Otwórz menu główne

Łódzkie Towarzystwo Naukowe

Łódzkie Towarzystwo Naukowe (ŁTN)stowarzyszenie naukowe działające w Łodzi od 1936 r. (do 1946 r. pod nazwą Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Łodzi).

HistoriaEdytuj

Łódzkie Towarzystwo Naukowe założone zostało przez grupę 27 mieszkańców Łodzi, którzy reprezentowali cały przekrój narodowościowy i wyznaniowy ówczesnej inteligencji miasta. Byli wśród nich m.in. prof. Teodor Vieweger – ówczesny rektor Wolnej Wszechnicy Polskiej Oddział w Łodzi, Kazimierz Tomczak – biskup rzymsko-katolicki, Henryk Berkowicz – dyrektor Związku Przemysłu Włókienniczego w Państwie Polskim, Aleksander Heiman-Jarecki – senator i przemysłowiec, Stefania Kuropatwińska – dyrektor Państwowego Seminarium Nauczycielskiego Żeńskiego w Zgierzu, Zygmunt Lorentz – prezes Oddziału Łódzkiego Polskiego Towarzystwa Historycznego, Stefania Skwarczyńska – polonistka, teoretyk i historyk literatury i inni. Towarzystwo zgodnie z intencjami jego założycieli miało mieć charakter integrujący wszystkie osoby i instytucje związane lub popierające naukę. Miało to szczególne znaczenie dla budowania w Łodzi, w mieście, w którym dopiero tworzyło się szkolnictwo wyższe (Oddział Łódzkiej Wolnej Wszechnicy Polskiej), środowiska naukowego oraz podjęcia badań naukowych nad zaniedbanym pod tym względem obszarem Łodzi i regionu łódzkiego. W okresie międzywojennym działalność Towarzystwa skupia się w dwóch sekcjach: Nauk Humanistycznych i Nauk Matematyczno – Przyrodniczych i miała głównie charakter zebrań naukowych i odczytów popularnonaukowych[1].

W okresie okupacji tj. w latach 1939-1945 działalność TPN została zawieszona. Towarzystwo wznowiło aktywność już w lutym 1945 roku, czyli zaraz po wyzwoleniu Łodzi. Łódź nie zniszczona w czasie działań wojennych, przez kilka lat była miastem, w którym znalazło mieszkanie i pracę wiele pracowników naukowych, zwłaszcza z Warszawy, Lwowa, Wilna, ale również Poznania i Krakowa. W tej nowej sytuacji budowania środowiska akademickiego Łodzi, bardzo ważną rolę odegrało Towarzystwo, które stało się miejscem spotkań i dyskusji wielu przybyłych do Łodzi profesorów, m.in. na temat charakteru i profilu szkolnictwa wyższego, a następnie konieczności podjęcia systematycznych badań naukowych. Ten drugi nurt myślenia doprowadził w krótkim czasie do zmiany nie tylko nazwy, ale również charakteru działalności Towarzystwa. Począwszy od 1946 roku Łódzkie Towarzystwo Naukowe koncentrowało swoją działalność wokół trzech głównych nurtów: działalności wydawniczej, badań naukowych, głównie nad regionem Polski środkowej, oraz upowszechnianiu nauki. Szczególnie dużo wysiłku włożono w uruchomienie wydawnictwa ŁTN, które stało się w pierwszym okresie tworzenia łódzkiego ośrodka akademickiego ważnym elementem integrującym środowisko naukowe Łodzi, a zarazem szansą na prezentowanie i upublicznianie dorobku naukowego[1].

W latach 1950 – 1970 Łódzkie Towarzystwo Naukowe finansowało tematy badawcze o charakterze regionalnym. Były to głównie badania z zakresu paleogeografii czwartorzędu w Polsce Środkowej, słownictwa ludowego z obszarów województwa łódzkiego i kieleckiego, archeologii, oraz historii nauki w Łodzi. W latach 1951 – 1955 Łódzkie Towarzystwo Naukowe wspólnie z Polskim Towarzystwem Geograficznym posiadało stację badawczą w Wojcieszowie Górnym k. Jeleniej Góry, w której prowadzono badania w Górach Kaczawskich. Stacja ta została przejęta przez PAN[1].

W okresie posiadania odpowiednich środków finansowych Towarzystwo subwencjonowało badania terenowe z zakresu biologii, geografii, archeologii, etnografii czy językoznawstwa.

