentinian III | Roman emperor, Encyclopedia Britannica [dostęp 2019-11-09] (ang.).
  3. a b c d e f g h Oliver Nicholson, The Oxford Dictionary of Late Antiquity, Oxford University Press, 19 kwietnia 2018, ISBN 978-0-19-256246-3 [dostęp 2019-11-09] (ang.).
  4. a b c Roman Emperors - DIR Licinia Eudoxia, www.roman-emperors.org [dostęp 2019-11-09].
  5. Katalaunijskie, Pola - Encyklopedia PWN - źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy, encyklopedia.pwn.pl [dostęp 2019-11-10] (pol.).
  6. a b Celia E. Schultz i inni, A History of the Roman People, Routledge, 3 kwietnia 2019, ISBN 978-1-351-75470-5 [dostęp 2019-11-09] (ang.).