Otwórz menu główne

Świstunka północna[4] (Seicercus borealis) – gatunek ptaka z rodziny świstunek (Phylloscopidae), wcześniej zaliczany do pokrzewkowatych (Sylviidae). Zamieszkuje północną Eurazję oraz zachodnią Alaskę. Zimuje w południowo-wschodniej Azji, w tym na wyspach Indonezji, Filipin oraz na Tajwanie. Świstunka północna do Polski zalatuje wyjątkowo – odnotowano dotąd zaledwie dwa wrześniowe stwierdzenia – w 1986 i 2013[5].

Świstunka północna
Seicercus borealis[1]
(H. Blasius, 1858)
Świstunka północna
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina świstunki
Rodzaj Seicercus
Gatunek świstunka północna
Synonimy
  • Phyllopneuste borealis J. H. Blasius, 1858[2]
  • Phylloscopus borealis (J. H. Blasius, 1858)
Podgatunki
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     lęgowiska

     zimowiska

SystematykaEdytuj

Gatunek jest obecnie uznawany za monotypowy[2][6]. Wcześniej wyróżniano podgatunki: Seicercus borealis borealis i Seicercus borealis kennicotti[1]. Kolejne dwa taksony zaliczane dawniej do S. borealis klasyfikowane są obecnie jako oddzielne gatunki: świstunka kamczacka (Seicercus examinandus) i świstunka japońska (Seicercus xanthodryas)[2][4][6].

Część badaczy zalicza świstunkę północną do rodzaju Phylloscopus[2][6].

Cechy gatunkuEdytuj

Ptak ten wielkością i wyglądem przypomina wójcika. Najważniejszym podobieństwem do innych świstunek jest rysunek na skrzydle: jasne paski (jeden lub dwa) na końcach dużych i średnich pokryw, na końcach lotek drugiego rzędu i trzeciego rzędu nie występują jasne elementy. Sylwetka ptaka wydłużona, większa i masywniejsza od piecuszka wysmukła z ogonem wystającym poza koniec skrzydła i mocnymi nogami. Dziób dość duży, silny, gruby u nasady; wierzch głowy oliwkowozielonkawoszary nieco ciemniejszy niż grzbiet. Najjaśniejszą częścią tułowia jest kuper jednak nie kontrastowy w stosunku do grzbietu i pokryw nadogonowych.

ZachowanieEdytuj

Ptaki tego gatunku są bardzo ruchliwe, żerują wewnątrz koron drzew i górnej części krzewów zganiając pokarm z liści i gałązek podlatują za owadami chwyta je wlocie i siada z powrotem na miejscu skąd wystartowała. Niekiedy zawisa na chwilę w locie przy liściach, by prędko schwytać zdobycz.

ŚpiewEdytuj

Świstunka północna wydaje dwa różne głosy, które są odmienne od głosów pozostałych świstunek. Pierwszy głos to bardzo krótkie ćwierknięcie nieprzekraczające 0,1 sek, wysokie i szorstkie, twardo brzmiące: „dzrt”, „tzjt”, może kojarzyć się z krótkimi sygnałami trznadla. Drugi głos suchy i delikatny terkot składający się z dźwięków „tr” zwalniający ku końcowi trwa od 0,3 do 1,5 sek i zawiera od 6 do 30 pojedynczych stuknięć. Wędrujące jesienią świstunki północne mogą się wcale nie odzywać, z tego powodu opisane dźwięki należą do rzadkości.

OchronaEdytuj

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[7].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b Phylloscopus borealis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2016-03-14]
  2. a b c d Clement, P., Christie, D.A. & Kirwan, G.M.: Arctic Warbler (Phylloscopus borealis). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 2019-09-16].
  3. BirdLife International 2016, Phylloscopus borealis [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016 [online], wersja 2019-2 [dostęp 2019-09-16] (ang.).
  4. a b P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Phylloscopidae Jerdon, 1863 (1854) - świstunki - Old world leaf warblers (wersja: 2018-10-24). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-09-16].
  5. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raporty. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2013. „Ornis Polonica”. 55, s. 181–218, 2014. 
  6. a b c F. Gill, D. Donsker (red.): Bushtits, leaf warblers, reed warblers (ang.). IOC World Bird List: Version 9.2. [dostęp 2019-09-16].
  7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183)

BibliografiaEdytuj

  • Tomasz Cofta, Rozpoznawanie świstunek – część druga, „Ptaki Polski” 1/2008(9).