Zgodnie z celami Towarzystwo prowadziło niemal do końca lat osiemdziesiątych szeroką działalność w zakresie upowszechniania nauki W tym celu utworzono w 1953 roku Komisję Popularyzacji Wiedzy, która w 1964 roku przekształciła się w Komisję Upowszechnienia Nauki. Działalność tych Komisji polegała na organizacji cyklu odczytów z zakresu tematyki prawniczej, społecznej, historycznej, przyrodniczej, lekarskiej oraz literatury i sztuk pięknych. Odczyty wygłaszano zarówno w środowiskach szkolnych, jak i w zakładach pracy Łodzi i całego województwa łódzkiego. Łącznie działalność upowszechniania i popularyzacji nauki zaowocowała przygotowaniem i wygłoszeniem przez członków Towarzystwa ponad 1000 odczytów[1].

Zmiany społeczno-polityczne, jakie dokonały się w Polsce na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych, miały wpływ na działalność Łódzkiego Towarzystwa Naukowego, powodując konieczność częściowej zmiany charakteru i formy jego działalności. Zaprzestanie finansowania działalności Towarzystwa przez PAN i nowy sposób organizacji nauki w Polsce, który pominął finansowanie działalności statutowej towarzystw naukowych, postawił Towarzystwo w bardzo trudnej sytuacji. Nie bez znaczenia jest też proces komercjalizacji nauki i wolny rynek pracy pracowników nauki[1].

Struktura ŁTNEdytuj

Celem ŁTN jest popieranie rozwoju nauki, zwłaszcza dziedzin ważnych dla Łodzi i regionu łódzkiego. Towarzystwo zmierza do integracji środowiska naukowego Łodzi i regionu, prowadzi działalność wydawniczą, naukowo-badawczą, edukacyjną i promocyjną (zwłaszcza jako współorganizator corocznych edycji Festiwalu Nauki, Techniki i Sztuki w Łodzi). Posiada status organizacji pożytku publicznego.

Najwyższym organem statutowym ŁTN jest Zgromadzenie Ogólne. Organem wykonawczym jest zarząd, którym kieruje prezydium na czele z prezesem oraz sekretarzem generalnym. Prezesem ŁTN od 2016 jest prof. dr hab. Antoni Różalski.

W skład ŁTN wchodzi 6 wydziałów[2]:

  • Wydział I – Językoznawstwa, Nauk o Literaturze i Filozofii,
  • Wydział II – Nauk Historycznych i Społecznych,
  • Wydział III – Nauk Matematyczno-Przyrodniczych,
  • Wydział IV – Nauk Medycznych,
  • Wydział V – Nauk Technicznych,
  • Wydział VI – Sztuki i Nauk o Sztuce.

Wydziały skupiają ok. 500 członków.

Towarzystwo wydaje czasopisma naukowe[3]:

  • Acta Archaeologica Lodziensia
  • Acta Geographica Lodziensia
  • Art Inquiry
  • Bulletin de la Societe des Science et des Lettres de Łódź
  • Folia Medica Lodziensia
  • Prace Polonistyczne
  • Przegląd Socjologiczny
  • Rozprawy Komisji Językowej
  • Studia Prawno-Ekonomiczne
  • Studia Wyborcze
  • Zagadnienia Rodzajów Literackich

Ponadto ŁTN publikuje serie informacyjne, m.in.:

  • Informator nauki łódzkiej, w której ogłasza wykaz stopni i tytułów naukowych nadanych przez łódzkie uczelnie,
  • Sylwetki doktorów honoris causa łódzkiej nauki w latach 1945–2000,
  • Moja droga do nauki – cykl wspomnień łódzkich naukowców,
  • Sylwetki łódzkich uczonych.

Członkowie honorowi ŁTNEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e Historia Towarzystwa. Łódzkie Towarzystwo Naukowa. [dostęp 2018-08-15].
  2. Struktura ŁTN. Łódzkie Towarzystwo Naukowa. [dostęp 2018-08-15].
  3. Wydawnictwa ŁTN. Łódzkie Towarzystwo Naukowa. [dostęp 2018-08-15].
  4. Członkowie honorowi ŁTN. Łódzkie Towarzystwo Naukowa. [dostęp 2018-08-15].

BibliografiaEdytuj

  1. J. Kuciński, Łódzkie Towarzystwo Naukowe w latach 1936-1996. Część 1: studia. Łódź: ŁTN, 1996. ​ISBN 83-85879-73-0
  2. J. Kuciński, Łódzkie Towarzystwo Naukowe w latach 1936-1996. Część 2: materiały. Łódź: ŁTN, 1996. ​ISBN 83-85879-73-0
  3. J. Mikucki, S. Gala Kalendarium Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Łodzi w latach 1936–1946 i Łódzkiego Towarzystwa Naukowego w latach 1946–2005. Łódź: ŁTN, 2006. ​ISBN 83-60655-02-2​ ​ISBN 978-83-60655-02-3
  4. K. Czyżewska, Prezesi Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Łodzi w latach 1936–1946 i Łódzkiego Towarzystwa Naukowego w latach 1946–2006. Łódź: ŁTN, 2006. ​ISBN 83-87749-98-2

Linki zewnętrzneEdytuj